Het belang dat iemand kijkt naar het lijden

Scène uit Carrousel Beeld RV

Kijken naar andermans leed zorgt voor schuldgevoel. Maar níet kijken naar andermans leed, is erger. Dat ontdekte choreograaf Guy Weizman, die er bij het Noord Nederlands Toneel een voorstelling over maakte.

Paren zwieren over de dansvloer. Uur na uur, dag na dag. Stoppen is geen optie, want wie de dansmarathon wint, wordt rijk. De danswedstrijden uit de jaren dertig, die soms wel vijf maanden duurden, waren op dit gegeven gebaseerd. De regels: vijftien minuten per twee uur vrij, twee uur slaap per nacht. En het publiek bleef kijken, ook als de ene na de andere danser in elkaar zakte, of zelfs doodging, van vermoeidheid.

“Het was eigenlijk een moderne variant van de gladiatorengevechten in het Colosseum”, zegt Guy Weizman, de nieuwe artistiek leider van het Noord Nederlands Toneel (NNT).

Het is geen toeval dat zijn eerste voorstelling de dans als onderwerp heeft. De Israëlische Guy Weizman is choreograaf, bekend van de Groningse dansgroep Club Guy&Roni. Hij stapt in feite over naar de buren van het toneel.

‘Carrousel’ heet de voorstelling, die hij baseerde op de roman ‘They shoot horses, don’t they’ (1935) van Horace McCoy over een dansmarathon in de Verenigde Staten.

Om te ervaren wat dat fenomeen inhoudt, hield NNT in februari een 24uurs-marathon voor belangstellenden. Weizman: “Ik heb fysiek heel wat meegemaakt in mijn leven, maar dit was ongekend. Na vier uur dacht ik al dat ik doodging. Maar het ergste was de nacht, tussen twee uur ‘s nachts en zeven uur ‘s ochtends, toen er geen publiek was. Als niemand ziet dat je lijdt, wordt het dertig keer zwaarder.”

Ongezien

Dat werd het uitgangspunt voor de voorstelling. Weizman: “Enerzijds verbaast het me dat mensen willen kijken naar lijden. Waarom waren de dansmarathons een bron van vermaak? Waarom is tegenwoordig het nieuws een bron van vermaak? Waarom interesseert een bomaanslag in de ene plaats ons wel en aan de andere kant van de wereld niet?

“Maar anderzijds realiseer ik me door die dansmarathon dat het veel erger is als we niet kijken naar het nieuws. Wat betekent dat voor alle plekken op de wereld waar ongezien wordt geleden? Daarom was het volgens mij toch goed dat we allemaal de foto zagen van het dode Syrische jongetje op het strand. Het leek pornografisch, maar de ouders van het kind zullen gevoeld hebben dat hun lijden werd gezien. Daar gaat de voorstelling over: dat het belangrijk is dat iemand ziet dat je bestaat, je best doet, en lijdt.”

Iedereen kent het gevoel dat het leven op een hamstertredmolen lijkt, een situatie waar je niet aan kunt ontsnappen, denkt Weizman. “Bij een ziekte of een nare baas. Of je kind wordt gepest. We denken tegenwoordig dat we altijd ons lot kunnen bepalen door positief te denken en aan mindfulness te doen. Daar kan ik slecht tegen, want vaak genoeg kún je niet ontsnappen. Dan moet je het lijden accepteren.”

Dansers en acteurs

De voorstelling wordt gemaakt door musici, dansers en acteurs. De muzikanten komen van het ensemble Asko|Schönberg, de dansers van Club Guy&Roni en de acteurs van het Noord Nederlands Toneel. Weizman wil voortaan voorstellingen met dansers en acteurs maken.

Een choreograaf en dansers als vaste ingrediënten van een theaterproductie: dat is iets nieuws. Maar Weizman vindt het een logische stap. “Ik heb al veel gewerkt in de theaterwereld. Bovendien denk ik niet in genres; ik probeer een verhaal te vertellen en gebruik daarbij de middelen die ik nodig heb. Soms tekst, soms muziek en dans, soms film of wetenschap. Ik hoop dat we het straks niet meer hoeven te hebben over dans of toneel, maar alleen over wat we het publiek willen bieden.”

Wat dat is, wil Weizman in gezamenlijkheid bepalen. Al heeft hij de leiding, hij wil inbreng van alle deelnemers. Want één mening vindt hij maar saai. “Met Carrousel zijn we begonnen met twee weken lang praten over het onderwerp. Een uitwisseling van gedachten over het thema. Daarna hebben we als het ware onze ogen dichtgedaan en zijn we begonnen wat te proberen - zoals een paard dat probeert op te staan. In het begin was het nog heel lelijk, maar na een tijdje ging er iets ontstaan. En langzaam zie je dan wat het gaat worden.”

Natuurlijk zijn de verschillen tussen dansers en acteurs nu nog te zien, zelfs al is nadrukkelijk gezocht naar acteurs die goed kunnen bewegen en dansers die uit de voeten kunnen met taal. Weizman: “De dansers zorgen elke dag voor de warming-up. Dat is stiekem een vorm van dansles. En als de acteurs adviezen geven over het gebruik van de stem, kun je dat zien als een soort toneelles. Dat helpen van elkaar is heel mooi om te zien.”

‘Carrousel’ van Noord Nederlands Toneel gaat zaterdag in première en speelt daarna tot eind mei in het hele land. www.nnt.nl

Guy Weizman Beeld RV
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden