Opinie

Het antwoord in zonovergoten proza: meer geld sufferd

In Engeland hebben ze al jaren privé-onderwijs en staatsonderwijs. De privéscholen, vrijwel altijd kostscholen, worden enigszins verwarrend public schools genoemd.

Aan deze public schools is een cluster van narigheden verbonden in de vorm van heimwee, pesten, vernederen, onfrisse geslachtelijkheid, een mallotige nadruk op sport en bij wijze van bonus een ongeneeslijke arrogantie jegens mensen die er nooit heen gingen. Er zitten ook goede kanten aan. De scholen zijn dikwijls gesitueerd in fraaie locaties, er wordt een bijzondere vorm van loyaliteit gekweekt en het niveau van het onderwijs is uitstekend. Het vervelendste nadelige gevolg van public schools moet je ver van die scholen zoeken, in het staatsonderwijs, waar het niveau een stuk lager ligt.

Dat komt niet doordat arbeiderskinderen in achterstandswijken stommer zijn, maar doordat de leerkrachten die hen onderwijzen veel slechter betaald worden dan hun collega’s in de public schools. Omdat de salarissen daar zo veel hoger liggen hebben de public schools geen probleem met het aantrekken van goede leerkrachten. Zo ontstond er een tweedeling waar al jaren tegen gevochten wordt, omdat er een grove onrechtvaardigheid in het systeem besloten ligt jegens de kinderen van minder vermogende ouders. Christ’s Hospital is de enige public school die dit in zijn beleid erkent door de eis dat een aanzienlijk percentage van hun leerlingen uitdrukkelijk uit arme gezinnen komt die dan ook geen of nauwelijks schoolgeld betalen.

Engelsen houden wel van de opdeling in plebs en aristo’s, nette mensen en geteisem, en aan weerszijden van de barricaden koestert men zijn wrok.

In Nederland geldt dit onderscheid veel minder. Allereerst in het maatschappelijke leven, maar ook en vooral in staatsinstellingen als onderwijs en gezondheidszorg. We hadden wel een klassesysteem in de ziekenhuizen, maar dat betekende niet meer dan een éénpersoonskamer en een lekkerder toetje. Ik zou er op durven zweren dat het klassesysteem, als het op de kwaliteit van de medische behandeling aankwam, niets opleverde ten nadele van de lager verzekerden.

De Engelse tweedeling bestond hier nooit in de gezondheidszorg, maar dat ongrijpbare virus ’de markt’ heeft daar een einde aan gemaakt. Ik werk nu bijna 27 jaar in instellingen waar langdurige zorg wordt verleend aan mensen die hulp nodig hebben bij opstaan, wassen, aankleden, eten, drinken, plassen en poepen. Er is veel veranderd in die jaren. De gebouwen waarin dit gebeurt zijn aanmerkelijk verbeterd. Het opleidingsniveau van het personeel is echter sterk verminderd. Maar de belangrijkste verandering zit in de niet na te vertellen almaar toenemende lulligheid van de wijze waarop de overheid het hele gebeuren financiert en aanstuurt. Namens u allen.

Een aantal cliënten heeft hier schoon genoeg van. De Amsterdamse zorgorganisatie Cordaan vindt dat ze gelijk hebben en gaat in zee met de Martha Flora Huizen. Het betreft een initiatief van Anne Mei The en Marco Ouwehand. The is bekend van haar even onweerlegbare als grimmige analyse van toestanden in verpleeghuisland. Ouwehand is jurist en ondernemer. Zij nemen de vrijheid om verpleeghuiszorg voor dementerenden in te richten naar een standaard die aanmerkelijk hoger ligt dan die in de gewone verpleeghuizen.

Hoe flikken ze dat? Nou, niet door verontwaardigd columns te schrijven. Zij vragen gewoon meer geld en kunnen dan meer bieden. Hoeveel meer geld? Uw moeder wordt hier op niveau vertroeteld voor 2500 tot 3000 euro per maand, bovenop het door de staat gefourneerde maandgeld van 30x180 = 5400 euro. Ze kopen een fraaie villa met tuin, nemen goed opgeleid personeel aan. Dat lukt makkelijk, want ze betalen beter. Ze bieden dat personeel verdere opleiding en begeleiding. Dat is nog niet alles. Hun personele bezetting is het viervoudige van die in een gewoon verpleeghuis. Ik las dit alles op hun website en na een korte doch heftige huilbui kreeg ik de slappe lach. Dat komt omdat ik jarenlang in alle ernst vele fora, symposia, congressen, seminars, vergaderingen, workshops en bezinningsdagen heb doorworsteld waarin werkers uit de verpleeghuissector elkaar martelden met de tergende vraag: hoe krijgen we betere verpleeghuiszorg voor die paar rotcenten waarmee het Nederlandse volk ons op hun nietsvermoedende oudjes afstuurt?

En hier staat het antwoord in zonovergoten proza: meer geld sufferd, heel veel meer geld. Het hele public school verhaal zal zich nu herhalen in de ouderenzorg, met precies dezelfde gevolgen waar het de verdeling van kwaliteit betreft. Wie wil er niet in zo’n villa werken met beter loon, meer prestige en een werklast die je de tijd geeft om voor iemand te zorgen op een wijze die jou voorkomt als goed?

En wij maar roepen al die jaren: geld is heus niet alles hoor. Nee, zei Carmiggelt, maar het stelt je wel in staat je beroerd te voelen onder veel betere omstandigheden. Maar zeg eens eerlijk, als u het makkelijk kon betalen, zou u uw moeder naar zo’n villa brengen? Ik ook. En daarmee hebben we iets verspeeld. We waren er trots op dat er in Nederland een zekere gelijkheid heerste die reeds voor het graf een aanvang nam in de zorgbehoeftige ouderdom. Dat zijn we dan nu kwijt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden