'Het broeit in de overzeese Nederlandse gemeenten'

Ortega peilde de onvrede op Bonaire, Saba en Sint-Eustatius. © ANP

INTERVIEW - Den Haag moet de eilandbewoners van de nieuwe 'Nederlandse gemeenten overzee' snel een luisterend oor bieden, waarschuwt Cynthia Ortega-Martijn. Het broeit volgens haar in het Caribische deel van Nederland: Bonaire, Saba en Sint-Eustatius.

Het zomerreces van het Tweede Kamerlid van de ChristenUnie, geboren op Curaçao, heeft een dik zelfgeschreven feitenonderzoek opgeleverd over de voormalige Nederlandse Antillen, het land dat een jaar geleden werd ontbonden. Ze zwierf zes weken over de eilanden om te luisteren naar de zorgen en de klachten die veel inwoners er hebben, sinds de verandering per 10 oktober 2010.

Nederlanders zijn onbetrouwbaar
De drie kleine eilanden hadden gekozen voor de status van 'openbaar lichaam', een soort Nederlandse gemeente overzee. Maar het nieuwe bestuurlijke systeem, met z'n typisch Nederlandse wetten en regels, komt maar hortend en stotend op gang. Een deel van de bewoners, vaak ouderen, zieken en de armsten, dreigt klem te raken.

In de sportzaaltjes of de gemeenschapshuizen zag Ortega een rode lijn in de onvrede. "Ze zeggen: Zie je wel, de Nederlanders zijn onbetrouwbaar. Nederland komt z'n afspraken niet na. Wij worden beschouwd als derderangsburgers."

De ex-gezaghebber van Sint-Eustatius praatte Ortega bij over de gevolgen van de nieuwe status, schrijft ze. "De burgers zijn er in welvaart op achteruit gegaan. Er zijn veel problemen met de uitvoering van de wetten. Ze hebben het gevoel wel plichten te moeten nakomen, maar geen rechten te hebben."

Gierende prijsstijgingen
De prijzen zijn fors gestegen sinds het nieuwe belastingsysteem en de invoering van de eilanddollar, die de oude Antilliaanse munt verving. Verwachte verbeteringen in de gezondheidszorg bleven intussen uit. Het spoedvervoer naar grotere hoogwaardige ziekenhuizen buiten de kleine eilanden verloopt traag en omslachtig. De beloofde bouw van nieuwe ziekenhuisjes op Saba en Sint-Eustatius is nog niet in zicht.

Op het hoge Nederlandse niveau zouden de sociale voorzieningen toch al niet komen, maar door de gierende prijsstijgingen zijn de lage eiland-uitkeringen nu te schamel.

Liberale Nederlandse wetgeving
Vooral op het zeer christelijke Sint-Eustatius en op Bonaire bestaan grote bezwaren tegen de gedwongen invoering van typisch Nederlandse liberale wetgeving over vrijere abortus, euthanasie en het homohuwelijk.

Van de drie eilanden broeit het momenteel het meest op Bonaire, schat Ortega. "Bonaire is geen rustig paradijs meer". De oorspronkelijke bewoners staan er tegenover de rijke landgenoten uit Europees Nederland, die steeds meer schaarse grond en huizen opkopen.

Alleen Bijsterveldt kwam langs
Dat het nieuwe Nederlandse onderwijssysteem op de drie eilanden wél waardering krijgt, heeft misschien te maken met de bemoeienis van minister Marja van Bijsterveldt (onderwijs). Zij kwam wel langs. Minister Edith Schippers van volksgezondheid liet haar neus nog niet zien. De premier van alle Nederlanders, Mark Rutte, kwam afgelopen jaar evenmin bij deze landgenoten poolshoogte nemen.

Eind oktober komt koningin Beatrix op bezoek. Ruim een week eerder gaat de traditionele reis van de fractievoorzitters uit de Tweede Kamer naar de Nederlandse Cariben. De fractieleiders krijgen een onthaal met protestspandoeken.

Cynthia Ortega: "Ik hoop dat die delegaties niet alleen in een zonnig bootje van de kustwacht gaan rondvaren, maar dat ze echt naar de gewone bevolking willen luisteren. Het zijn gewoonlijk aardige, vriendelijke mensen. Als die zo kwaad worden als nu, dan moet je dat wel serieus nemen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden