Het besluit dat niemand verwachtte

Amerikaanse centrale bank laat de geldpers voorlopig nog op volle kracht draaien

LIDWIEN DOBBER

"We kunnen de verwachtingen van de markt ons beleid niet laten bepalen", zei voorzitter Ben Bernanke van de Amerikaanse Federal Reserve, woensdagmiddag, lokale tijd. Net daarvoor had hij journalisten verteld wat geen enkele glazenbolkijker had voorzien: het stelsel van Amerikaanse centrale banken laat zijn maandelijkse stimuleringsprogramma ter waarde van 85 miljard dollar per maand vooralsnog in tact.

Financiële markten rekenden erop dat daar toch minstens 10 miljard per maand vanaf ging, 15 miljard misschien wel. In mei en juni meldde Bernanke dat de Fed zijn programma - dat neerkomt op geld bijdrukken om obligaties op te kopen, waardoor banken meer middelen hebben en dus ondernemers en huizenkopers van goedkope leningen kunnen voorzien - zou stoppen als de Amerikaanse werkloosheid op 7 procent staat.

"De omstandigheden op de arbeidsmarkt zijn nog ver verwijderd van wat wij allen willen zien", lichtte Bernanke eergisteren toe. De werkloosheid daalde in een jaar tijd weliswaar met 0,8 procentpunt naar 7,3 procent, het aantal Amerikanen dat werkt daalde ook. Meer mensen zitten werkloos thuis en hebben de zoektocht naar een baan eenvoudigweg opgegeven. Zij komen in de statistieken niet meer voor.

De Fed vreest bovendien dat Democraten en Republikeinen elkaar weer in een houdgreep nemen, nu de VS afstomen op een nieuwe overschrijding van het schuldenplafond. Als de regering-Obama haar begroting verder te buiten gaat dan eerder is afgesproken en partijen zijn het niet eens over een oplossing, dan sluiten overheidsdiensten hun deuren. Dat schaadt de economie.

Tenslotte lijkt de Fed geschrokken van de effecten die volgden toen Bernanke alleen maar aankondigde dat de Fed zijn stimuleringprogramma zou afbouwen. Hypotheekverstrekkers gooiden hun rente direct omhoog en dus werd het voor menig Amerikaan weer lastig om een huis te kopen. Een einde aan het broze herstel van de woningmarkt dreigt.

Niet alleen op de woningmarkt, ook elders waren bankiers, investeerders en aandelenbezitters al op de nieuwe werkelijkheid vooruitgelopen. Toen woensdag bleek dat die er voorlopig niet komt, kwamen zij onmiddellijk weer in actie.

De dollar daalde; als het voorlopig nieuwe dollars blijft regenen, tast dat de waarde van de munt aan. De Indiaase roepie en de Turkse lira daarentegen gingen omhoog. Beide kregen flinke klappen de afgelopen maanden, omdat investeerders - steeds op zoek naar het beste rendement - hun geld uit opkomende landen weghaalden en terugsluisden naar de VS. De rente daar zou immers oplopen met het einde van het stimuleringsprogramma. Goud en olie - veilige havens in turbulente tijden - stegen gisteren stevig in waarde. En de aandelenbeurzen, die volop profiteren van de goedkope Amerikaanse dollars, zagen records sneuvelen.

Toch blijft de vraag op ieders lippen: als de daling van de werkloosheid niet het startsein is, wanneer bouwt de Fed dan wel af? Bernanke hield zijn kruit droog: "We mikken niet op een specifiek, magisch getal".

De verwachting blijft dat het nog voor het einde van dit jaar gebeurt, hoewel de Fed zijn groeivoorspelling voor de Amerikaanse economie voor dit jaar woensdag naar beneden bijstelde. Het wordt geen 2,3 tot 2,6 procent, maar tussen de 2 en de 2,3 procent.

De opvolging van Bernanke
Het Witte Huis besluit binnenkort over de opvolging van Ben Bernanke, die per 1 januari opstapt als voorzitter van de Federal Reserve. Vicevoorzitter Janet Yellen staat bovenaan de lijst van mogelijke opvolgers.

Voormalig minister van financiën Larry Summers trok zich afgelopen weekend terug uit de race. Een grote groep Democratische senatoren had eerder al laten weten tegen Summers te zullen stemmen, al was hij de voorkeurskandidaat van president Barack Obama.

Summers geldt als briljant, maar eigengereid, wat markten deed vrezen voor onaangename verrassingen. Yellen daarentegen staat juist bekend als 'duif'; als een voorstander van zoetjes aan, dan breekt het lijntje niet.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden