Heroïsche ingenieur krijgt idealen nog niet scherp

Het is niet de bezieling die ontbreekt bij de technische student, zeggen de twee studentenpastores aan de Technologische Universiteit van Delft, Ton Meijknecht en Hans van Drongelen. ,,Jongeren gaan in Delft studeren om iets te betekenen voor deze wereld. Maar als ze zich, aan het eind van de studie moeten specialiseren, ontdekken ze hoe marginaal hun bijdrage is en houden ze hun mond.''

Dit zwijgen werd de afgelopen week doorbroken met het congres 'Heroic Engineering'. Vijf avonden werd er gediscussieerd met filosofen, sociologen en ingenieurs over de vraag wat technologiestudenten kunnen betekenen in de maatschappij. Wat is hun functie? Welk breder maatschappelijk nut dienen zij? Een eenduidig antwoord werd niet gevonden, maar menig student vond de gesprekken toch zinvol.

,,Als architect mis ik discussies over wat ons inspireert en wat onze idealen zijn'', zegt student Jurryt Jannink. Hij is in gesprek met de Engelse filosoof Stephen Toulmin over de 'redelijke ingenieur', een thema waar de participanten in de discussie maar moeilijk grip op krijgen.

Wat bedoelt Toulmin met het woord 'redelijkheid'? En waarom maakt hij onderscheid tussen 'redelijkheid' en 'rationaliteit'? Het lukt op deze laatste avond van heroic engineering niet echt om een duidelijk antwoord op deze vragen te krijgen. Discussieleider, en student civiel ingenieur, Botte Jellema, zegt na afloop 'een zware avond' te hebben gehad. Dinsdagavond vond hij geslaagder, men begreep elkaar toen beter. Deze avond lukt het niet helemaal de problemen die Toulmin in zijn nieuwste boek 'Return to reason' schetst, toe te spitsen op de vraag naar de rol van de ingenieur in de samenleving.

In 'Return to reason' bepleit Toulmin het accepteren van 'onzekerheid'. Volgens hem hebben veel denkers, sinds de natuurkundige successen van Isaac Newton (zeventiende eeuw), de fout gemaakt mens en natuur in eeuwig geldende, zekere formules te willen onderbrengen. Dat is wat hij rationeel noemt: het streven de waarheid te reduceren tot een ahistorische, wiskundige wet. Toulmin wil meer ruimte creëren voor redelijkheid: de studie naar de onzekere wereld zoals die zich in het hier en nu aan ons voordoet. Oplossingen in zo'n onzekere wereld kunnen niet uit algemeen geldende wetten worden afgeleid. Maar op vragen hoe de ingenieur dit inzicht weer in de praktijk moet brengen, blijft Toulmin het antwoord schuldig. Als het gaat om zoiets als de speurtocht naar milieuvriendelijker energiebronnen, lijken zijn concepten van 'redelijkheid' en 'rationaliteit' niet zo makkelijk toepasbaar.

De kloof tussen filosofie en techniek is, met andere woorden, nog niet gedicht met vijf nachten filosoferen over de ingenieur. In 2002 willen de enthousiaste pastores opnieuw een symposium over de levensbeschouwelijke kant aan het leven van een ingenieur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden