Het appartement van Pechtold roept ethische vragen op

Beeld ANP

Een register moet garanderen dat transparant is wat politici krijgen en van wie. In de praktijk staat het vol niemendalletjes.

Alexander Pechtold kreeg in april dit jaar van cabaretier Jochem Myjer drie kaartjes voor diens theatervoorstelling. De D66-leider legde dat netjes vast in het geschenkenregister van de Tweede Kamer. Net als ‘een goede fles whisky ter waarde van 75 euro’, ontvangen in juni 2015 omdat Pechtold ergens veilingmeester was geweest.

De fractievoorzitter van D66 heeft de afgelopen jaren tientallen geschenken laten registreren bij de Kamer. Maar het appartement dat hij vorig jaar van een Canadese oud-diplomaat kreeg, ter waarde van 135.000 euro, staat er niet tussen. De kwestie leidt tot beroering in Den Haag.

Het reglement van de Tweede Kamer schrijft voor dat geschenken boven de 50 euro worden gemeld ‘uiterlijk een week na ontvangst’. De gedachte is dat deze transparantie moet voorkomen dat een politicus de schijn van belangenverstrengeling wekt, op welke manier dan ook. Dus stroomt het geschenkenregister van de Kamer vol met meldingen over flessen wijn, concertkaarten en zakendinertjes.

Pechtold peinst er niet over het appartement officieel te melden aan de Kamer, benadrukte hij dinsdag. Hij kreeg het pand van Serge Marcoux, een voormalige Canadese diplomaat. Pechtold leerde hem dertig jaar geleden kennen toen hij ‘als student-chauffeur’ voor hem werkte. “Uit dat werk is een hechte langdurige vriendschap ontstaan die tot op de dag van vandaag voortduurt. Serge behoort tot mijn kring van naasten.”

De D66’er heeft er uitvoerig over nagedacht, zegt hij. “Maar ik kwam tot de slotsom dat dit register niet is bedoeld voor erfenissen van familie, naasten, cadeaus van kinderen of geschenken van vrienden. Omdat ze niet raken aan mijn functioneren als Kamerlid.” En: “D66 is een partij van transparantie, maar ook van privacy”. 

Daarmee is de zaak niet afgedaan. PVV-leider Geert Wilders wilde dinsdag van de Kamervoorzitter weten of zij vindt dat Pechtold in overtreding is. ’s Avonds meldde Khadija Arib dat het aan Pechtold zelf is om te reageren, niet aan het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer.

'Flauwekulmeldingen'

De kwestie roept ethische vragen op. Is het verstandig voor een politicus een (groot) cadeau aan te nemen van een diplomaat, ook al hebben ze nooit een werkrelatie gehad en betreft het een goede vriend die al lang met pensioen is? Wat als de man niet voor de Canadese overheid had gewerkt, maar de Russische? Zou hij het appartement dan hebben aangenomen?

Met de discussie over het appartement ligt ook het geschenkenregister onder een vergrootglas. Hoogleraar staatsrecht aan de universiteit van Leiden Wim Voermans maakt er korte metten mee. Op zijn weblog schrijft hij dat het register ‘eerder aanleiding geeft tot lacherigheid dan dat het een serieuze informatiebron voor kritische burgers is’. Voermans rept over ‘flauwekulmeldingen’ en ‘wijnflessen, boekjes en andere prullaria’ met een waarde ver onder de 50 euro. “Waarom doen Kamerleden dat?” 

Zo heeft Pechtold wel laten vastleggen dat hij in maart 2015 het boekje ‘Waarom vuilnismannen meer ver­dienen dan bankiers’ heeft gekregen, ter waarde van 4,95 euro. Maar dus geen appartement. Voermans vindt dat Pechtold erg zwart-wit naar de kwestie kijkt: “Het Kamerreglement maakt geen onderscheid tussen giften en voordelen die je hebt gekregen als privépersoon of als functionaris. Waar houdt de privépersoon op en waar begint de politicus? De positie van een politicus die zegt: ‘Ik maak zelf wel uit met wie ik praat’, is in 2017 zelfs in polderland Nederland niet houdbaar.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden