Hervorming woningmarkt vraagt om de juiste timing

Beeld ANP XTRA

Als het huren of kopen van huizen niet langer wordt beïnvloed door de hypotheekrenteaftrek en subsidies, dan krijgen veel meer huishoudens meer vrijheid bij het kiezen van een passend huis. Dat schrijven twee planbureaus in een uitgebreid onderzoek naar de woningmarkt.

In hun rapport 'Kansrijk woonbeleid' stellen het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dat de woningmarkt in Nederland verder moet worden hervormd. Volgens de instanties is dit op de lange termijn voordelig voor zowel de overheid als de woonconsument. Zij krijgen meer vrijheid bij het kiezen van een huis dat bij hun omstandigheden past.

De planbureaus erkennen wel dat het doorvoeren van maatregelen die op de lange termijn winst kunnen opleveren, op de korte termijn juist kunnen leiden tot hogere financiële risico's voor kopers en huurders.

Op de koopmarkt is volgens het onderzoek winst te halen uit verder afbouwen van de hypotheekrenteaftrek, waardoor koophuizen goedkoper worden omdat de vraag daalt. Kopers kunnen dan met een lagere hypotheek toe. Maar op korte termijn is het bezwaar dat huizenbezitters 'onder water' kunnen komen te staan.

Niet opportuun
De vraag is natuurlijk wanneer je dit soort maatregelen zou moeten nemen, zegt hoogleraar woningmarkt Peter Boelhouwer van de TU Delft. "Nu zou het een goed moment zijn die aan te kondigen want de rente is laag en er is schaarste op de koopmarkt. Je zou de hypotheekrenteaftrek in tien jaar geleidelijk kunnen afbouwen en de opbrengst teruggeven via een verlaging van de inkomstenbelasting", aldus Boelhouwer.

Tegelijkertijd is dat volgens hem een onwaarschijnlijk scenario. "Voor de politiek is het nu niet opportuun om dit te doen. Dat wordt het pas na de verkiezingen, maar dan is er weer de kans dat de rente stijgt. In elk geval geldt dat als je het op het verkeerde moment doet, je in een negatieve spiraal terechtkomt en de economie heel veel schade kunt berokkenen."

Het kabinet heeft de afgelopen jaren de hypotheekrenteaftrek al enigszins beperkt. Ook wordt de maximale hypotheek geleidelijk verlaagd zodat geen bedragen meer geleend kunnen worden die hoger zijn dan de woningwaarde.

Rust
De regeringspartijen VVD en PvdA lieten gisteren weten het daarbij te willen laten. Zij noemen het CPB/PBL-onderzoek waardevol, maar vinden rust op de woningmarkt nu nodig. Ook de woordvoerder van minister Stef Blok van wonen stelt dat het bij de genomen maatregelen blijft: 'Voor het kabinet zijn al de geschetste opties niet aan de orde, het beleid is gericht op rust op de woningmarkt'.

Voor de huurmarkt is het op langere termijn beter als de huurprijzen meer in lijn komen met de woningwaarde, stelt het rapport. Dan zien commerciële verhuurders eerder iets in het verhuren aan middengroepen. De winst zit hier vooral in het verdwijnen van wachtlijsten en een groter aanbod van huurwoningen, waar zowel lage als middeninkomens van profiteren.

Op korte termijn leidt deze maatregel tot betaalrisico's bij de lage inkomens voor wie een huurwoning dan misschien net te duur wordt. Dat risico heeft overigens vooral te maken met problemen in de inkomenssfeer, waaraan woonbeleid weinig kan veranderen, aldus de onderzoekers.

Het CPB/PBL-rapport is vooral bedoeld om beleidsmakers meer inzicht te geven in de opties en effecten van maatregelen op de woningmarkt op de langere termijn. Politici kunnen het onderzoek gebruiken bij het opstellen van verkiezingsprogramma's.

Beeld ANP XTRA
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden