Hertellingen in Florida laten Amerika verkiezingstrauma van jaren geleden herbeleven

Mensen wachten buiten het stembureau de hertelling af van de stemmen in Boward County (Florida).Beeld REUTERS

Ruim een week na de verkiezingen in de VS zijn nog steeds niet alle stemmen geteld. Republikeinen en Democraten beschuldigen elkaar van fraude en bedrog.

Hoe moeilijk is het nou helemaal? Misschien een gemakzuchtige gedachte, maar hij dient zich toch aan, als je vanuit je Nederlandse leunstoel het tellen van de stemmen in de Verenigde Staten volgt. Meer dan een week na de tussentijdse verkiezingen zijn sommige races nog onbeslist.

Donderdag is de deadline voor de hertellingen in Florida, in de race om de Senaatszetel en de gouverneurspost. Als de marge opnieuw krap is, kan nog een handmatige hertelling volgen. Ook in Georgia heeft de Democratische kandidaat voor het gouverneurschap Stacey Abrams haar verlies nog niet toegegeven zolang niet alle stemmen geteld zijn.

Veel Republikeinen worden zenuwachtig van dat getel, waarschijnlijk omdat in veel races de Democratische kandidaat een goede eindsprint blijkt te hebben. Het maakt ze wantrouwig: in conservatieve media circuleert het refrein van ‘dozen met Democratische stemmen’ die na de verkiezingsdag ineens opduiken in allerlei stembureaus.

Rick Scott, de vertrekkend gouverneur van Florida, nu in de race om die nog onbesliste Senaatszetel, spande een kort geding aan tegen het overwegend Democratisch stemmende district Broward County. Hij eiste dat alle telmachines door de politie verzegeld worden. In Broward County hebben ze inderdaad een geschiedenis van slordige afhandeling van verkiezingen, maar de rechter oordeelde maandag dat er nu geen enkel bewijs ligt voor fraude. Ook onafhankelijke toezichthouders constateerden geen onregelmatigheden.

Zulke nuchtere constateringen weerhielden president Trump er niet van om per tweet een einde aan de hertellingen te eisen. “Een eerlijke telling is niet meer mogelijk, de stembiljetten zijn besmet! We moeten bij de uitslagen van verkiezingsnacht blijven!”

Maar de hertellingen worden in Florida door de wet voorgeschreven, als de uitslagen dicht bij elkaar liggen. Amerikaanse stembiljetten zijn ingewikkeld: vaak staan er ook lokale verkiezingen en referenda op. De ervaring leert dat de telmachines soms niet helemaal goed staan afgesteld en dat een hertelling soms tot een net iets andere uitslag leidt.

Politieke retoriek

En die uitslagen van verkiezingsnacht waren voorlopige uitslagen. Want het tellen van de stemmen is in de VS inderdaad lastiger dan in Nederland. Allereerst zijn er poststemmen. Die kunnen in sommige staten tot op verkiezingsdag worden opgestuurd, en dan duurt het dus nog even voor ze ook ontvangen, gecontroleerd en verwerkt zijn. Bovendien moet je je als Amerikaanse kiezer registreren voor je mag stemmen, en daarbij gaat wel eens wat mis, bijvoorbeeld na een verhuizing. Veel mensen die niet goed staan geregistreerd, brengen een ‘voorlopige stem’ uit. Na de verkiezingen moeten al die stemmen nog worden gecontroleerd.

Maar terwijl de stembureaus daar druk mee zijn, vliegt de politieke retoriek hen om de oren. Republikeinen zijn ervan overtuigd dat Democraten de verkiezingen bewust willen vervalsen. Democraten denken dat Republikeinen de legitimiteit van de verkiezingen bewust willen ondermijnen met hun ongefundeerde claims.

Wat de zaak voor veel Amerikanen extra traumatisch maakt, is dat het wéér Florida is, waar het zo nipt is. In 2000 verloor Al Gore op een paar honderd stemmen het presidentschap aan George W. Bush, nadat het hooggerechtshof een voortijdig einde had gemaakt aan de handmatige hertellingen in Florida. De rechter in het kort geding van Rick Scott maande de advocaten van beide partijen dan ook tot verantwoordelijkheid. “Ietsje minder met de retoriek. We moeten voorzichtig zijn met wat we zeggen.”

Democratische overwinning toch groter

Tevreden, maar niet uitzinnig, waren de Democraten na de verkiezingen vorige week: ze kregen er minstens 25 zetels bij in het Huis van Afgevaardigden, wonnen gouverneursposten terug en incasseerden een klein, maar ingecalculeerd verlies in de Senaat. Maar of het de voorspelde ‘blauwe golf’ was?

Een week na dato blijkt het er voor de Democraten toch zonniger uit te zien. Nadat alle stemmen geteld waren, bleek Democrate Kyrsten Sinema in Arizona toch de race naar de Senaat gewonnen te hebben en in Mississippi en Florida is de strijd om een plek in de Senaat bij nader inzien nog onbeslist.

Ook in het Huis van Afgevaardigden is de winst groter dan gedacht: de Democraten winnen nu 33 zetels, en dat kan nog oplopen tot zo’n 40.

Lees ook: 

Wie heeft de  Amerikaanse verkiezingen nu eigenlijk gewonnen?

De kloof tussen Democraten en Republikeinen laat zich na de tussentijdse verkiezingen niet meer zo duidelijk op een kaart aanwijzen. Maar hij is niet minder diep geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden