'Hervorming politie is concessie aan Ira'

'Dynamiet', noemde John Taylor de voorstellen, de 'doodsteek' voor het Noord-Ierse vredesakkoord. De tweede man van de Noord-Ierse Ulster Unonisten vertolkte daarmee de gevoelens bij het gros van de protestanten over de plannen van Londen om de Royal Ulster Constabulary, de Noord-Ierse politiemacht, te reorganiseren.

Gisteren bracht de Britse krant The Guardian de uitgelekte voorstellen promiment op de één en wierp zo de knuppel in het hoenderhok, het protestantse dan. 'RUC: geen insigne, geen eed, geen Koningin' kopte het dagblad, daarmee aangevend dat elke verwijzing naar Groot-Brittannië en zijn koningin in het rapport naar de prullenbak wordt verwezen.

Hoewel de katholieke nationalisten eisten dat de RUC, door de katholieke minderheid in de Britse provincie beschouwd als gewapende arm van het protestantse 'onderdrukkingsapparaat', zou worden opgeheven, werd in het Goede Vrijdagakkoord van vorig jaar alleen besloten de RUC te hervormen. Grondig, dat wel, zoals nu ook blijkt uit het rapport van de onafhankelijke commissie onder leiding van de voormalig gouverneur van Hongkong en ex-onderminister voor Noord-Ierland, de conservatief Chris Patten - nu lid van de Europese Commissie - aan de Labourregering van Tony Blair.

Onder meer wordt gepleit voor een sterke decentralisatie van de Noord-Ierse politiemacht. Lokale overheden zouden op eigen houtje diensten mogen uitbesteden, wat volgens protestantse critici de weg opent voor de integratie van ex-terroristen in de rechtshandhaving.

Patten's rapport stelt verder voor een andere vlag te laten wapperen bij de Noord-Ierse politiebureaus. Ook moeten de portretten van de Britse koningin van de muur worden gehaald.

De 77-jarige RUC zal, als het aan de commissie-Patten ligt, 'Politiedienst van Noord-Ierland' gaan heten en binnen tien jaar inkrimpen van 13 000 man tot 7 500. Het huidige politie-insigne met kroon en harp moet worden verschoond van Britse en Ierse symboliek. Nieuwe recruten mogen bovendien niet langer trouw zweren aan de koningin.

Verder is het de bedoeling dat de politiemacht een evenwichtiger afspiegeling gaat vormen van de bevolking. Slechts acht procent van de RUC-leden is van katholieke huize, terwijl de rooms-katholieken 42 procent van de Noord-Ierse bevolking uitmaken.

Nu is dat laatste niet iets wat alleen maar aan de recruteringscriteria, dan wel het 'protestantse' karakter van de RUC te wijten is. In het verleden kwam het maar al te vaak voor dat katholieke RUC-agenten, en vaker nog familieleden van hen, vermoord werden door het Ira, het Ierse republikeinse leger, om het simpele feit dat ze de euvele moed hadden bij de gehate politiedienst te werken. Niet echt bevorderlijk voor de 'oecumenische' opbouw van de RUC, en al evenmin voor het begrip binnen de RUC voor de republikeinse zaak.

Hoewel in het rapport staat dat dit expliciet dient te worden ontkend, staat voor veel unionisten de voorgestelde hervorming gelijk aan opheffing van de RUC. Ziedend zijn ze over wat zij zien als de totale ontmanteling van de enige macht die nog in staat is hen te beschermen tegen de terreur van de republikeinse extremisten, het Ira voorop.

Geheel in de stijl van zijn luidruchtige vader veegde Ian Paisley jr. namens de Democratic Unionist Party - rabiaat tegenstander van het vredesakkoord - de vloer aan met de voorstellen. ,,Dit is de moeder van alle concessies aan de republikeinse beweging'', fulmineerde de jonge Paisley. ,,De RUC zoals we die kennen, is verdwenen. De gevolgen treffen de staat in het hart. Ze zullen haar vernietigen.''

Wat minder dramatisch reageerde Jeffrey Donaldson, exponent van de harde vleugel binnen de Ulster Unionisten. Hij zag in het rapport vooral een poging om de republikeinen 'om te kopen', zodat ze met ontwapening zouden beginnen. Maar ook voor hem en de zijnen waren de voorstellen 'onaanvaardbaar'.

Aan het katholieke front, de republikeinse Sinn Fein en de nationalistische SDLP, blijft het vooralsnog stil. Sinn Fein-leider Gerry Adams zal ongetwijfeld zeggen dat het rapport niet ver genoeg gaat.

Pattens rapport wordt op 9 september naar de Britse minister van Noord-Ierse Zaken, Mo Mowlam, gestuurd. Het kan nog maanden duren voordat zij een besluit neemt over de toekomst van de RUC. Die tijd zal Mowlam hard nodig hebben om de unionisten te kalmeren en over de streep te trekken. Als dat haar bij dit zoveelste obstakel in het vredesproces tenminste nog lukt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden