Het Cito staat voor even buitenspel

Groep 8 op de christelijke basisschool De Eshorst in Beilen. (FOTO REYER BOXEM)Beeld reyer boxem

beilen – - ’Maandag 29 maart: Cito’, staat er op het whiteboard van groep 8 van de christelijke basisschool De Eshorst in Beilen (Drenthe). In het taakuur, waarin de leerlingen zelf kunnen kiezen waar ze aan werken, slaan enkelen een boekje met Citovragen van vorig jaar open. Het is donderdagochtend, eind maart, en de Citotoets staat voor de deur.

De Eshorst, een Daltonschool, is een van de 55 scholen die meedoen aan een proef waarbij de eindtoets niet begin februari, maar zes weken later wordt afgenomen. Vandaag, morgen en overmorgen moet het gebeuren voor de leerlingen. Doel van de proef is te kijken of ze gemotiveerd zijn om langer door te werken – de vaak gehoorde kritiek is dat scholen na de Citotoets alleen nog maar met de musical bezig zijn.

Dat vinden ze onzin op De Eshorst. „Kinderen hebben in februari al een aantal toetsen gehad. Ze zijn dan toetsmoe”, zegt juf Marja Heusinkveld. „En ook na de Citotoets werken we gewoon het programma af. We hadden de afgelopen jaren niet eens een musical. Juist dit jaar toevallig weer wel.” De enige concessie die de school heeft gedaan is het verplaatsen van de projectweek. „Normaal komt die ook na de eindtoets”, aldus directeur Kor Siertsema. „Je wil die anderhalve week leertijd toch niet missen.”

Jesse (11) denkt dat de toets voor zijn klas makkelijker is, omdat ze zich langer hebben kunnen voorbereiden. „Bij rekenen hebben we bijvoorbeeld net geleerd dat de omtrek van een cirkel pi keer de middellijn is. Misschien zit dat wel in de Citotoets, en wisten kinderen van andere scholen dat in februari nog niet.”

In de pauze klinken geen zenuwachtige gesprekken over de aanstaande toets. Het onderwerp is de middelbare schoolkeuze. „Waar ga jij heen? Ik ga naar tl!”, roept de 11-jarige Aline, die naar de theoretische leerweg van het vmbo gaat. De leerlingen hebben net hun adviezen binnen, legt Heusinkveld uit. Een advies zonder Citoscore – voor veel middelbare scholen juist een vereiste.

Het was een van de redenen voor De Eshorst om mee te doen aan de proef. „Om eerlijk te zijn: ik ben niet zo gecharmeerd van de Citotoets”, vertelt de juf. „Het is een foto, die ook kan mislukken. Ik vertrouw liever op het leerlingvolgsysteem (lvs – red.), dat een leerling over meerdere jaren bekijkt. Dat is meer een film.”

Om minder afhankelijk van de Citotoets te worden, ontwikkelde De Eshorst in samenspraak met middelbare scholen uit de buurt de Plaatsingswijzer. Die beoordeelt de resultaten van het lvs, en kijkt ook naar de sociaal-emotionele ontwikkeling van een kind. „Deze proef is een mooie manier om te kijken of de Plaatsingswijzer goed werkt”, zegt directeur Siertsema. „De eindtoets is meer een bevestiging; alleen als de uitslag heel erg afwijkt, gaan we kijken waar dat aan kan liggen. Het Cito staat even buitenspel.”

Niet dat de school tegen toetsen is. Siertsema: „Je moet je verantwoorden tegenover ouders. Je kunt ook zien hoe je het doet ten opzichte van andere scholen.” Maar de Citotoets is te belangrijk geworden, vindt hij. „Het is voor kinderen net alsof hun hele toekomst ervan afhangt.” Eigenlijk zou elke school een eigen Plaatsingswijzer moeten hebben, vindt het team van De Eshorst, en de Citotoets alleen als laatste check moeten gebruiken. Laat in het jaar, want hoe later je toetst, hoe nauwkeuriger de verwijzing.

Zoals bij Aline’s vriendin Ilse (11). „Ik ga misschien naar de theoretische leerweg van het vmbo”, zegt ze zachtjes. „Maar als ik de toets goed maak, kan het nog havo worden.” Ook al wordt de toets later afgenomen, de Citostress is niet helemaal uit te bannen.

(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden