Het bijzondere van Duitse kranten

Meer dan eens heb ik hier mijn liefde voor het Duitse krantenlandschap beleden, en nog steeds heb je een flinke tafelruimte nodig om een Süddeutsche Zeitung, die Welt of de Frankfurter Allgemeine uit te spreiden, ze zijn heerlijk twintigste eeuws groot gebleven.

Terwijl ik dit tik ben ik via een live stream al tien minuten verbonden met een commentaarloze uitzending van de aankomst van president Obama bij het kanselarij van Angela Merkel in Berlijn. Onder het baldakijn voor de ingang zit een bijeen gedrongen groep fotografen klaar, die met elkaar een praatje maken. Af en toe klinkt een lach, voor de rest gemurmel.

Twee soldaten in Bundeswehrgrijs staan stram bij de vlaggen van de twee landen. Er ligt een rode loper uit, onder het baldakijn; daarbuiten is de betegeling van de brede opgang tot de straat nat; het regent. Dehemel is grauw.

Obama is uit Athene naar Berlijn gekomen. In Athene hield hij een mooie rede waarin hij het idee van de democratie, dat idee dat in Griekenland werd geboren, nog eens prees en voor Duitse kranten was dat - anders dan voor Nederlandse - aanleiding om er over op hun voorpagina's te berichten. In Duitsland heeft de nadruk op democratie - in het licht van zijn geschiedenis - kennelijk een hogere waarde.

Uit Berlijn komen nu geluiden van helikopters, ik zie motoragenten en busjes met zwaailichten tussen de kale bomen voor de kanselarij, met op de achtergrond de Rijksdag. Dan volgt een kolonne zwarte auto's.

Dan staat ineens het Beest voor de rode loper, waarop ook Merkel is verschenen, zonder jas. Obama stapt uit, breed lachend knoopt hij zijn jasje dicht als hij op Merkel toeloopt. Ze zoenen elkaar op de wangen, iedere wang één keer, onder een spervuur van flitslicht. Obama en Merkel poseren nog een moment lang, en lopen naar binnen, een tros mannen in pak met zich meezuigend. De fotografen maken zich los uit de groep en maken foto's van het Beest.

Zo zou een Duitse krant kunnen berichten, er is een geweldige traditie van het sfeerverslag. En echt bijzonder in het Duitse krantenland is de dagelijkse cultuurbijlage die men het Feuilleton noemt.

Deze week viert de respectabele Frankfurter Allgemeine Zeitung zijn 150-jarig bestaan en al in die allereerste editie van 16 november 1866, toen de krant Frankfurter Zeitung heette en vier dichtbedrukte pagina's dun was, was over de benedenhelft een streep getrokken om eronder ruimte te maken voor dat feuilleton, hier aanvankelijk een vervolgnovelle van een intussen vrijwel vergeten edelman.

Oprichter en uitgever was de Joodse bankier Leopold Sonnemann, een man die zich wilde inzetten voor 'de invoering van de democratie in de vorm van een sociale republiek'. Het zou hem nog in botsing brengen met Bismarck.

In de jaren twintig van de vorige eeuw bloeide het Feuilleton met bijdragen van Walter Benjamin, Siegfried Kracauer, Erich Kästner, Joseph Roth en Thomas Mann. De krant werd onder de nazi's geariseerd, de Joodse eigenaren moesten vluchten, maar de krant bleef zich onderhuids verzetten, tot hij op bevel van Hitler in 1943 werd stilgelegd. In 1949 herrees hij als Frankfurter Allgemeine, opnieuw met democratische waarden hoog in het vaandel en een vloed aan essays in zijn bijlages.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden