Herreweghe overtuigt met Mendelssohns 'Paulus'

Uitzending via radio 4 op 29 december.

De schrijver van de toelichting in het programmablad vooronderstelde een grote bijbelkennis bij het matinee-publiek, want over inhoud en muziek van Mendelssohns oratorium werd niet gerept.

Het was een zeer interessant artikel over de verhouding tussen Mendelssohn en zijn vader en over het autobiografische van 'Paulus', omdat de componist als joods jongetje reeds gedoopt werd. Zoals gezegd interessant, maar een doorsnee concert-bezoeker wil toch eerst en vooral weten (zeker als er ook geen teksten worden afgedrukt): waar gaat het over en waar moet ik muzikaal gezien op letten.

Beschouwend

Muzikaal gezien was er zaterdagmiddag in het Concertgebouw heel veel om op te letten. 'Paulus' heeft nooit de populariteit van Mendelssohns latere oratorium 'Elias' gekend. Veel kenners zijn zelfs uitermate negatief over het weinig dramatische, veel te beschouwende oratorium. Philippe Herreweghe bracht 'Paulus' echter met het elan van een goede, heldere 'Messiah'-uitvoering (ook een ondramatisch oratorium overigens, en wèl heel populair). 'Paulus' heeft waarschijnlijk te lang geleden onder zware, monumentale uitvoeringen, waarin de hoge concentratie aan koorfuga's op den duur vermoeiend was. Zo niet bij Herreweghe en zijn fenomenale koren Collegium Vocale en La Chapelle Royale.

De vijfentwintig zangers van het dubbelkoor wisten onder leiding van Herreweghe prachtige klankschakeringen aan te brengen. Ruig en opzwepend voor de 'Weg, weg mit ihm!'- en 'Steiniget ihn'-gedeeltes, helder-beschouwend in het vijfstemmige 'Der Erdkreis ist nun des Herrn' en ontroerend in de koralen. Deze pasages verrieden een grote voorliefde voor de Bach-Passionen en inderdaad was Bach, Mendelssohns grote voorbeeld. Maar ook Hündel was met zijn meer dramatisch getinte oratoria een bron van inspiratie voor Mendelssohn.

Meteen in de ouverture bijvoorbeeld lijken we in Hündels 'Zadok, the priest' terechtgekomen.

Het is mooi dat Herreweghe, die zoveel voor de uitvoeringspraktijk van Bachs muziek heeft gedaan, zich nu richt op Mendelssohn (die zelf als dirigent Bachs muziek aan de vergetelheid ontrukte). Een mooiere weg naar Mendelssohn dan via Bach is niet denkbaar en Herreweghe heeft dat al bewezen met een formidabele opname van 'Elias'. Ik vermoed dat 'Paulus' ook voor het nageslacht wordt vastgelegd.

Herreweghe kan die stap naar de negentiende eeuw maken, omdat hij in 1991 het Orchestre des Champs Elysées oprichtte. Dit orkest speelde met zeldzaam doorzichtige toon, zelfs in de meest klankdichte passages. Precies volgens Mendelssohns wensen zaten eerste en tweede violen gesplitst, de lage strijkers in het midden. Serpent

Er speelde een heus serpent mee, dat aan de lage kant van het orkestspectrum voor orgelende ruis zorgde. Voor solisten is niet veel eer te behalen in dit werk al zong Melanie Diener haar aria met een opvallend diepe sopraanklank. Tenor James Taylor zong de recitatieven over de gestenigde Stefanus wonderbaarlijk fraai; wat een geweldige stem! Bas Matthias Görne overtuigde als verlichte Paulus meer dan als getergde Saulus.

Maar bovenal overtuigde Herreweghe zelf. Zijn tempi waren zo miraculeus goed op elkaar afgestemd, dat van verslapping van aandacht, laat staan van verveling geen sprake kon zijn. Hij heeft met deze uitvoering waarschijnlijk veel mensen weten te overtuigen van de kwaliteiten van Mendelssohns 'Paulus'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden