Interview

Het brexit-gevoel van de Ieren: ‘Het voelt alsof je buurman opeens zijn verstand heeft verloren’

De grens tussen Ierland en Noord-Ierland bij Newry. Beeld AFP

De brexit is extra merkwaardig voor de Ieren, zegt de Ierse schrijver en journalist Fintan O’Toole. Het grootste probleem met het EU-akkoord ligt in hun land, maar ze moeten maar afwachten wat erover wordt besloten. 

Hij begrijpt maar al te goed dat Nederlanders zo langzamerhand denken: Ga dan maar, Britten. Veel geluk met je brexit en tot ziens. Maar de Ierse schrijver en journalist Fintan O’Toole pleit toch voor geduld. “Ze hebben het misschien niet verdiend om nog een kans te krijgen, maar de Ieren zijn de dupe als het tot een harde brexit komt.”

O’Toole is journalist bij The Irish Times en schreef vorig jaar het boek ‘Heroic Failure’, over brexit. Daarin analyseert hij hoe de Britten ertoe kwamen om zich tegen de EU te keren, een project dat ze lange tijd juist hadden gesteund. ‘Op een bepaalde manier’, schrijft O’Toole, ‘zijn de Britten er nooit overheen gekomen dat ze de Tweede Wereldoorlog hebben gewonnen.’

Aan een zaal vol Ieren in Amsterdam legt hij uit wat hij daarmee bedoelt: “De Britten hadden in 1944 een geweldige heldendaad verricht. Ze hadden Europa bevrijd van de onderdrukker. Maar hoe stonden de zaken een paar decennia later? Toen ging het prima met die onderdrukker, terwijl het Verenigd Koninkrijk steeds verder wegzakte. Het is de woede daarover die nu aan de oppervlakte is gekomen.”

Fintan O'Toole, geboren in 1958, is columnist, literair redacteur en drama-criticus voor The Irish Times. Beeld Martijn Gijsbertsen

Six Nations

O’Toole bezocht Nederland op uitnodiging van het St. Patricks Festival Amsterdam, een van de vele St. Patrick-festivals die er over de hele wereld worden gevierd. Maar liefst 17 procent van de Ieren woont niet in zijn geboorteland. In Amsterdam draait het drie dagen lang voornamelijk om Ierse muziek, maar de ontknoping in het internationale rugbytoernooi Six Nations werd ook collectief bekeken. Daarin moest Ierland spelen tegen Wales – voor de Ieren ongeveer net zo spannend als de brexit-stemmingen van de afgelopen week.

Het was niet bepaald een opsteker. Hoe hard de Amsterdamse Ieren met groene sjaals om hun nek ook tegen het projectiescherm zongen, de wedstrijd liep behoorlijk slecht voor de Ieren af. Wales won met 25-7. Ook wat dat betreft was het vergelijkbaar met de brexit-stemmingen van vorige week.

“We hoopten allemaal, tegen beter weten in, dat het akkoord zou worden aangenomen. Er was een kort moment dat het leek te gebeuren op dinsdag. Toen bleek het toch niet te gebeuren, zoals het ook volgende week niet zal gebeuren”, zegt O’Toole gelaten.

Hij vertelt hoe merkwaardig brexit is voor Ieren – het grootste probleem met het EU-akkoord ligt in hun land, maar ze moeten maar afwachten wat erover wordt besloten. “Ook in 2016, toen ze stemden over vertrekken of blijven, was Ierland geen onderwerp van gesprek. Het gaat over onze grens, onze buren. Alle Ieren zijn innig verbonden met Engeland – we hebben er familie, gaan er naar school, werken er. Nu moeten we maar zien.”

“Het voelt”, zegt hij “alsof je in een straat woont waar je buurman opeens zijn verstand heeft verloren. Je kan niet verhuizen. Je belt de instanties en die gaan praten. Verder heb je het nakijken.”

Waar het allemaal toe leidt weet hij ook niet. Misschien volgt nu een eindeloos uitstel, met onder de oppervlakte van de Britse politiek een voortwakkerende woede over een mislukte brexit. Maar O’Toole acht dat niet heel waarschijnlijk. “Ik denk dat er een tweede referendum komt”, zegt hij, gebruikmakend van de techniek van Sherlock Holmes. “Als je uitsluit wat onmogelijk lijkt, blijft over wat onwaarschijnlijk lijkt. Deal en no deal zijn volgens mij beide onmogelijk. Dan blijft het tweede referendum over.”

Fintan O'Toole. Beeld Martijn Gijsbertsen

Ergens in het ongetwijfeld voortdurende veranderende verschiet ligt volgens O’Toole ook een hereniging van de twee Ierlanden. “Achteraf denk ik: de Britten wilden ergens uit, maar ze kozen de verkeerde deur. Eigenlijk willen ze uit het Verenigd Koninkrijk. Al jaren blijkt uit peilingen dat de Britten niet meer willen betalen voor Noord-Ierland en Schotland. Theresa May blijft maar zeggen dat het Verenigd Koninkrijk niet mag worden opgebroken, de meerderheid van de Britten is het niet met haar eens.”

Meer lezen over het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie? Op trouw.nl/brexit verzamelen wij de beste artikelen over de brexit.

Lees ook:

Importheffingen tot 40 procent: de brexit is een ramp voor de Ierse economie

Kan de Ierse biefstuk straks probleemloos naar Groot-Brittannië, en hoe moet het met personeel dat over de grens woont na brexit? Ondernemers aan de grens tussen Ierland en Noord-Ierland houden rekening met flinke economische schade als die grens dichtgaat.

De brexit werpt een schaduw over vredesinitiatieven in Noord-Ierland

Nog altijd staan er vele kilometers muur tussen protestanten en katholieken in Noord-Ierland, met stalen hekken die ’s nachts dichtgaan. De EU steunt vele initiatieven om de verhoudingen te verbeteren. Wat als na brexit de subsidies wegvallen?

Door de brexit doemen demonen weer op langs de Noord-Ierse grens

Het grote struikelblok in de besprekingen tussen Londen en Brussel is de grens met Ierland. Op reis langs die grens blijken de spanningen tussen katholieken en protestanten allerminst verdwenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden