Het aantal flexbanen is gedaald, kan de nieuwe arbeidswet die dat beoogde nu van de baan?

Flexwerkers roepen op tot meer zekerheid tijdens een Mars voor Zekerheid. Beeld ANP

Het aantal flexbanen is gedaald, kan de nieuwe wet die dat beoogde dus van de baan? Volgens hoogleraar De Beer heeft Nederland meer aan een cultuuromslag.

Voor het eerst in tien jaar daalt het aantal flexbanen in Nederland, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek. Afgezien van de crisisjaren nam het aantal flexwerkers al sinds begin deze eeuw toe. Maar nu is hun aantal met 7000 gedaald naar 1.922.000, vergeleken met het eerste kwartaal van 2018.

Tegelijkertijd steeg het aantal mensen met een vast contract naar zo’n 5,5 miljoen. Goed nieuws voor de werknemers zelf, want flexwerkers zijn niet bepaald enthousiast over het tijdelijke karakter van hun contracten of over hun uitzendbanen. Ze kampen met méér onzekerheid en minder loon. Ruim vier op de vijf flexwerkers hecht veel waarde aan een vast dienstverband, bleek twee jaar geleden uit een rapport van het Centraal Planbureau. 

Batterij aan maatregelen

Ook het kabinet wil het aantal flexbanen indammen. Vandaag debatteerde de Eerste Kamer over een nieuwe arbeidsmarktwet van minister Wouter Koolmees (sociale zaken, D66). Met een batterij aan maatregelen moet zijn Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) vaste contracten stimuleren en flexbanen ontmoedigen. Werkgevers kunnen hun personeel makkelijker ontslaan als die wet erdoor komt. Tegelijkertijd zullen werkgevers meer WW-premie moeten afdragen voor flexwerkers.

Is die wet nog wel nodig nu flexwerk ‘uit zichzelf’ is gaan dalen? Voor die vraag is het wat vroeg: het is onduidelijk of dit het begin is van een trend of slechts een tijdelijke uitzondering op de flexgroei. Wel lijkt het een logisch gevolg van de aantrekkende economie en de historisch krappe arbeidsmarkt die daaruit voortvloeit. Om schaarse mensen aan zich te binden zullen werkgevers eerder vastigheid bieden. Maar uit cijfers van statistiekbureau Eurostat blijkt dat de decennialange opmars van flexwerk vrijwel losstaat van economische groei en werkloosheidscijfers. Hoogstens bepaalt de conjunctuur de snelheid waarmee flexibele arbeid aan terrein wint, stelt het CPB op basis van die cijfers.

Als economische voorspoed amper effect heeft, lijkt nieuw beleid alsnog de oplossing. Ware het niet dat wetgeving en beleid op dit terrein maar weinig lijken uit te halen, zegt hoogleraar arbeidsverhoudingen Paul de Beer (UvA). “De Wet Werk en Zekerheid van Koolmees’ voorganger Lodewijk Asscher heeft ook niet veel verbetering gebracht”, merkt hij op. “Terwijl die wat ontslagrecht betreft best veel overeenkomsten heeft met de WAB van Koolmees.”

Cultuuromslag

Hij wijst op Spanje, een land met meer flexwerkers dan Nederland, terwijl die groep daar bij wet beter is beschermd dan hier. “Je moet de kracht van beleid hier niet overschatten”, zegt De Beer. “Zie het vooral als een klein steuntje in de rug.” Dat Nederland de flexlijstjes aanvoert in vergelijking met omringende landen (op Spanje na), lijkt volgens De Beer eerder te komen door de heersende cultuur onder werkgevers. Dat het hier gewoon is geworden om mensen een tijdelijk contract aan te bieden. “Dat is vooralsnog slechts een sterk vermoeden van mij, een die ik binnenkort wil onderzoeken.” Mocht dat zo blijken, dan moet daarna nog onderzocht hoe die cultuur is te veranderen.

Het zou in elk geval helpen als werkgevers bij zichzelf te rade gaan, zegt De Beer. “Flexwerkers aannemen is op de korte termijn vaak goedkoper, maar over een langere periode loont het juist om te investeren in duurzaam personeel.

Lees ook:

Flexwerker stapelt nog steeds banen om rond te komen

Oproep­krachten boeren beter dan tijdens de crisis. Toch redden ze het vaak niet zonder extraatje.

Het aantal flexwerkers is in vijftien jaar bijna verdubbeld

De flexibele schil groeide in vijftien jaar tijd met 75 procent. Vooral de groep zzp’ers en oproepkrachten groeide hard. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden