Het blijft droog en het water wordt schaarser: wat doet Nederland?

Kinderen spelen in een weiland waar een beregeningsinstallatie aan staat. Het agrarische weiland zucht onder de droogte van de afgelopen weken.Beeld ANP

Een nijpend gebrek aan water is er nog niet. Ontstaat dat wel, dan gaan de cruciale sectoren voor.  

Geef het nog een dag of tien en 2018 is de droogste zomer sinds de metingen begonnen. Eén ding staat vast, zeggen de deelnemers van de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) die gisteren bij elkaar kwam: het water in Nederland zal schaarser worden.

De LCW, die bestaat uit de waterschappen, het KNMI en Rijkswaterstaat, besloot gisteren code geel af te kondigen. Die code baseert ze op het dreigende watertekort in drie van de zes ‘hitteregio’s’. Dat zijn vooral de gebieden met hoge zandgronden in het zuiden en oosten, waar minder wateraanvoer van de rivieren is. Ook komt er te weinig water via de Rijn het land in. De Maas is nog wel redelijk op peil. De LCW treft maatregelen en geeft adviezen om de droogte het hoofd te bieden.

Regen blijft voorlopig uit

Sinds gisteren is de huidige zomer droger dan die van 2003. Daarmee is 2018 na 1976 het droogste jaar sinds de metingen. En voorlopig is er nog geen regen op komst, zegt meteoroloog Jos Veeken van het KNMI. “Sinds 14 juni is er geen regen van betekenis meer gevallen. Op dit moment is er 230 millimeter neerslagtekort.” Als dat oploopt tot 360 millimeter, is 2018 het droogste jaar ooit.

De komende 14 dagen zal er waarschijnlijk ook nauwelijks regen vallen. Bovendien loopt de temperatuur weer op, tot boven de dertig graden. Eerder deze week zong een temperatuur van veertig graden rond in de media, de kans daarop echter is slechts twee procent. Veeken: “Maar het wordt gruwelijk warm. Althans, tropisch warm, moet ik als vakman zeggen.”

Wees spaarzaam

Er is géén drinkwatertekort, benadrukt LCW-voorzitter Harold van Waveren. Ook de komende weken zal er gewoon water uit de kraan komen. Wel hebben de netwerken last van ‘piekbelasting’: op de momenten dat iedereen onder de douche springt, neemt de waterdruk in de leidingen af. “Dan kan het gebeuren dat er bruin water, of minder water dan gebruikelijk uit de kraan komt.” Omdat het verbruik zo’n 45 procent hoger ligt dan normaal, verlaagt waterbedrijf Vitens in Friesland, Overijssel en in de Noordoostpolder de waterdruk. Mensen wordt geadviseerd de auto niet te wassen en de tuin niet meer te sproeien.

Neerslagprofiel Nederland.Beeld TROUW

Water wordt rondgeleid

Het watertekort speelt vooral bij rivieren en beken. In gebieden met hoge zandgronden geldt al een ‘onttrekkingverbod’: boeren mogen geen water meer uit sloten pompen. Grondwater is er over het algemeen nog genoeg.

Inmiddels dreigt in het westen van het land verzilting. Doordat het waterpeil in de Nieuwe Waterweg daalt, dringt zilt water verder het land in. Het zilte water kan doordringen tot in de Hollandsche IJssel voorbij Gouda. Daar kan het funest zijn voor de bosbouw bij Boskoop, en voor het Westland en de moerasgebieden bij Nieuwkoop.

Daarom zijn de voorbereidingen begonnen om water vanuit het Amsterdam-Rijnkanaal naar het zuiden te leiden. Ook wordt waarschijnlijk binnenkort het goedgevulde IJsselmeer ingezet om het watertekort in de omliggende provincies te verlichten.

Het zwemwater wordt er niet schoner op

De watertemperatuur stijgt, en daarmee wordt de kwaliteit van het water slechter. Bacteriën vermeerderen zichzelf nu eenmaal makkelijker in warm water. Kijk daarom eerst op zwemwater.nl voor je een duik neemt, waarschuwt de LCW. Daar zijn de officiële zwemlocaties te vinden, inclusief de waterkwaliteit. Ook drukt Rijkswaterstaat mensen nogmaals op het hart om níet in de grote rivieren te zwemmen. Dat is levensgevaarlijk, zegt LCW-voorman Van Waveren. De afgelopen tijd verdronken al mensen tijdens het zwemmen in de rivieren.

Code rood nog ver weg

In 2003 gold tijdens de droogteperiode code rood. Energiecentrales dreigden uit te vallen. Dat was wegens een gebrek aan koelwater, legt Van Waveren uit. “Toen werd ook water uit het Amsterdam-Rijnkanaal weggeleid, waardoor watertekort dreigde bij twee centrales in Utrecht.” Als die waren uitgevallen, had dat een domino-effect voor het hele land kunnen veroorzaken. Toen later in die zomer een veendijk bij Wilnis instortte, werd de schrik nog verder aangejaagd.

Dit jaar is er voldoende koelwater voor de stroomcentrales en veendijken zijn verstevigd. Mogelijk krijgen we deze zomer nog code oranje, zegt de LCW-voorzitter. “Code geel geldt voor dreigende tekorten, code oranje voor feitelijke tekorten.” In dat geval worden economische sectoren, zoals de landbouw het eerste gekort op water, zoals al in de hoge zandgronden gebeurt. “Energievoorziening en dijken staan bovenaan ons prioriteitenlijstje. Daarop wordt nooit gekort.”

Lees ook:

Nederland zucht onder de droogte

Nederland snakt naar een flinke hoosbui. De aanhoudende droogte begint een bedreiging te vormen voor de dijken en voor de oogst van boeren.

De extreme droogte houdt voorlopig aan

Het ‘stereotiep Nederlands zomerweer met geregeld buien’ dat vorige week werd voorspeld door weerbureaus, gaat er voorlopig niet komen. Nu voorspellen de meteorologen nog twee weken lang extreme droogte

Waterschappen kwamen altijd in actie bij te veel water, nu moeten ze de droogte bestrijden

Door de droogte vertonen de dijken barsten. Elk waterschap worstelt op zijn eigen manier met het watertekort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden