Het boek is rond

De WK-selectie

Zo klein als de verwachtingen zijn over de prestaties van Oranje op het aankomende WK, zo groot is het aanbod van voetbalboeken. Begrijpelijk, want een spannend voorspel is al de helft van het genot. Ongeveer onder dat motto brengen uitgeverijen een flinke stapel voetbalboeken op de markt. Lang niet allemaal warming-ups voor het komende WK in Brazilië, trouwens. Als het maar over voetbal gaat. En zelfs dat al niet. Boeken als 'Kieft' bijvoorbeeld, uitstekend opgeschreven door Michel van Egmond (Voetbal International), of 'Eigen doelpunt' door Nico Verbeek gaan over de randverschijnselen van het spel.

Om via de weg der geleidelijkheid in de WK-stemming te komen, om als het ware een aanloop te nemen, de geest rijp te maken, lazen we eerst 'Voetbal is psychologie - waarom winnen tussen de oren zit' van Jeffrey Wijnberg. Wijnberg is een ervaren psychotherapeut die al 45 seizoenen op de tribune zit bij FC Groningen (voorheen GVAV). Hij rept over 'uitstel van bevrediging', 'verleidingen', 'zelfverrukking', 'focus' en 'mentale hygiëne', maar trapt daarbij wel erg veel open deuren in. Zo is de bal volgens hem daadwerkelijk rond. Ook de voetbalwetmatigheid dat een teveel aan gemiste kansen altijd leidt tot een tegendoelpunt, wordt door de psychotherapeut van een verklaring voorzien: "Immers, wanneer de bovenliggende partij een groeiende frustratie kent omdat er ondanks de geweldige aanvalsgolven geen doelpunt valt, dan is de kans dat er verdedigend slechter wordt opgelet levensgroot." Wijnberg signaleert verder nog dat het psychologische effect van het woord 'aansluitingstreffer' sterk is omdat "een dergelijk begrip de speler doet geloven dat hij heel dicht bij de gelijkmaker is".

Nee, met dit boekje winnen we de oorlog niet. Die uitspraak, 'Voetbal is oorlog' is overigens nooit precies zo door Rinus Michels gedaan, lezen we in het boek van Paul Onkenhout, Dick Sintenie en Edwin Struis. Michels zei in een interview met het AD in 1971 letterlijk: "Topvoetbal is net zoiets als oorlog." In 'Koning Voetbal. Een lexicon van het Nederlandse voetbal' krikken de drie auteurs onze basiskennis in alfabetische volgorde nog eens op. Al is het voor een beetje voetbalfan meer een feest der herkenning dan een openbaring van nieuwe feiten. Dat de 'K' van Kabel is, dat weet u. En dat er zeker tien voetballers na hun loopbaan een café begonnen en welke dat dan waren (welke spelers en welke cafés) kan mooi bij de 'N' van Nutteloze Kennis. Toch is dat uitwisselen van zinnige en onzinnige gedeelde voetbalervaringen (Spanje-Malta 12-1, omkoping!) precies datgene wat voetbalfans verbindt. Dit boek in je eentje lezen heeft dan ook geen zin, je moet het samen doen en hardop aan elkaar voorlezen. In aanpak en stijl lijken Onkenhout, Sintenie en Struis het op een akkoordje te hebben moeten gooien: blijven we vooral informatief of moet het boek in eerste instantie mild satirisch weglezen? De 'E' in 'Koning Voetbal' is van Egbers, Tom. Die zou meer moeten schrijven, adviseren de auteurs: "Zijn boek uit 1995 over de Zuid-Afrikaanse Heracles-aanvaller Steve Mokone, De Zwarte Meteoor, is een overtuigende proeve van bekwaamheid."

Ze worden op hun wenken bediend. In 'Tien helden en een hond' vertelt Egbers ons elf verhalen uit de geschiedenis van het Engelse voetbal. Fraaie anekdotische vertellingen zijn het, vaak over de kleine man - een keeper uit en lagere divisie, bijvoorbeeld - met een opmerkelijke levensloop. De romanticus Tom Egbers heeft een fijngevoelige antenne voor houten tribunes, onvoorwaardelijke clubtrouw en strandende ambities. Maar met het WK in Brazilië heeft ook dit boekje niets van doen.

Iets dichter bij het heilige vuur komen we met 'De Brazilianen' van Daan Dekker. Dekker reisde door het Zuid-Amerikaanse land op zoek naar bekende voetballers die in Nederland hebben gespeeld. Jongens als Ronaldo, Douglas, Marcelo, Reis en Romário. Hoe gaat het nu met ze? Dekker schrijft prettig en zijn benadering is vergelijkbaar met auteurs als Jeroen Siebelink en Michel van Egmond.

Vrouwen hebben ook heus wat zinnigs te vertellen over voetbal, althans dat hoop je dan. In het geval van Diana Kuip, sportcolumniste voor onder meer nu.nl en de tijdschriften JFK en Men's Health, is die hoop snel vervlogen. Het is mij een raadsel waarom uitgeverij Voetbal International haar gekwek heeft gebundeld. Vrouwentijdschrift Linda liet een aantal voetbalverhalen optekenen van onder meer Wouke van Scherrenburg, Karin Bloemen, Margriet van der Linden, Bridget Maasland, Anna Enquist en Manon Uphoff. 'Van de ballen verstand', heet het. Dat is een goeie titel die vrijwel nergens wordt waargemaakt. Slechts een hoogst enkel verhaal is de moeite waard. Maar niet het geld: 15 euro.

Dieptepunt in de luiheid van het bundelen is vermoedelijk 'Hé Scheids' van Özcan Akyol en de overschatte voetbaltwitteraar @DuBlanqeBogarde. Het boekje bevat een selectie van opgetekende uitspraken die rondom het veld gedaan (zouden kunnen) zijn.

Sterkte straks, tijdens het bankzitten. Want dat heeft u volgens psychotherapeut Jeffrey Wijnberg nodig: "Sterker nog, het volgen van een wedstrijd is psychisch veel belastender dan voor de speler die actief is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden