Het boek, daar ging het Brands om

Iedereen die van boeken houdt, blijft verslagen achter na de plotselinge dood van dichter en tv-presentator Wim Brands. Wat maakte hem en zijn programma zo geliefd?

Het had voor velen iets geruststellends en troostrijks, de vaste prik van de zondagochtend: 'Brands met boeken'. Zo heet het tv-programma niet - het heet gewoon 'Boeken' - maar dat het vaak zo genoemd werd zegt veel. Brands wás Boeken.

De eergisteren overleden presentator was de eerste sinds Adriaan van Dis, die van een boekenprogramma weer een succes maakte. Sinds de VPRO in 2005 met Boeken begon, passeerde het geregeld de grens van de 200.000 kijkers. In een traditioneel moeilijk genre als 'televisie maken over boeken' is dat veel.

Brands had zelf wel een verklaring voor dat succes. In een interview met deze krant in september 2014 zei hij: "Er zijn niet veel voorbeelden van tv-programma's rond boeken die geslaagd zijn. Dat komt volgens mij doordat ze vaak niet over boeken gaan. Alles wordt tegenwoordig gesmoord in het ganzenvet van de human interest. Ik denk dat het niet zo interessant is om van een schrijver te weten dat hij als kind elke dag drie uur in het kolenhok werd gestopt. Je moet bij het boek blijven."

Een andere reden voor de populariteit van het programma was de vriendelijke, eigenlijk onkritische benadering van zijn gasten. Het moest wel gemoedelijk blijven. Brands daarover: "Ik ben ook niet polemisch als ik mensen interview. Als er al polemiek is, dan heb ik liever dat die thuis ontstaat, bij de kijker op de bank."

In de boekenwereld was het programma belangrijk en geliefd. Mizzi van der Pluijm, directeur-uitgever van Atlas Contact: "Wim was zo bijzonder, en zo geliefd omdat hij werkelijk geïnteresseerd was in literatuur en schrijvers. Hij wilde werkelijk weten hoe ze tot hun werk kwamen, waarom ze kozen voor een bepaalde vorm. Schrijvers kwamen graag in zijn programma. Ook als dichter en samensteller leverde Wim een grote bijdrage aan het literaire klimaat."

Peter Nijssen, uitgever van de Arbeiderspers: "Als ik aan Wim Brands denk, dan denk ik vooral aan zijn generositeit en zijn alomtegenwoordigheid. Hij had een zeer brede en ruimhartige smaak, was potentieel geïnteresseerd in nagenoeg alles wat in een boek zijn beslag kon krijgen. En wat dat alomtegenwoordige betreft: Wim was niet alleen van de tv en de radio, maar je kwam hem ook tegen op alle denkbare literaire evenementen. Het is onbegrijpelijk dat hij - de alomtegenwoordige - plotseling zo'n laaiende stilte achterlaat."

Suzanne Holtzer, hoofdredacteur literatuur bij uitgeverij De Bezige Bij: "De dood van Wim Brands is onwezenlijk. Hij was vitaal en hartstochtelijk aanwezig in het literaire debat. Hij heeft er zo volledig zijn persoonlijkheid ingelegd, dat het verlies van zijn dood moeilijk te overzien is. Eén ding is zeker: de literatuur heeft een belangrijke hoeder verloren, dat is zeer te betreuren."

Naast presentator was Wim Brands een voornaam dichter. Al zag hij tussen deze disciplines geen grote verschillen: "Ik geloof dat het samenstellen van een uitzending bij mij niet zo veel anders werkt dan het maken van een gedicht. Het gaat op intuïtie."

Brands koos maandag voor een vroegtijdig levenseinde. Hij werd 57 jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden