Review

Hernando Calvo Ospina, 'Salsa, 500 jaar ...

Hernando Calvo Ospina, 'Salsa, 500 jaar optimisme, liefde en ritme', EPO, - F 42,50.

Voor wie meer wil weten over de achtergronden van salsamuziek, schreef de Colombiaan Hernando Calvo Ospina het boek 'Salsa, 500 jaar optimisme, liefde en ritme'. Salsa, zo wordt vaak gedacht, is de muziek van de Cubanen en Puertoricanen in New York. Inderdaad komt de naam (salsa betekent 'saus') daar vandaan. Niettemin wordt de meeste muziek die in Midden- en Zuid-Amerika op feesten en partijen wordt gespeeld, eveneens salsa genoemd.

Calvo Ospina definieert salsa als “een commerciele soortnaam die diverse ritmische, dansbare expressievormen omvat, die vooral afkomstig zijn van de Latijnse Caraiben.” Het is de geschiedenis van de zwarte slaven die uit Afrika werden ontvoerd voor plantagewerk op de Caraibische eilanden, waar zij de grotendeels uitgeroeide indianen moesten vervangen.

De basis van de salsa ligt hierdoor in de Afrikaanse ritmes en het aloude vraag- en antwoordspel, dat zoveel authentieke Afrikaanse muziek kenmerkt. Door zwarte slaven uit Afrika meegebrachte percussie-instrumenten werden al snel aangevuld met enkele overgebleven Indiaanse instrumenten, zoals fluiten en rammelaars. Onder invloed van Spaanse immigranten kwamen daar later instrumenten als klarinet, trombone, trompet en viool bij. Ook stijlen vermengden zich. Europese dansen als de wals, polka en mazurka staan aan de wieg van de plaatselijke 'bolero'.

Veel aandacht schenkt Calvo Ospina aan (vooral) Cubaanse en Puertoricaanse musici die zich door de jaren heen vestigden in de Verenigde Staten. Met name steden als Miami en New York waren populair. Vanuit Miami werkten de onafscheidelijke percussionist Tito Puente en zangeres Celia Cruz.

In New York ontstonden de Fania All Stars met sterren als trombonist Willie Col'n, percussionist Ray Barreto, pianist Eddie Palmieri en zanger Ruben Blades. Zij waren het die in de jaren zestig en zeventig voor het eerst het begrip 'salsa' introduceerden en deze stijl in korte tijd tot ver buiten hun eigen 'barrios' (wijken) bekend en geliefd maakten.

De laatste jaren komt de beste salsa niet uit New York, maar uit het gebied, waar deze muziekstijl haar wortels heeft: het Caraibische gebied, met Puerto Rico en Cuba als middelpunt. Op het afgelopen Drum Rhythm Festival liet het dertig-jaar oude El Gran Combo De Puerto Rico een uitstekende indruk achter. En het Cubaanse ensemble Los Van Van behoort eveneens al enige tijd tot de toporkesten van de salsa.

Frappant is het belang van de inbreng in de salsa van aparte stijlen, zoals de 'merengue' uit de Dominicaanse Republiek, de Colombiaanse 'cumbia', en diverse Braziliaanse ritmes - ritmes ook, die alle getuigen van hun Afrikaanse oorsprong. Deze ontwikkeling geeft aan dat de salsa nog lang niet haar eindpunt bereikt heeft.

De meeste gegevens in 'Salsa, 500 jaar optimisme, liefde en ritme' kloppen wel. Toch zijn er ook hiaten. Zo is het vreemd dat de rol van jazztrompettist Dizzy Gillespie wordt afgedaan in een paar bijzinnen. Ook de muziek van de in ons land tot zijn dood zeer populaire 'salsero' Machito komt nauwelijks aan bod. Maar het is natuurlijk ook onmogelijk om in kort bestek (honderdzestig tekstpagina's) zowel de achtergronden te verklaren, als alle leidende figuren degelijk te introduceren. Dit boek mag dan wel geen encyclopedie zijn, het is een behoorlijke inleiding tot een van de meest opwindende muziekstijlen van de afgelopen decennia.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden