Herverkiezing Lula leidt het einde van zijn partij in

door Stijntje Blankendaal

Lula da Silva is zondag herkozen als president van Brazilië. Net als in 2002 lukte dat met overweldigende meerderheid: 61 procent. Maar het feest bleef deze keer uit.

Op de Avenida Paulista, in het hart van São Paulo, vierden slechts vierduizend aanhangers van de Partido dos Trabalhadores (PT) de overwinning. Bij de vorige verkiezingen waren dat er 50.000, en was het een waar volksfeest.

De Brazilianen zijn hun enthousiasme kwijtgeraakt met de opeenstapeling van corruptieschandalen de afgelopen vier jaar rondom Lula’s arbeiderspartij de PT en de tegenvallende economische groei. Men is ontnuchterd door de beperkingen die voormalig vakbondsleider Lula zich moest opleggen in een coalitieregering met ook rechtse partijen.

Maar Lula bleek nog altijd over beduidend meer charisma te beschikken dan zijn tegenstander Geraldo Alckmin van de sociaal-democratische partij, de PSDB.

Alckmin kreeg in de tweede ronde ruim 39 procent van de stemmen, vooral in het rijke zuiden en zuidoosten van Brazilië. Lula, ’vader van het volk’, kreeg daarentegen de steun van de armen, in ruil voor zijn programma Bolsa Familia, dat uitkeringen verzorgt voor de armste families. Zijn PT heeft ook een sprong voorwaarts gemaakt, met de winst van het gouverneurschap in vijf provincies, tegenover drie in 2002.

Wat er de komende vier jaar gaat gebeuren onder Lula’s leiding is nog onduidelijk. Er moet gewerkt worden aan de hervorming van het belastingstelsel (Brazilië belast verschillend per provincie, met ongelijke concurrentie tot gevolg) de politieke vertegenwoordiging (veel te veel kleine partijen, corruptie) en de economische groei. Maar hoe, daar is het de afgelopen weken weinig over gegaan. Het ging vooral over het gebrek aan ethiek in de Braziliaanse politiek.

En terwijl onduidelijk is gebleven in de partijprogramma’s hoe de PSDB en de PT erover denken om Brazilië te ontwikkelen, gaan de gedachten nu al weer uit naar de volgende presidentsverkiezingen, in 2010. Vermoed wordt dat die het einde betekenen van de PT.

Lula zal zich niet meer verkiesbaar mogen stellen. De PT heeft naast Lula tot nu toe nooit een ander charismatisch leider voortgebracht die het tot president zou kunnen schoppen. De PT wás Lula.

En Lula, politiek dier als hij is, heeft het afgelopen jaar steeds meer afstand genomen van zijn partij, waarvan de belangrijkste leiders met corruptie in verband zijn gebracht.

Carlos Alberto de Melo, politicoloog aan de onderwijsinstelling Ibmec in São Paulo: „De PT zal niet meer het gewicht hebben zoals in de eerste jaren van Lula’s regering. Lula is vrijwel alléén verantwoordelijk voor zijn herverkiezing en hij zal de vrijheid hebben om een deel van zijn partij op een andere weg te leiden. Hij is de last kwijt om zich te moeten laten herverkiezen en heeft ook niet de last van een natuurlijke opvolger, die de PT momenteel niet heeft en waarschijnlijk ook niet zal hebben in 2010.”

Lula lonkt al naar een andere kandidaat, Aécio Neves. Aécio is met enorme meerderheid van stemmen verkozen tot gouverneur van de provincie Minas Gerais voor de PSDB. In die staat lopen veel Lulécio’s rond, kiezers die op hem én op Lula stemden.

Maar Aécio is nog jong (46) en politiek slim en zal nog zien of hij voor Lula gaat, een nieuwe partij begint of zijn kansen binnen de PSDB zal benutten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden