Herman Verbeek, eigenzinnig priester

Met twaalf kazen en een paar companen stapte de 27-jarige Groninger priesterstudent Herman Verbeek in april 1963 de gehuurde bus in. Met die bus wilde Verbeek langs de Europese oecumenische centra trekken. Voor elk van die centra hadden ze een kaas bij zich. Het gezelschap zou beginnen in Hydepark in Doorn, en dan via klooster Chevetogne in België, langs Parijs en ook langs Taizé gaan, waar net de kerk gebouwd was. Samen met bevriende priesterstudenten had Verbeek deze oecumenische toer georganiseerd. In de bus zaten ook protestantse theologen. Pater Jan van Kilsdonk had op het laatste moment afgezegd.

Vier maanden later werd Verbeek priester gewijd. De bustocht bleek geen jeugdige bevlieging geweest, maar de voorbode van vele projecten waar Verbeek zich met evenveel gedrevenheid als strijdlust aan zou wijden.

Verbeek (1936) kwam uit een goede Groningse familie - zijn vader was hersenchirurg. Na de priesterwijding werd hij pastoor in Joure, maar geen doorsnee pastoor. Hoe Verbeek over de kerk dacht, bleek overduidelijk tijdens de wijding van de nieuwe bisschop van Groningen, Möller. Verbeek organiseerde die, zonder al te veel te overleggen. De wijding werd een volkfeest, niet in de kathedraal maar in een congreshal, en de nieuwe bisschop kreeg van een echte schaapsherder een houten staf overhandigd. Over die wijding is in Groningen nog lang doorgepraat.

Verbeek manifesteerde zich als een man met eigenzinnige opvattingen en verrassende ideeën. Hoewel veel geloofsgenoten zijn idealen deelden, had Verbeek toch niet veel vrienden. Wie hem leerde kennen, ervoer dat het bijna onmogelijk was om langere tijd met hem op te trekken. Dat had misschien met zijn temperament te maken, met zijn neiging zich ergens helemaal in vast te bijten. Daar kwam meestal ruzie van.

Eind jaren zestig koos Herman Verbeek de politiek, om zijn idealen te verwezenlijken. Nadat hij eerst in de Groningse politiek actief was geweest als lid van de PPR, de Politieke Partij Radicalen, ging hij daarna de landelijke politiek in. Verbeek was van 1974 tot 1977 voorzitter van deze partij, die linkse idealen koppelde aan christelijke waarden.

In 1984 werd Verbeek Europarlementariër voor de PPR. Hij stelde in die tijd voor de paus voor het Internationale Hof van Justitie te dagen, wegens het kerkelijke condoomverbod. Verbeek kwam begin jaren negentig in conflict met zijn fractie, toen hij weigerde om halverwege zijn zittingsperiode plaats te maken voor een opvolger, zoals was afgesproken. GroenLinks, de partij waarin de PPR was opgegaan, wilde niets meer met Verbeek te maken hebben. Hij werd een eenling, als Europarlementariër.

Verbeek maakte geen geheim van zijn homoseksualiteit. Bij de wijding van Wim Eijk als bisschop van Groningen in 1999, noemde Verbeek de nieuwe bisschop een "vertegenwoordiger van de Middeleeuwse inquisitie". Hij doelde daarmee op de uitlatingen van Eijk over homoseksualiteit, zoals die naar buiten waren gekomen uit zijn collegedictaten. Volgens Verbeek zouden die uitspraken van Eijk de homohaat aanwakkeren. Voor de opvolger van Eijk, bisschop Gerard de Korte, had Verbeek meer waardering, zo liet hij hem weten toen hij de bisschop op de fiets een keer tegenkwam.

Verbeek is altijd priester gebleven, ondanks zijn kritiek op de kerk. De laatste jaren woonde hij in Groningen. Alleen. Een monnikenleven, waarbij hij zowel abt, prior, kok, econoom, eerste en tweede gastenbroeder was, zei hij zelf wel eens. Het liefst was hij weer gewoon een Groningse pastoor geweest, die laatste jaren, zei hij tegen die enkele vriend die langskwam.

p.s.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden