Hervormde synode zwakt uitspraak over kerktucht af

Van een onzer verslaggeefsters DOORN - Plaatselijke gemeenten van de Nederlandse hervormde kerk 'behoren' níet op eigen houtje kerkleden te straffen. Zij moeten rekening houden met de mening van 'het geheel van de kerk' over wat wel en níet 'tuchtwaardig' is. Dat besloot gisteren een grote meerderheid van de hervormde synode, bijeen in Doorn. De uitspraak werd afgezwakt alvorens in stemming te worden gebracht.

Een voorbeeld: Hoe erg een plaatselijke kerkeraad het samenwonen van een homoseksueel ook mag vinden, zo'n kerkeraad 'behoort' het stel niet van het Avondmaal uit te sluiten. Dit omdat homoseksueel samenleven 'in het geheel van de kerk (op grond van het verstaan van de Heilige Schrift) niet onaanvaardbaar wordt geacht', aldus de tekst van het aanvaarde besluit.

Aanvankelijk wilde het moderamen oftewel dagelijks bestuur van de NHK een dwingender tekst tegen plaatselijk-eigenwijze 'tuchtoefening' voorleggen. Maar uiteindelijk bleef het bij het half-vrijblijvende woordje 'behoren'.

'Tuchtoefening' in de hervormde kerk, wat is dat? In het mildste geval gaat het om een officiële vermaning door een ouderling, in het ergste geval om excommunicatie. Het rapport, dat gisteren door de synode werd besproken, richtte zich voornamelijk op - of liever gezegd: tégen - een tussenvorm van 'tucht', de uitsluiting van deelname aan het Avondmaal. De commissie die het rapport schreef (èn het moderamen) vindt dat middel om vele principiële redenen niet deugdelijk, maar wil de plaatselijke gemeentes ook weer niets verbieden. Een grote meerderheid in de synode bleek de commissie in die voorzichtige afkeer te willen volgen. Slechts vijftien (van de 75) synodeleden stemden tegen, voornamelijk in de orthodoxe vleugel woonachtig.

Ds Van der Aa, uit Herwijnen, lid van de orthodxe Gereformeerde Bond stemde tegen: “Ik ben bang dat dit besluit gaat worden gebruikt als een onderhuids drukmiddel, om de gemeentes toch te dwingen. Dat zal de kloven binnen de kerk verder verdiepen”, zei hij achteraf. Hij gaf overigens toe dat uitsluiting van het Avondmaal heel zelden voorkomt, ook in strikte Bondsgemeenten. Homoseksuelen - waar het commissierapport in eerste instantie voor bedoeld was - worden in de meeste gemeenten niet 'getuchtigd'. Van der Aa zit met een ander probleem, dat het synodebesluit niet voor hem oplost: zijn gemeente in het rivierenland is ernstig verdeeld tussen tegen-en voorstanders van de 'genezeres' Jomanda.

Een spelletje?

Voor sommige synodesprekers was het sop de kool niet waard: Adviseur Gijsbers van de Generale Diakonale Raad wees er op dat de gewraakte tuchtoefening zo weinig voorkomt dat het besluit in de praktijk 'niets' betekent. “Zijn we hier een spelletje aan het doen?”

Anderen zagen het principiëler: Mevrouw Timmers van het hervormde jeugdwerk ging zo ver te stellen dat de holocaust ten dele veroorzaakt is door de wijze waarop in de loop der eeuwen in de christenheid tucht is beoefend in eigen kring. Sommigen eisten een hardere, verplichtender uitspraak tegen de 'afhouding' van het Avondmaal. Maar daar voelden het moderamen en de meeste synodeleden niet veel voor. “Wij willen niets opleggen; zulke zaken moeten in gesprek worden opgelost”, aldus het commissielid F. T. Bos.

Namens de 'inquisiteurs' van de NHK, de visitatoren-generaal, raadde L. Korevaar de synode aan 'alternatieven te gaan zoeken' voor de 'afhouding', al was het maar om practische redenen: kerkleden verhuizen tegenwoordig zo vaak, de deelname aan het Avondmaal is zo gering en de pluriformiteit van de kerk zo overweldigend, dat het hele instrument al lang bot is geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden