Het beste beleggingsfonds ging plots failliet

NEW YORK - Roy Niederhoffer is wat je noemt een wizz-kid. Magna cum laude afgestudeerd aan Harvard in computer- en gedragswetenschappen. De muren van zijn kantoor zijn van boven tot onder behangen met grafieken en computerprintjes. Met elf mensen en 50 snorrende computers voert hij het beheer over een hedgefonds. Het doel: geld verdienen voor de klanten die een deel van hun vermogen aan hem toevertrouwden.

INEKE NOORDHOFF

Roy Niederhoffer is een echte speculant. De 60 miljoen dollar van particulieren die hij nu in beheer heeft, wordt soms in minuten tijd in of uit een valutamarkt gehaald. “Ja wij kunnen de markt beïnvloeden”, antwoordt hij.

Niet zo lang overigens. “De markt in Zwitserse franken kunnen wij soms een minuut of vijf manipuleren.” Vindt hij het geen angstaanjagend idee dat een individu de koersen bepaalt? “Welnee, de markt gaat uiteindelijk toch naar het niveau dat de onderliggende economie weerspiegelt”, zegt hij.

Roy Niederhoffer werd 'besmet' met de valutaspeculatie door zijn broer Victor. Na grote successen en veel publicitaire aandacht ging Victor afgelopen najaar jammerlijk onderuit. De koersen bewogen zo snel dat hij zijn ingenomen positie niet vlot genoeg kon liquideren. Vervolgens deed de markt het voor hem: hij ging failliet en het door hem beheerde vermogen was verloren.

Roy speculeert op zeer korte-termijnontwikkelingen. “Op de valutamarkten heerst drukke handel. Die liquiditeit is voor ons een voorwaarde. Wij moeten het ene moment in de markt, en het volgende er weer uit kunnen stappen.”

Roy heeft geen 'visie op de economie', noch maakt hij inschattingen over de kans op een oorlog in Irak en de gevolgen daarvan voor de koersen. Hij handelt uitsluitend als reactie op gedrag van handelaren. Roy heeft verstand van menselijk gedrag, computerprogrammering, en van valutamarkten. Hij laat de computers de markten afscannen, bewegingen doorrekenen en alarm slaan als volgens het model handelaren 'doorschieten' en niet de goede koersen afgeven. Dan bellen de mannen en vrouwen van Niederhoffer razendsnel de commissionair om een order te plaatsen. Een paar minuten later, als de markt weer terug is op het 'gewone' niveau, verkopen ze weer - met winst als het goed is.

Roy mag in de VS geen klanten werven. De regels ter bescherming van beleggers staan dat niet toe. Alleen geregistreerde beleggingsfondsen, de zogenoemde 'mutuals', mogen particulieren werven. Maar die mogen niet snel in- en uit een markt stappen, zoals Niederhoffer doet.

“De overheid wil het publiek beschermen tegen betere rendementen”, sneert Niederhoffer, die graag klanten zou werven onder het Amerikaans publiek. De fraaie rendementen blijven nu voorbehouden aan de echte rijkaards, vindt hij. Want wie genoeg geld heeft - dan loopt het al snel naar het miljoen - kan zich aansluiten bij een niet door regels beperkt beleggingsfonds, een zogenoemd hedgefonds. En die kunnen hun vermogen laten groeien met behulp van bijvoorbeeld de Niederhoffer-computers. “Idioot”, vindt Roy die beperkingen. “Dit is niet bepaald een vrije markt.”

George Van, directeur van de Hedgefund Association, heeft bijna tien jaar research gedaan naar hedgefondsen. “De resultaten zijn gemiddeld beter, en de risico's zijn helemaal niet groter dan bij de mutuals”, legt hij zijn conclusie op tafel. “Maar dat zijn gemiddelden. Als de Zuiderzee gemiddeld 1 meter diep is, kunt u toch heel wel verzuipen in een plaatselijk diep gat.”

Veel mutuals voldoen keurig aan de publicatieplicht, maar leveren slecht werk. Uit recent onderzoek blijkt dat slechts een op de twintig fondsen een rendement biedt dat boven de beursindex uitkomt. Sommige mutuals nemen enorme risico's, in een poging op te vallen bij het publiek; ze accepteren dat de kans op verlies groot is. De winnaar van vorig jaar bij de categorie geldmarktfondsen, Mercury Finance, bleek nota bene een dag vóór publicatie van de resultaten in de Wall Street Journal failliet te zijn gegaan. Ze hadden schuldpapier (commercial paper) ingekocht van onbetrouwbare bedrijven.

Mutuals mogen niet speculeren met derivaten en in- of uit een markt vliegen, maar ze mogen wel het geld van beleggers investeren in risicovolle aandelen of obligaties. “Hieraan zie je hoe moeilijk het is op de vrije markt te intervenieren”, vindt George Van. Hij is een van de weinigen die overzicht heeft van de resultaten en activiteiten van hedgefondsen. Door het 'grijze' karakter van de hedgefondsen blijven ze buiten het bereik van officiële instanties. Het IMF, dat probeert na te gaan of hedgefondsen een rol speelden in de Azië-crisis, wil het verschijnsel 'hedgefonds' nu in kaart brengen. Ze zijn daarvoor al bij Van langs geweest. “Daar kan ik verder niets over zeggen”, reageert Van, die zijn bronnen binnen de hedgewereld wil beschermen.

Van onderscheidt 14 categorieën hedgefondsen, al naar gelang hun strategie: de ene is erg risicovol, de ander niet, de ene is gevoelig voor bewegingen op de valutamarkten, de ander hangt meer op aandelenbeurzen of is juist immuun voor marktbewegingen. “Ik adviseer klanten een deel van hun vermogen in een hedgefonds te stoppen, en het daar dan verder te laten. Ik wil dat mijn klanten gewoon kunnen slapen 's nachts.” Het stressen over 'moeten we nu in de markt stappen, over vijf minuten of over vijf jaar', laat hij graag over aan de fondsbeheerders.

Gebruikt hij zelf hedgefondsen? “Zeker, ik zou wel gek zijn mijn spaargeld in een mutual te stoppen, ik zou mijn familie ernstig benadelen.” George Van is ervan overtuigd dat ook “uw Nederlandse conservatieve beleggingsinstituten” geld beleggen via hedgefondsen. “Want iedereen wil toch altijd zijn rendement verbeteren?”

Roy Niederhoffer wil dat zeker. Voor zijn klanten, maar ook voor zichzelf. Geld is zijn belangrijkste drijfveer. En als er genoeg is, wordt het tijd voor liefdadigheid. “Muziek is mijn grote liefde”, verklaart hij. Een piano temidden van de computergrafieken getuigt daarvan. “Daarin kon ik ook mijn brood verdienen, maar dat was een stuk kariger dan dit”, lacht hij. Hij vond er wel zijn grote geluk: “Ik heb mijn vrouw in de muziekwereld ontmoet, zij zingt.”

Dat hij zijn brood verdient met speculeren, hindert hem geenzins: “Bill Gates begon toch ook aan Microsoft omdat hij zijn gezin moest onderhouden. Uiteindelijk veranderde hij de hele wereld met zijn computers. En nu heeft hij geld genoeg om het weer weg te geven.” Rijke mensen kunnen veel weggeven, constateert Roy Niederhoffer: “Als ik een paar goede jaren heb, dan weet ik al een paar mooie bestemmingen voor giften in de muziekwereld.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden