'Herstel eigen identiteit en focus op het immateriële'

Nieuwe fase in het 'herbronnen' van partij: boek ontleedt betekenis van de letters C, D en A

Waartoe dient het CDA? De christen-democraten zijn er nog niet uit. In een bundel die vandaag verschijnt schrijft ex-minister Ernst Hirsch Ballin: "Als christen-democraten niet bereid zijn om het zout der aarde te zijn, wat is dan hun waarde? Het grondwerk moet nog worden gedaan."

Het boek ('CDA ontleed') gaat over de betekenis van de partij, in het bijzonder de letters C, D en A - Christelijke politiek, Democratie en het Appèl - en vanavond spreken de christen-democraten erover op het partijbureau. Eerder waren er al rapporten van onder anderen dominee Jacobine Geel ('Nieuwe woorden, nieuwe beelden') en ex-minister Aart Jan de Geus ('Kiezen en verbinden').

Dit 'herbronnen', zoals dat bij het CDA heet, is nodig na de verkiezingsnederlagen van 2010 (van 41 naar 21 zetels), de interne verdeeldheid over samenwerking met de PVV in het eerste kabinet-Rutte en het daarop volgende zetelverlies (van 21 naar 13 zetels). In de eerste jaren van het CDA had Dries van Agt zijn 'ethisch reveil', Ruud Lubbers sloot aan bij zijn tijd met 'no nonsens', waarna Jan Peter Balkenende kwam met 'waarden en normen'. En wat heeft de huidige leider Sybrand Buma zodat de partij de weg omhoog weer kan vinden?

De uitslag van de recente gemeenteraadsverkiezingen werd in het CDA gevierd als een overwinning. Het was ook beter dan bij de Kamerverkiezingen in 2012, maar opnieuw gingen er zetels in gemeenteraden verloren. Ongeveer 30, terwijl bij eerdere verkiezingen al enorm werd ingeleverd. Het CDA is dus nog niet op de weg terug. Ex-Kamerlid Jan Schinkelshoek vat de uitslag op de discussiesite Christendemocraat.nl samen met 'beter dan gevreesd en slechter dan gehoopt'.

Oud-minister Hirsch Ballin vindt dat het CDA nog geen vaste grond onder de voeten heeft. Volgens hem is 'een nieuwe bezinning' nodig. Hirsch Ballin was in 2010 een van de felste tegenstanders van samenwerking met Wilders, terwijl de huidige leider Buma de samenwerking met de PVV steunde.

De ex-bewindsman meent dat het CDA meer immateriële waarden moet tonen. Hij vindt het begrijpelijk dat de partij een stapje terugdoet en de oppositierol kiest, maar om de waarde van 'ethische overtuigingen' en 'compassie' duidelijk te maken, is meer nodig. "Alleen als de leiding gereed is om te accepteren dat de eigen identiteit moet worden hersteld, is er een kans om aan dit appèl kracht te geven."

Hij hekelt de 'politieke marketingmanagers die zich soms voordoen als strategen hoewel ze geen idee hebben van inhoudelijke strategieën'. Verder denkt Hirsch Ballin dat het CDA zich niet meer enkel moet richten op 'de nostalgische vorm van het ouderwetse monoculturele voorstedelijke gezin'. Het moet breder 'in tijden van groeiende diversiteit'.

In de oppositiekoers van het CDA domineren de thema's: lastenverlichting, een kleinere overheid en meer macht voor de burger. Buma's adagium is: 'de samenleving, niet de overheid'. Hij weerspreekt in het boek dat zijn fractie te weinig oog heeft voor immateriële waarden en een liberale koers vaart. Initiatieven in de samenleving worden te vaak belemmerd door regeltjes en bureaucratie, stelt hij. "Het gaat erom ruimte te bieden aan een veel meer door waarden gedreven samenleving."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden