Het begon met een plank over de sloot. Hoe vrijwilligers een wandelroute creëerden.

Er was eens een spoorlijn. Roemrucht omdat ie Aalsmeer verbond met Nieuwersluis, waar vroeger stoute soldaten in de bajes zaten. Vervloekt omdat ie de A2 (Amsterdam-Utrecht) gelijkvloers kruiste, met slagbomen, stoplichten en hopeloze files op de snelweg. Maar de lijn is niet meer, alleen de spoordijk nog – sinds 1986 zonder rails en zonder bielzen.

Het tracé bij Wilnis en Vinkeveen lag er al een hoop jaren versuft bij. Ideeën om de voormalige spoorbaan nieuw leven in te blazen – bijvoorbeeld voor een bloementrein naar Duitsland – waren niet haalbaar. Het ouwe lijntje raakte verder in coma, toen de sloper de rails kwam weghalen maar en passant ook de oude bruggen meenam. Wat overbleef was een onttakeld dijkje: leuk voor vrijende stelletjes en omwonenden die hun hond uitlieten, maar toch een gemankeerde toestand.

Totdat de Noord-Hollandse afdeling van de vereniging Te Voet in 1999 bedacht dat de spoordijk mooi zou passen in een rondwandeling, die op dat moment nog over grote stukken asfaltwegen en fietspaden voerde. Het handjevol vrijwilligers zocht contact met de gemeente Vinkeveen, die hun weer vroeg om de vastgoedpoot van de spoorwegen te consulteren. Te Voet wist nog enkele oude, onverharde paden in het gebied. Als wandelaars gebruik zouden kunnen maken van de spoordijk, zou er een prachtige rondwandeling ontstaan.

Fred Triep en Jeroen Jacobse kregen blauwe vingers van het brieven schrijven. Ook organiseerden zij met anderen van Te Voet in 2000 begeleide wandelingen in het gebied. Voor de gaten in de spoordijk waar vroeger een ijzeren brug lag, scharrelden zij een paar planken bij elkaar en het derde hiaat, bij de Veenkade in Wilnis, werd opgevuld door een inwoner van Vinkeveen die wandelaars met zijn bootje steeds een paar meter heen en weer voer. De actie verliep positief, mede dankzij een boer die op zijn land ook een plank over een sloot legde, waardoor een heel groene wandeling van 16 km mogelijk was. In 2002 herhaalden zij de actie en lag er zelfs een trekpontje bij de Veenkade.

De actie bleef niet vruchteloos. NS Vastgoed had geen bezwaar als de spoordijk voor wandelaars werd opengesteld en de hiaten werden opgevuld met bruggetjes. Mits er maar geen fietsers op het tracé zouden komen. Het bericht verraste Fred Triep, in het dagelijks leven docent biologie en ict, aangenaam: waar maak je zoiets mee – en zeker in het westen? Ook de gemeente werkte mee. De financiën waren geen breekpunt, vooral dankzij ’Brussel’ en afgelopen zomer volgde de officiële opening van een wandelpad met maar liefst drie bruggen, een opstapje en een hek. Mountainbikes kunnen er geen gebruik van maken en ook honden blijven ’buiten’. En over de Veldwetering kreeg de plank een veilige opvolger, mét leuningen. Op de plaats van het trekpontje ligt een ophaalbruggetje.

Dankzij deze voorzieningen kon ook de Spoordijkroute Wilnis-Vinkeveen feestelijk worden geopend, in opdracht van de ANWB uitgevoerd. Zo werd het verhaal dat begon met de plank over de sloot met succes bekroond, zij het wat Te Voet nog niet voldoende. De zogenoemde ’gezinswandeling’ voert akelig lang over asfaltwegen – zonder wandelstroken en met redelijk veel autoverkeer. Dat is minder leuk en bepaald gevaarlijk. „Bovendien is de plank van de boer maar eenmalig geweest. Die ene keer was er alle medewerking. Maar voor een permanente oplossing zijn boeren toch moeilijk te porren. Ze zijn bang dat dan hun hele land wordt overlopen”, zegt Triep.

Jeroen Jacobse, werkzaam in de effectenhandel, vindt het ’succes van Vinkeveen’ maar betrekkelijk. „We hebben daar iets voor elkaar gekregen, omdat er al gewandeld kon worden. Maar we zijn er wel bijna tien jaar mee bezig geweest. En wíj werden door de gemeente gebruikt als bemiddelaar naar NS Vastgoed toe, terwijl dat toch een rare rol is. Er lagen al plannen voor een wandelmogelijkheid over de spoordijk, maar daar gebeurde niets mee. Wij hebben zelf die plank bij een sloperij opgehaald en over die sloot gelegd, met alle risico’s dat wij aansprakelijk gesteld zouden worden als er bijvoorbeeld iemand in het water zou vallen. ”

Voor de inzet die Te Voet toonde, hebben ze naderhand lof gekregen. Maar de actie is niet te vergelijken met wat ze elders in Noord-Holland proberen te realiseren. Afgelopen jaar hebben de vrijwilligers aandacht gevraagd voor de situatie nabij de polder Berkmeer in de buurt van Obdam. Daar lagen de eigendomsverhoudingen heel anders: boeren, een waterschap, verschillende gemeentes. De wandeling die daar voor het publiek werd georganiseerd, kende officieel geen enkele belemmering. Zelfs het stuk door een weiland en over een ringdijk staat in de gemeentelijke wegenlegger als openbaar pad aangeduid. „Maar bij veel wandelaars is dat niet bekend”, zegt Triep. Bovendien ontbraken de overstapjes en bordjes.

Met de actie maakte Te Voet het waterschap attent op de wandelaar die deze tocht graag wil lopen. En nu maar hopen dat het officiële gezag de benodigde faciliteiten ook gaat aanleggen. Anders maar weer brieven schrijven. Martien Veth, docent elektrotechniek: „Je moet ook over een lange adem beschikken en goodwill kweken. Want met een overstapje of een bruggetje kan een politicus natuurlijk niet echt scoren.”

Elke week staat in Trouw een wandelroute. Al die wandelingen staan op www.trouw.nl/groen .

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden