Het CDA is allang een conservatieve partij

Het CDA staat niet ’in het midden’, maar rechts. Zij moet electoraal slag leveren met VVD en PVV.

Het CDA wenst door de voorruit te kijken. De peptalk op het najaarscongres afgelopen weekeinde was begrijpelijk, maar wat wordt er meer inhoudelijk mee bedoeld? Als de partij recht vooruit de toekomst in wil zien, welke politieke koers wordt dan zichtbaar? Ligt de toekomst in het conservatisme, zoals Hans Hillen meent, of dient te worden afgestevend op een positie in het politieke midden. Die laatste positie van het CDA als centrumpartij lijkt intern de voorkeur te hebben. Dat is nu eenmaal de vaste stek van het CDA in het Nederlandse bestel, de habitat der christen-democraten.

De directe aanleiding voor het debat over de koers van het CDA was natuurlijk het zeer forse pak slaag dat de partij op 9 juni van het Nederlandse kiezersvolk heeft gekregen. De moeizame en ingenieuze samenwerking met de PVV in verband met de nieuwe coalitie heeft die discussie verder gevoed. Het is dan ook niet onlogisch de vraag naar de koers van het CDA in vooral electorale termen te duiden. En als we ons dan specifiek richten op de aanhang, dan zien we dat het antwoord op de vraag naar de koers bekend is: het CDA is een conservatieve partij, en is dat al heel wat langer dan vandaag.

In het Nationaal Kiezersonderzoek dat al decennialang rondom Tweede Kamer-verkiezingen wordt gehouden, zitten opinievragen naar tal van belangrijke politieke onderwerpen. Hoe men denkt over bijvoorbeeld inkomensverdeling, het vraagstuk van immigratie en integratie, de Europese eenwording, en hoe men zichzelf ziet in termen van links en rechts. Als we deze gegevens bekijken, zien we dat het CDA zich op het niveau van de kiezers niet of nauwelijks laat onderscheiden van de VVD. Dat is al tijden het geval, en daarmee heeft het CDA zich waar het de eigen kiezers betreft al geruime tijd geleden in een eigen politieke positie gemanoeuvreerd. Een rechtse, zo men wil conservatieve positie.

Onder verwijzing naar de eigen kiezersachterban kan en mag Hillen stellen dat hij het gelijk aan zijn zijde heeft. Gelet op de kiezers in 2010 maar ook in de electoraal betere jaren eerder in deze eeuw, is het CDA een (gematigd) rechtse partij en bepaald geen centrumpartij.

Als het CDA al ’in het midden’ zit, dan alleen omdat de partij in veel gevallen tussen PvdA en VVD in zit. Maar dan wel met de PvdA op heel grote afstand en in de directe inhoudelijke en ideologische omgeving van de VVD. Het is geen toeval dat het CDA in juni meer aan de VVD verloren lijkt te hebben dan aan de PVV. Voor veel kiezers zijn de politieke posities van die twee partijen immers zo goed als uitwisselbaar. Het electorale wisselverkeer tussen CDA en VVD is in de regel beduidend groter dan dat tussen CDA en PvdA, wat eveneens wijst op een meer rechtse dan centrumpositie van het CDA.

Fractievoorzitter Haersma Buma gaf afgelopen weekeinde aan niet zo veel te kunnen met termen als links en rechts of conservatief en progressief. In zijn doorzichtige, weinig overtuigende poging het debat over de ideologische positie van het CDA te omzeilen, noemde hij dat vooral moeilijke etiketten. ’Wij voelen van binnen wat ons bindt als CDA’ers’, liet hij optekenen.

Daarmee maakte hij een dubbele fout. Niet alleen miskent hij dat het electoraat wel degelijk in die voor hem zo moeilijke termen denkt, handelt en partijen herkent, maar hij laat ook zien omgekeerd op de achterbank te zitten Hij kijkt naar het verleden. Naar een tijd dat kiezers van afstand de nestgeur van het CDA konden ruiken en als vanzelf op de vertrouwde stal af kwamen. Die tijd is niet meer.

Mijmeren over een comfortabele centrumpositie heeft geen zin, nu het CDA als rechtse partij van verkiezing op verkiezing in de slag zal moeten met vooral de VVD en de PVV. De electorale weg omhoog kan voor het CDA pas beginnen als men deze realiteit accepteren kan. Het CDA is een rechtse partij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden