Hervormden en gereformeerden nog lang niet overal door één deur

De Bijbel in de Nederlands hervormde Kerk aan het kerkplein in Bloemendaal. Beeld ANP
De Bijbel in de Nederlands hervormde Kerk aan het kerkplein in Bloemendaal.Beeld ANP

Het kleinste dorp van de Noordoostpolder had begin jaren zestig de primeur: kerkgebouw Una Sancta in Espel werd gebruikt door hervormde en gereformeerde gelovigen samen. Eerst met afzonderlijke diensten, maar al gauw werd het één gemeente - de allereerste in het Samen-op-Wegproces dat in 2004 uitmondde in de vorming van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).

Hervormden en gereformeerden vormen tegenwoordig landelijk één kerkgenootschap. De bedoeling is dat ook plaatselijk in dorpen en steden de twee geloofsstromingen samenvloeien. De jongste PKN-gemeente is die van het Friese Rinsumageest, daar zijn ze sinds vorige week samen.

Toch zijn plaatsen als Espel en Rinsumageest in de minderheid. Acht jaar na de landelijke kerkfusie zijn er van de 1800 plaatselijke gemeenten die tot de PKN behoren zo'n zevenhonderd daadwerkelijk samengegaan. Komende week bespreekt de generale synode van de PKN - de landelijke vergadering die het hoogste bestuursorgaan van de kerk is - hoe het verder moet met de plaatselijke samenwerking. De landelijke kerkbestuurders streven naar meer samenwerking in de steden en dorpen. Niet zelden is dat ook noodzaak: doordat er steeds minder kerkgangers zijn, kunnen veel lokale gemeenten het hoofd financieel amper boven water houden. Voor een dominee, een musical of jeugdclub is geen geld meer. Samengaan met een andere kerkelijke gemeente is dan een oplossing.

Maar de samenwerking verloopt vaak stroef. Ingesleten lokale cultuurverschillen en plaatselijke vooroordelen zorgen er dikwijls voor dat in een dorp of stad de hervormden en gereformeerden niet door één deur kunnen. Zo zouden gereformeerden 'activistisch' zijn en hervormden 'passief' en 'elitair'. Leerstellige verschillen spelen bijna geen rol meer.

Ondanks alles fuseren ieder jaar ongeveer vijftig hervormde en gereformeerde kerken tot PKN. In 2010 waren het er veertig, in 2011 55.

In 1961 klonk voor het eerst de oproep om de kerkelijke verschillen te overbruggen. Als de plaatselijke kerkfusies in het huidige tempo doorgaan, is de kerkelijke eenheid rond 2035 voltooid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden