Analyse

Het andere succesverhaal over Ajax

Trainer Erik ten Hag viert de 0-1 tegen Tottenham Hotspur.Beeld BSR Agency

Ajax, een bende hongerige jongens, die Europa verovert, overal voorbij raast: dat spreekt tot de verbeelding. Maar trainer Ten Hag en zijn spelers houden oog voor de andere kanten van het spel.

Het is razendknap wat Ajax allemaal in Europa doet. Het is ook steeds moeilijker om er woorden voor te vinden. Je zou het onwerkelijk kunnen noemen: niemand had dit immers kunnen denken, zo dicht nu bij de finale van de Champions League, het hoogste van het hoogste. Maar dat is ook zo gauw een makkelijk woord.

Zo onwerkelijk is het op het veld allang niet meer, dat is het ’m nu juist. De elite van Europa is niet berekend op de gretigheid van Ajax, noch op het variabele spel natuurlijk, zo blijkt wedstrijd na wedstrijd, of specifieker en sprekender nog: uitwedstrijd na uitwedstrijd.

Hallucinerend

Real Madrid in Spanje verslagen, Juventus in Italië, Tottenham Hotspur nu ook in Engeland (0-1). Hoe dat nog te noemen? Razendknap, misschien is het wel het beste om het daarbij te houden. Hallucinerend en bedwelmend kan natuurlijk ook, dat is niet onzinnig en het is heel verleidelijk. Maar juist nu kan ook het gevaar daarvan blijken. Het bedwelmt werkelijk, het bedwelmt veel om Ajax heen welteverstaan, niet de trainer en de spelers zelf.

Nadat trainer Erik ten Hag de wedstrijd dinsdagavond had geanalyseerd, in de taal van de beschouwende vakman, werd hem door een Nederlandse tv-verslaggever gevraagd waarom hij dat niet met een lach had gedaan. Een buitenlandse verslaggever stelde even later vast dat Ajax niet zo ‘briljant’ had gespeeld als in de voorgaande wedstrijden, maar dat het wel had gevochten. Of Ten Hag daar tevreden mee was, of trots op?

“Volgens mij”, zei Ten Hag op de vraag van de Nederlandse verslaggever, “heb ik gezegd dat het een prima prestatie is en een goede uitgangspositie. Maar we zijn pas halverwege.” Dat is natuurlijk ook zo. Hoe kan een trainer in de allerhoogste top dán gaan lachen? Hoe ongepast zou dat zijn, ook naar de tegenstander toe? 

De vraag had de stemming getekend: het is feest rond Ajax, nu moet het ook altijd feest zijn.

Dat zat ook in de vraag van de buitenlandse verslaggever. Ajax had – na een zeer sterk begin, dat natuurlijk wel – niet briljant gespeeld, hoe kon dat nou? Steeds lyrischer werden de verhalen in de buitenlandse pers. Aan de ene kant begrijpelijk: het spreekt tot de verbeelding, zo’n bende van hongerige, deels jonge jongens die Europa verovert. Dan zijn het zeker in verhalen op afstand gauw de ‘kleinkinderen van Johan Cruijff’ die dat doen. Dan moeten ze altijd flitsen, de hele wedstrijd lang, want dat kunnen ze toch?

Níet aan Cruijff te danken

Leg ze in het buitenland maar eens uit, als ze het al willen horen, dat dit succes voor een deel ook juist helemaal níet aan Cruijff is te danken. Dat Cruijff en zijn aanhangers lange tijd cruciale aankopen voor het evenwicht in het team blokkeerden. Dat zijn discipelen, de clubdirecteuren, uiteindelijk een stugge trainer haalden, Ten Hag, één die juist ook andere facetten aan het spel moest toevoegen: weerbaarheid, vasthoudendheid. Dat ging aanvankelijk moeizaam, zo vreemd was het niet dat aan Ten Hag werd getwijfeld, maar zie: hij en de spelers hebben elkaar gevonden, en hoe.

Erik ten HagBeeld Getty Images

Dat is deels toch een iets ander verhaal dan het jubelende, romantische over innemende jongens die overal maar langs en voorbij razen. Volgens die lijnen speelde Ajax dinsdag prachtig in het eerste half uur, maar daarna beet de tegenstander van zich af. Het zou raar zijn geweest als dat niet was gebeurd: het is sport, een wedstrijd, op het hoogste niveau ook nog in dit geval. Ajax moest vechten, knokken. “We hebben laten zien dat we ook kunnen verdedigen”, zei Ten Hag. Natuurlijk was hij daar trots op. “We kunnen spelen vanuit verschillende stijlen.”

Daley Blind, een van die cruciale aankopen, had opnieuw van geen wijken willen weten. Ook aan hem was getwijfeld, en ook dat was niet vreemd geweest: hij was vaak wat week, geen verdediger pur sang ook. Weer sloot hij een hecht verbond met Matthijs de Ligt, de 19-jarige aanvoerder die maar wijze dingen blijft zeggen. “Dat het zwaarbevochten zou worden, wist je van tevoren”, zei hij nu tegen Voetbal International. “Wij Nederlanders doen net alsof Tottenham een of andere B-ploeg is waar we wel even overheen lopen.’’

Spel van fouten 

De buitenlandse verslaggever die het briljante had gemist, zal ook in die richting hebben gedacht. Het deed denken aan de repeterende vragen van de buitenlandse pers tijdens het WK 2010 aan bondscoach Bert van Marwijk. Wat was er aan de hand in dat land van Cruijff dat er soms zo lelijk werd gevoetbald, in de oppervlakkige beeldvorming dan? Omdat ook dat nodig is natuurlijk in voetbal, dat spel van fouten (zei Cruijff altijd), nooit een spel voor alleen maar het theater.

De tegenstander is nog niet verslagen. Trainer Mauricio Pochettino zei dat Tottenham Hotspur nog hoop kon putten uit de tweede helft. Dat was niet geheel loze taal. Zijn spelers speelden daarin weliswaar vooral bot krachtvoetbal, maar volgende week is Son er weer bij, de dynamische Zuid-Koreaanse aanvaller. Wie weet, wat hij toch nog kan veranderen.

Daaraan denken de trainer en de spelers van Ajax, zíj wel. Het kan nog fout gaan, maar wat zou dat in breder perspectief nog kunnen veranderen? Het is razendknap wat ze doen en hebben gedaan, razendknap in het veld en in hun houding erbuiten.

Lees ook:

Alles wat voetbal in zich heeft, werd gevraagd; Ajax had het antwoord

Met een kostbare overwinning in de uitwedstrijd tegen Tottenham Hotspur komt Ajax dichtbij de finale in Madrid.

Het succes van Ajax: niet dankzij Cruijff, en toch ook weer wel

Directeuren Van der Sar en Overmars stuurden het beleid van Cruijff bij. Nu kunnen ze jubelen om het succes van Ajax. Zij en trainer Ten Hag werden beter, handiger.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden