Het beste van een rijk poëziejaar

Een hele boekenplank moest ze uitruimen om de oogst aan nieuwe dichtbundels een plaats te geven, zegt Elma van Haren. Met collega-dichters Els Moors en Victor Schiferli vormde ze de jury die voor Poetry International moest bepalen welke drie Nederlandstalige gedichten de beste waren van 2008, dat een ’rijk jaar in de poëzie’ was.


> De dichters Sybren Polet, Peter Verhelst en Tonnus Oosterhoff winnen dit jaar de Gedichtendagprijzen. Hun gedichten staan onderaan dit artikel.

De winnende gedichten zullen, verwacht Schiferli, „het poëzieminnend deel van Nederland zeker aanspreken en voor anderen hopelijk een aansporing zijn een van deze dichtbundels ter hand te nemen”.

Het was moeilijk om een gedicht te kiezen uit een bundel waarin alle gedichten zozeer met elkaar in gesprek zijn als ’Ware grootte’ van Tonnus Oosterhoff, zegt Van Haren. „In het titelloze gedicht met de aanstekelijke openingszin ’Waarom is neuken een pompbeweging, spuitgasten?’ komen de verschillende kanten van zijn werk bijeen: het wanhopig-komische, het absurde, de zweem van ernst, het schijnbaar ontbreken van samenhang. Een humoristisch effect hebben regels die klinken als onhandig geformuleerde krantenberichten, zoals: ’De doden werkten allen in het ontplofte bedrijf’. Wie de spuitgasten zijn blijft in het ongewisse, maar alles komt voorbij en het wordt steeds indringender. Waar gaat dit heen? ’Dit is maar fantasie, spuitgasten.’”

’Vaas’ van Peter Verhelst noemt Schiferli haast een tegenpool van Oosterhoff. „Een gedicht met een rustige, klassieke toon over concreetheid en abstractie, over beeld en werkelijkheid. Verhelst maakt één vloeiende beweging naar de verlossing voor de lezer en zichzelf. Aanvankelijk filosofisch van toon: ’Kun je een vaas haar breekbaarheid verwijten / of een hand het breken van de vaas?’, eindigt het met een vaas die tot leven is gekomen, die zoekend is en ervan droomt ’(...) om eindelijk de scherf te vinden / waarmee hij rozen uit zijn eigen pols kan slaan.’ Een gedicht dat je kunt blijven herlezen omdat het eindigt waar het weer opnieuw begint.”

Sybren Polet, die al sinds een halve eeuw poëzie publiceert, schreef volgens de jury met ’Binnenstebuitenwereld’ een levendige, vitale bundel. Van Haren: „Als je zijn werk leest, voel je niet de last waarmee ouder wordende dichters schijnen te worstelen dat alles al is gezegd en het steeds moeilijker wordt zaken van een andere kant te bekijken. Polet gebruikt in dit gedicht ’Verdedigingsgrijs’ hedendaagse beelden op een geheel eigen wijze, zoals wanneer hij het heeft over ’een handvol bejaarde hangjongeren’, ’nagesynchroniseerde merels’ of ’de verstrooide as van een gecremeerde crimineel’. De dichter zet zijn omgeving en zichzelf neer in een onbarmhartig scherp licht om alles te laten oplossen in de slotregel: ’Laberdi laberda laberdonia.’”

Op Gedichtendag, donderdag 29 januari, krijgen de winnende dichters hun Gedichtendagprijs uitgereikt. Deze bedraagt 2500 euro. Verder vinden er in Nederland en Vlaanderen drie- tot vierhonderd poëzieactiviteiten plaats. Een overzicht is te vinden op ’www.gedichtendag.org’. De Zuid-Afrikaanse dichter Antjie Krog schrijft speciaal voor Gedichtendag een bundel die voor 2,50 euro te koop is. Aan de vooravond van Gedichtendag, op woensdag 28 januari, wordt de nieuwe Dichter des Vaderlands aangewezen. Poetry International organiseert deze evenementen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden