Het aapje Cheetah is een aap geworden

De eerste dag van het Filmfestival van Rotterdam. Waar te beginnen in de lawine aan speelfilms? Misschien maar gewoon bij een documentaire van een van onze beste documentaristen.

'See no Evil' van Jos de Putter gaat over apen. De eerste aap kennen we allemaal, het is Cheetah uit de Tarzanfilms, toen olympisch zwemmer Johnny Weissmuller Tarzan speelde, en samen met zijn Jane aan lianen slingerde. Het waren de gouden jaren van Hollywood. Niet te vergelijken met de Tarzan die momenteel als Disney-animatie in de bioscoop is te zien. Al zegt de aanhoudende recycling van Tarzan, Lord of the Apes sinds zijn ontstaan in 1912 wel iets over zijn populariteit. 'Dawn of the Planet of the Apes' moet dit jaar een van de grote zomerfilms worden. Een variatie op het klassieke sciencefictionboek van Pierre Boulle over de ontdekking van de planeet die bewoond wordt door intelligente apen.

Tranen springen je in de ogen bij de hernieuwde ontmoeting met Cheetah. Het aapje is een aap geworden. Cheetah viert zijn tachtigste verjaardag. Hij zit op een stoel, aan een tafel. Hij eet pap met een lepel, en drinkt uit een beker. Later, als er verjaardagsvisite komt, blaast hij de kaarsjes op de taart uit. Cheetah wordt verzorgd door de neef van een overleden dierentrainer in Hollywood. De verzorger weet wel iets over Cheetahs achtergrond. Het aapje werd voor de showbusiness uit Liberia gehaald. Zijn moeder werd doodgeschoten. Zo ging dat toen.

Omdat Cheetah een beroemde aap is komt er een mevrouw van de radio op bezoek, en een galeriehouder. De scène die zich dan voltrekt, lijkt eerder afkomstig uit een bizarre Monty Python sketch, maar de galeriehouder knikt serieus als de verzorger de prijs van een van Cheetahs schilderijen noemt. 10.000 dollar voor dit staaltje 'ape-stract art'.

Van Cheetah belanden we bij Kanzi, een andere beroemde aap die dertig jaar lang werd onderworpen aan een studie over taalverwerving. Kanzi wijst plaatjes aan. Als hij op het plaatje hotdog drukt, krijgt hij een hotdog. Om zijn keel zit een dikke ketting die hem bijna verstikt. En dan belanden we bij Knuckles, de aller-aller-zieligste. Een aapje dat zwaar aangetast is door alle experimenten die in de loop van de jaren op hem zijn uitgeoefend.

Jos de Putter levert geen commentaar, hoogstens via de trieste muziek van Vincent van Warmerdam. Hij vertrouwt op de apen die ons aankijken in een prachtig staaltje lagelandse filmessayistiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden