Interview

Het brandende museum staat symbool voor een afbrokkelend Brazilië

Een vuurzee verzwelgt het Nationaal Museum van Brazilië.Beeld AFP

Het Nationale Museum van Brazilië brandde vannacht af. Een ongeluk, en ook weer niet.

“Niet te bevatten”, was het eerste wat Andrea Damacena Martins dacht, toen ze op maandagochtend hoorde dat het Nationaal Museum van Brazilië was uitgebrand. Als klein meisje ging ze er vaak op schoolreisje. Zoals iedere bewoner van Rio de de Janeiro wel eens op schoolreisje is geweest naar het gigantische museum. Ze was toen vooral onder de indruk van de Egyptische mummie. 

Dat het Braziliaanse museum ook een egyptologische afdeling bezat, geeft wel aan hoe groot de collectie was. Het is nog onduidelijk hoeveel er precies vernietigd is door de uitslaande brand, maar gevreesd wordt dat een groot deel van de collectie van 20 miljoen objecten verloren is gegaan.

“Het was onze manier om over onze cultuur en natuur te leren”, vertelt Martins, een Braziliaanse antropologe die al een tijd in Nederland woont. Als stadskind leerde je er hoe de Indianen op jacht gingen, huizen bouwden. Er was een botanische collectie, je kon er bijzondere mineralen bekijken. Later, als student, kreeg ze er colleges. “Het was ons geheugen. Dat is nu verwoest.”

Eigen identiteit

En dat uitgerekend net in het jaar dat het museum zijn tweehonderdjarig bestaan vierde. In 1818 werd het opgericht, nog in de koloniale tijd. Maar het was later in de negentiende eeuw, onder de verlichte en in wetenschap geïnteresseerde keizer Pedro II, dat het museum uitgroeide tot een echt belangrijk centrum van wetenschap. Het museum was in die tijd ook een manier om de jonge Braziliaanse natie, die nog niet zo lang onafhankelijk was, te helpen met het zoeken naar een eigen identiteit.

Dat het nu is afgebrand, kun je ook weer niet los zien van de staat van het land, zegt Martins. De precieze oorzaak van de brand is nog niet duidelijk. Maar wat zij vandaag van al haar vrienden hoorde, en wat ze er zelf van denkt, komt neer op ‘het was een ongeluk, maar ook weer niet’.

Achterstallig onderhoud

Want het onderhoud van het museum was al langer een structureel probleem. “Er was geen enkele politieke interesse om dit erfgoed goed te onderhouden.” En dat heeft alles te maken met wat Martins een ‘roofzuchtige politieke elite’ noemt, die niet geïnteresseerd is om in de samenleving te investeren. “De huidige president Temer is in 2016 door een institutionele coup aan de macht gekomen. Vorig jaar heeft hij een begroting gepresenteerd waarbij de publieke uitgaven voor twintig jaar bevroren werden.”

Het politieke gekonkel en de weigering om in de samenleving te investeren hebben van Brazilië een land in crisis gemaakt, zegt Martins. En dan is het niet gek dat de brandweer, die zondagavond laat het museum kwam blussen, erachter kwam dat de brandkranen in de buurt van het museum niet meer functioneerden. “Deze brand staat symbool voor het pad dat ons land volgt”.

Lees ook:
Vrijspreken Temer is nieuw dieptepunt in politieke soap Brazilië

De stemmingsuitslag is een nieuw dieptepunt in de politieke soap waarvan de meeste Brazilianen de verhaallijn niet meer volgen. Een gekozen president werd vorig jaar genadeloos weggestuurd vanwege een boekhoudtruc die het Congres doodleuk legaliseerde daags na haar afzetting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden