Het bijouteriekistje van Lou Landré

Het script van zijn afscheidsvoorstelling 'Niemandsland', waarin Lou Landré de rol van de misnoegde schrijver Spooner speelt, staat bol van associaties, klemtonen, omcirkelingen en andersoortige toevoegingen. Dat doen toneelspelers wel vaker; soms overtreffen hun kantlijnkrabbels de hoeveelheid oorspronkelijk tekst. Maar Landré voegde naast ademhalingstekens, onderliggende gedachten en tempoverschillen nog veel meer toe, waardoor zijn script niet alleen oeverloos meandert maar letterlijk opbolt.

Deed hij dat met al zijn scripts, waardoor hij over een particulier dramaturgisch levensarchief beschikt? En wat voegt hij dan allemaal aan zijn script toe?

Landré in monoloogvorm: ,,Nee, niet bij elk stuk maakte ik zoveel persoonlijke aantekeningen en plakte ik naar hartelust foto's, knipsels en onzin. Waarom nu wel, weet ik eigenlijk niet precies. Heeft zeker te maken met naderend afscheid en met mijn bewondering voor dit stuk. Echt een heel groot schrijver, Harold Pinter.

Wat ik zoal in mijn 'Niemandsland'-tekstboek heb ingeplakt? Gedichten en teksten van mijn collega Carol Linssen, een briefkaart van zijn dochter, haar man en zoon, een tekst over Pablo Casals waarin hij -nadat hij last had gehad van reumatiek en bevende vingers- op de vraag hoe hij nog muziek kon maken antwoordde: ,,Ik maak geen muziek. Ik beperk me tot het spelen van één noot en daarna concentreer ik me op de volgende.''

Een vakantiekaart van mijn collega Stefan de Walle die vanuit een hoog gelegen idyllische plek een slangenarend observeert, een foto van mijn moeder en mij, een in de nacht genoteerde herinnering uit mijn Parijse periode, een affichefoto van mijn collega Peter Bolhuis voor de openluchtvoorstelling 'De ondergang van Elseneur' en de vrijkaartjes die hij voor mijn vrouw en mij verzorgde, foto's van mijn kleinkinderen Luc en Koen, de naam van een oude schoolvriend die ik bij toeval tegenkwam in een gerenommeerde Haagse kledingzaak, het gedicht 'Eb' van Vasalis, met die prachtige slotzinnen: 'Er is geen tijd. Of is er niets dan tijd?', een citaat uit 'Richard II' dat ik las in een interview met Gijs Scholten van Aschat: ,,Maar wat ik dan ook ben, noch ik, noch wie dan ook die niets dan mens is, raakt ooit voldaan door het idee dat hem troost, dat hij niets is.'' Ik schreef eronder: 'Dank je Gijs'.

Een artikel over de besmettelijke zachtmoedigheid van Leo Vroman, getiteld 'Altijd blijven aaien', ter ondersteuning van een zin uit 'Niemandsland': ,,Ik begin mij af te vragen of een werkelijk exacte en dus in wezen poëtische definitie voor u ook maar iets betekent.'' 's Nachts genoteerde invallen, observaties, dromen, een foto van Karl Popper, uitgetypte Spooner-teksten, onleesbare aantekeningen, wanhopige doorhalingen, opmerkingen en aanwijzingen van regisseur en dichter Antoine Uitdehaag.

Op de kaft staat -verstopt onder een stukje zwart karton- een tekst die ik opschreef voor de zogeheten 'voorstellingsronde'. Het is gebruikelijk dat de eerste lezing van een stuk in aanwezigheid van veel mensen wordt gehouden. Je wordt dan geacht je naam te zeggen en te vertellen wat jouw aandeel in de productie is. Dat heb ik altijd heel moeilijk gevonden, dat voorstellingsmoment. Ik dacht: deze keer zal ik me daar beter op voorbereiden en ik schreef op het scriptomslag: 'Mijn naam is Lou. / Ik speel de rol van Spooner, / geen denker, noch een doener, / maar meer een soort van drenkeling, / die nooit eens vette vliegen ving,/ maar kracht kan putten uit het feit / van zijn unieke middel-matig-heid.' Toen de dag van de eerste lezing aanbrak, werd de voorstellingsronde overgeslagen; te weinig mensen, denk ik, bijna iedereen kende elkaar.

Boven de ingeplakte speellijst noteerde ik op een repetitiedag: 'Deze rol draag ik op aan mijn vader en mijn moeder. In dank voor wat zij voor mij deden, doen en betekenen'. Ze zijn al jaren dood. Dit script zal tijdens mijn leven niet bij oud papier belanden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden