Het blijste meisje van China

Werken van schrijfster, koningin van het nachtleven en ex-junkie Mian Mian waren in China lang verboden. Ze woont tijdelijk in Amsterdam, waar ze bezig is met haar nieuwste boek.

INTERVIEW | SYBILLA CLAUS

Mian Mian beweegt druk door haar huis. Toch maar even thee zetten? Witte thee, zelf meegenomen uit China. De fotograaf staat al een kwartier te wachten tot de dame lang genoeg stopt om af te drukken. Maar haar haar wil maar niet goed zitten, en trouwens: "Weten jullie hoe mijn camera werkt? Hij staat op zwart-wit en ik wil kleur." Helaas, het menu is in het Chinees.

"Sorry dat ik gisteravond pas zo laat mijn adres doorgaf. Ik ben in Parijs bestolen, en alles kwijt. Oh, is een station gevaarlijk? Dat wist ik niet, normaal zorgt er altijd iemand voor me, dit keer niet. Gelukkig had ik mijn laptop hier gelaten, kon ik je nog mailen. Ach, mijn haar, en kan die bult hier in mijn gezicht weg gefotoshopt?"

Auteur, koningin van het nachtleven, ex-junkie, radio-dj, boeddhist en cultfenomeen Mian Mian - géén bult in haar gezicht - woont twee maanden in Amsterdam, op uitnodiging van het Letterenfonds dat beurzen verstrekt aan schrijvers. De website vermeldt dat er dan wel een bijdrage over de stad moet worden geschreven. "Nee, dat doe ik niet. Ik ben met een geweldig boek bezig, waarvoor ik af en toe een Tibetaanse lama spreek die in Europa rondreist. Later zal het fonds snappen dat ze aan iets geweldigs hebben meegewerkt."

Het appartement waar Mian Mian (42) verblijft was de woning van de familie Frank in Amsterdam-Zuid. "Ik huilde toen ik binnenkwam. Ik ga niet naar het Anne Frankmuseum want dan moet ik weer huilen. Maar hier wonen klopt met mijn boeddhistische instelling. En de geschiedenis die je voelt in dit huis, is perfect voor een 'zware' schrijver als ik. Kijk naar buiten, alles is groen, heerlijk. Ik was uitgeput van het leven in China, het is er chaotisch, vies, lawaaierig. Omdat ik beroemd ben, leggen mensen contact met mijn identiteit, daar raak ik zelf van in de knoop. En dan nog de problemen met de overheid."

Alles in het huis is zoveel mogelijk in oude staat gelaten, tot en met de lichtknopjes die je moet draaien en de wc met stortbak en trekketting. In de kamer van Anne staat nog haar bureautje met een grote foto erop. "Dit kopje is ook van Anne", zegt Mian Mian als ze de slappe thee in een porseleinen kopje schenkt. "Grapje!"

Mian Mian - geboren als Shen Wang in Shanghai - begon op haar zestiende met schrijven en kreeg direct daarna al met de censuur te maken. "Die gecompliceerde situatie verklaart ook dat er verschillende versies van mijn boeken zijn. Ik werk met meerdere uitgevers."

Haar eerste bundel korte verhalen 'Lalala' kwam in 1997 in Duitsland uit, eerder dan in China. In andere vorm ook, omdat het verhaal 'Zoutzure minnaars' (met een schoolvriendin die in een gekkenhuis verdwijnt, een homo, en, natuurlijk, seks) in China de censuur niet haalde. "Ik gaf het in Hongkong zelf uit, en deelde het uit aan vrienden."

De verhalen uit 'Lalala' werkte Mian Mian om tot het boek 'Candy' (2000) dat na verschijnen direct werd verboden. Het kwam een jaar later in het Nederlands uit, in gewijzigde en uitgebreide vorm. 'Candy' is in China meer dan tien jaar verboden geweest vanwege de seksuele openhartigheid. Via roofdrukken en internet leidt het toch tot een doorbraak. Een ruzie met stadgenoot Wei Hui, schrijfster van 'Shanghai Baby' (1999) over plagiaat ("Zij stal inhoud uit Lalala") deed de oplagecijfers verder stijgen. De opvolger 'Panda Sex' (2004) werd een bestseller in Frankrijk en Duitsland, maar is nog niet in het Nederlands vertaald.

Waar het origineel foto's bevat van Shanghai en Mian Mians vrienden, plus een beschrijving van allerlei nachtclubs, is de Duitse 'Panda Sex' puur tekst. "Het was een experiment. Ik had geluiden aan de bar opgenomen, en wilde een spel tussen realiteit en literatuur. Maar een reisgids over Shanghai's nachtleven zou nu alweer verouderd zijn. Bovendien wilde de Duitse uitgever geen foto's."

Het boek kost in Duitsland slechts 7,95 euro, maar het weglaten van de foto's is een verarming. Alleen al het uitzicht vanuit Mian Mians appartement aan de beroemde oever de Bund, richting de 468 meter hoge tv-toren die omringd is door de nieuwe hoogbouwwijk Pudong, is onvergetelijk. Ook het experimentele karakter is verloren gegaan. De Duitse 'Panda Sex' lijkt daardoor vooral op een Candy II, met als belangrijkste verschil dat de hoofdpersonen nu geslaagd zijn als acteur, zanger of 'donateur'. Ze zijn toevallig beroemd geworden, de seks lijkt al over - zoals dat gaat in langdurige relaties - en genieten kunnen ze nog steeds niet.

Behalve de seks roepen de thema's van Mian Mian vooral treurigheid op. Overdreven gesteld: jongeren die in het nachtleven hun geluk zoeken, maar ontevreden, verslaafd of op het kerkhof eindigen. "Wil je geluk zien als je leest? Lees dan een spiritueel boek. Het leven is een tragedie!", riposteert Mian Mian. "Je kunt nergens zeker van zijn. Zo ben ik net bestolen en zit ik nu zonder paspoort. Evenmin kun je zeker zijn van de liefde van anderen."

"Ik heb geprobeerd veel deuren te openen voor geliefden. Elk stel kan zijn eigen regels maken. Ze willen onafhankelijk zijn, zoeken hun eigen ik, én vragen complete trouw van de ander. Dat kan niet, dat is fucking ziek. Er is zoveel ego, allemaal illusie. In China was het nieuw dat ik dat allemaal opschreef, het stadse leven, de depressiviteit."

Haar vader, die af en toe met wijze adviezen figureert in de boeken, is belangrijk geweest voor Mian Mian. "Hij was mijn vriend, steunde me als schrijver, gaf liefde. En het belangrijkste: hij gaf geld." Ze lacht erom. "Na zijn dood, vijf jaar geleden, ben ik boeddhist geworden. Ik heb zijn as naar Tibet gebracht, naar een afgelegen klooster. Voor mijn moeder blijf ik nog in Shanghai, anders zat ik allang in New York. Of Tibet."

Via het boeddhisme probeert Mian Mian rust te vinden, zoekt ze compassie in plaats van negativiteit. "In de clubs van Shanghai ging ik altijd met de mooiste jongen uit. Aan mijn tafel zitten altijd de mooiste mensen. Maar dat op zich maakt je niet gelukkig. Ik ben het nu wel hoor. Maar het is niet absoluut. Het betekent: niet bang zijn. Mijn leven is gezegend. Toch is een echte kunstenaar nooit tevreden. Ik wil altijd iets meer."

Alsof het een gezamenlijke nachtmerrie betreft van Mao en de dalai lama wordt het Tibetaanse boeddhisme steeds populairder onder Han-Chinezen. Zo heeft Mian Mian diverse lama's, leraren. Dat zijn niet de stereotiepe Tibetanen die zich op een stoffige weg prosterneren. "Dat zijn echt stadsmensen. Ze rijden auto in Peking en Shanghai en hebben mobieltjes."

'Probeer eens drie jaar niet te drinken', adviseerde een van hen onlangs. Een hele opgaaf. "Ik ben clean, maar wel heel nieuwsgierig naar die poeders van jullie. Naar Parijs had ik cocathee meegenomen. Het werd tien dagen clubben en drinken." Een vriend waarschuwde: 'Je kunt niet én boeddhist zijn én clubben én cocathee drinken én slaappillen nemen.' "Zit wat in. Ik ben alwéér uitgeput." En hoe zit het nou met die seks in China, komen vrouwen er aan hun trekken? "Ik ben dol op seks met Chinese jongens. Ze hebben een heel zachte huid, en de gitaristen die ik in bed had, waren heel gevoelig." In de boeken loopt een vrouw rond die nog nooit een orgasme heeft gehad. "Dat kan ik in dertig seconden. Ik ben het blijste meisje van China."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden