Het afscheid van een maniakale klasbak

Vanmiddag rijdt Adri van der Poel in België zijn voorlaatste cross. Waarschijnlijk wil hij het vooraf nog niet over zijn naderende afscheid hebben. Er moet gekoerst worden. Hij moet er niet aan denken dat hij door gebrek aan concentratie niet bij, pakweg de eerste vijf eindigt. Een 'noodlot' dat hem dit seizoen in bijna veertig veldritten slechts vijf keer trof.

Johan Woldendorp

Morgenmiddag neemt Van der Poel in zijn geboortedorp Hoogerheide afscheid als wielrenner. Veertig is hij, van 17 juni 1959, maar fysiek verre van versleten. Hij zou naar eigen inschatting nog zeker vijf jaar mee kunnen draaien in de top van het veldrijden.

,,Ik kan een heel seizoen constant op een hoog niveau fietsen. Maar het wordt steeds moeilijker om die sterke jongens te kloppen. Ik heb er geen moeite mee als ik op een betere renner stuit. Maar wel als hij wegzakt en er een ander dan ik klaarstaat om het van hem over te nemen. Daarom neem ik liever in alle schoonheid afscheid, in plaats van dat ik nóg een jaar doorga en niet het niveau kan halen wat mij voor ogen staat.''

De overweging om te stoppen is een sociale. ,,Ik ben twintig jaar beroepsrenner geweest. Dat betekent dat ik twintig keer 45 weekeinden niet thuis ben geweest. Ik wil dat het komende jaar veranderen in 45 weekeinden waarin ik wel thuis kan zijn. In mijn sociale leven heb ik nogal wat gemist. Dat ga ik inhalen.''

Hij was zo vervreemd van een huiselijk leven dat hij zijn gasten niet eens een drankje aanbood. Dat leidde daags na zijn wereldtitel veldrijden, in 1996, tot hilarische taferelen. De villa in Kapellen zat vol Vlaamse journalisten, die de traditie getrouw door de laureaat op koffie met gebak getrakteerd hadden moeten worden. Zo niet door Van der Poel; die haalde niet eens een blik biscuitjes uit de keuken. Het was geen kwestie van zuinigheid. Want anders had hij zijn verzorger Bertus Fok, een van de slechts vier soigneurs die hij in zijn loopbaan versleet, en diens familie als dank voor bewezen goede diensten niet een riante vakantie aangeboden.

Het zal niet alleen daarom wennen zijn voor Van der Poel: een man in ruste in plaats van iemand die zichzelf door een haast maniakale gedrevenheid opzweepte tot het leveren van grootse prestaties. Wanneer je hem vraagt hoeveel wedstrijdkilometers hij in dienst van achtereenvolgens Daf, Aernoudt, Kwantum, PDM, Domex, Weinmann, Tulip, Mercatone Uno, Collstrop en Rabo heeft gereden, komt hij uit op meer dan een half miljoen. 2500 koersen leverden hem ruim 200 overwinningen op. Ongeveer de helft behaalde hij op de weg, met de Ronde van Vlaanderen (1986), Luik-Bastenaken-Luik ('88), Amstel Gold Race ('90), Clasica San Sebastian ('85) en een Touretappe in '87 als uitschieters. Als veldrijder vierde hij zijn grootste triomf in 1996, in het Franse Montreuil. ,,Die wereldtitel vond ik mooier dan de Ronde van Vlaanderen, de mooiste klassieker die ik heb gewonnen. De regenboogtrui herinnert je er een jaar lang aan. Iedere keer als je je omkleedt voor een cross, besef je dat je de beste van de wereld bent. De zege in een klassieker heeft maar de levensduur van een paar dagen. Want dan staat de volgende alweer voor de deur.''

Zijn inzet vindt hij niet echt een gespreksonderwerp. ,,35 000 kilometer per jaar, inclusief de trainingen, vond ik normaal. Dat hoort bij een beroepsrenner. In de voorbereiding op mijn laatste crossseizoen heb ik er ook nog 25 000 gereden.'' Bij de veldritcollega's met wie hij de laatste jaren lief en leed deelde, dwong hij alleen maar bewondering af. ,,Ik praat dan over het maniakale leven buiten de koers'', zegt oud-wereldkampioen Mario de Clercq. ,,De manier waarop hij trainde en met voeding bezig was, dat is fenomenaal. Van klasbakken als Adri zijn er geen twee. Die zie je in de wielersport maar eens in de twintig jaar opstaan.''

Maniakaal. Dat was Van der Poel al toen voormalig streekgenoot Hennie Kuiper hem introduceerde in het cyclisme. De ouderlijke boerderij was altijd de uitvalsbasis voor de gezamenlijke trainingstochten; dat was logistiek zo bepaald. Poeleke vond het vreselijk. Zijn maten hadden er al een paar kilometer op zitten als hij nog moest beginnen; dat vond hij oneerlijk.

Ook De Clercq maakte Van der Poel, in diens nadagen, als wegrenner mee. En ervoer al snel dat hij geen stapje opzij deed wanneer hij kon winnen. ,,In 1991, in een van mijn eerste wedstrijden, zat ik in de Ronde van Spanje met Adri te wringen in de massasprint. Ik was een echte kamikazepiloot. Ik trok hem brutaal aan zijn shirtje. Adri duwde me prompt weg, het zou hem niet overkomen dat een neo-prof hem flikte. Dat is typisch Adri: vechten voor alles.''

Op de weg werden ze maatjes. Ze trainden samen en trekken ook buiten het wielrennen veel met elkaar op. ,,Dat is het grote verschil tussen de weg en het veld. Als wegrenners vorm je met elkaar één grote groep vrienden. In de cross ben je een vriend vóór de wedstrijd. In een veldrit rijd je elkaars kop er af.'' De vraag wat Van der Poel van De Clercq heeft opgestoken, doet hem in de lach schieten. ,,Niets toch? Wanneer je zo'n palmares hebt, kun je van een ander niets meer leren.''

Wereldkampioen en ploeggenoot Richard Groenendaal is realistischer: ,,Natuurlijk heeft hij van mij net zo goed dingen opgepikt als ik van hem. Reken maar dat hij zijn voordeel heeft gedaan met alle veranderingen op technisch en materiaalgebied. Hij wilde altijd beter zijn dan de anderen: liever 120 procent dan 100 procent.''

Voor Sven Nijs is Van der Poel een idool. Het Belgische supertalent onder de crossers kon nog maar net lopen toen Van der Poel bij Daf zijn eerste profcontract tekende. De waarheid een tikje geweld aandoend: ,,We hadden nog een zwart-wit tv in de kamer staan, toen Adri al overwinningen behaalde. De beelden dat hij de Ronde van Vlaanderen en Luik-Bastenaken-Luik wint, staan bij mij op het netvlies. Het is al zo lang geleden, maar nog steeds staat Adri er. Er zijn maar weinig topsporters die hem zullen evenaren.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden