'Herman neemt er een borrel op'

Nog maar een halfjaar geleden had Koos van Dijk, voormalig manager van Herman Brood, niet kunnen dromen dat diens werk in een museum zou hangen. Maar morgen gaat de overzichtstentoonstelling van de vorige zomer overleden zanger/schilder officieel open. Niet in het Stedelijk, weliswaar. Maar het Cobra Museum is een mooi begin, vindt Van Dijk.

Koos van Dijk: ,,Ik mis hem natuurlijk als persoon; de humor, maar vooral de actie! Herman moest natuurlijk elke dag dóór, door die speed. Elke dag was een rock-'n-rollshow, vol met kicks.''

Met vaste hand stuurt Koos van Dijk zijn blauwe bolide over de Amstelveenseweg terug naar Amsterdam. Met de andere drukt hij zijn mobieltje strak tegen z'n oor. ,,Móoi is het geworden joh, ik ben zo blij!'', roept hij enthousiast. Handenvrij bellen is er niet bij voor de oud-manager van Herman Brood. En ook geen autogordel om. ,,Dat deden Herman en ik nooit. Dat is nou rock-'n-roll!''

De pers heeft even tevoren een kijkje mogen nemen op de eerste museale expositie van Herman Brood, in het Cobra Museum in Amstelveen. Als een opgeschrikte haan liep Koos van Dijk daar heen en weer tussen al z'n gasten. Iedereen kreeg meteen waarom hij vroeg. Misschien is het niet altijd even efficiënt, maar wel zo aardig. ,,Ik heb geen speed nodig'', zegt hij even later achter een kopje groene thee. ,,Ik ben al speedy genoeg van mezelf.''

Nog maar een halfjaar geleden had Koos van Dijk niet kunnen dromen dat Herman Brood in een museum zou hangen. ,,De kunstpausen zullen toch nooit erkennen dat Herman Brood een groot kunstenaar was'', sprak hij verongelijkt in het zakenblad Management Team, dat de naam Herman Brood had uitverkozen tot 'merk van het jaar'. ,,Ik had de moed al bijna opgegeven'', zegt hij. En nu ,,knallen de werken van Herman van die grote witte muren''.

Het was een grote wens van Herman Brood, hangen in het Stedelijk Museum. Maar het Cobra is een mooi begin, vindt Van Dijk. ,,Ik ben blij dat Herman eindelijk in een museum hangt, jammer alleen dat hij er niet bij is. Je moet blijkbaar eerst dood zijn om serieus genomen te worden. Al die kunstkenners hadden een zekere weerzin, zo van: moet dat nou, zo'n rock-'n-rollzanger als schilder?''

De expositie werd hem uiteindelijk in de schoot geworpen. Het Schiedamse TDS Uitgevers benaderde hem, omdat ze graag een kunstboek van Broods werk wilden uitgeven. Van Dijk kaatste het balletje terug en zei: geen kunstboek zonder bijbehorende tentoonstelling. TDS liet het er niet bij zitten en stapte naar directeur R. Ophorst van het Cobra Museum. Herman Brood had immers meermalen de Cobrabeweging genoemd als zijn voornaamste inspiratiebron. De Cobra-directeur negeerde menig negatief advies in zijn omgeving en zag wel wat in het plan. Kunstkenner Jan Donia werd door het Cobra Museum en TDS aangezocht om Broods schilderijen en tekeningen te recenseren. Van Dijk: ,,Die dook er met frisse tegenzin in. Maar gaandeweg werd hij helemaal enthousiast. Hij schat Herman veel hoger in als beeldend kunstenaar dan als musicus. Nou, dat wist ik al eeuwen!''

De selectie was wel een probleem. Ruim vijfduizend schilderijen en tekeningen heeft Brood gemaakt, die hij werkelijk uitstrooide over de wereld. Hij gaf ze weg als cadeautje aan mensen die hij aardig vond of betaalde er taxiritten en etentjes mee. De rest werd op de traditionele wijze verkocht via de galerie aan de Spuistraat in Amsterdam.

Met vooruitziende blik had Van Dijk dia's gemaakt van elke 'Brood' die hij verkocht en nauwgezet bijgehouden wie de nieuwe eigenaar was geworden. Dat kwam dit voorjaar goed van pas. Daarnaast putte het Cobra Museum ook uit de persoonlijke collectie van Broods manager. ,,Herman zei, als hij een werk heel geslaagd vond, altijd tegen mij: 'Die moet je bewaren, hè, voor later!' En dan kocht ik dat werk van hem.''

Toen Koos van Dijk in de gaten kreeg dat de expositie echt door zou gaan, greep hij de telefoon en belde een oude kennis, popfotograaf Anton Corbijn. ,,Ik had Anton Corbijn leren kennen in Groningen in 1975. Herman zei een keer tegen me: 'Ik heb een leuk fotograafje ontdekt, een zoon van een dominee!'' Corbijn werd in het gevolg opgenomen en legde fotografisch de opkomst van de Nederlands beroemdste rock-'n-rollster vast. Een paar platen verkocht Corbijn aan Muziekblad Oor, de rest verdween jarenlang in z'n archief om daar nu uit op te duiken. Ruim zestig ervan zijn tegelijk met de schilderijenexpositie te zien, van ,,die ene foto van blijdschap dat Herman bij mij in de lift staat: jong, energiek, powerful, sharp dressed, knap'' tot de enige kleurenfoto: de in slangenleer gehulde voeten van Brood in de kist bij de uitvaart.

Brood en Van Dijk hadden elkaar in 1975 in datzelfde Groningen leren kennen, tien jaar voordat Herman Brood zijn eerste penseelstreken op het doek zette. Op advies van Koos van Dijk begon Herman Brood zijn eigen band, The Wild Romance, die kort erna doorbrak bij het grote publiek. Het nummer 'Saturday Night' werd al snel bijgezet bij de Nederlandse popklassiekers, er kwamen films zoals 'Cha Cha' met zangeres Nina Hagen en tournees in Duitsland en de Verenigde Staten.

Allemaal mede dankzij 'Kolonel Koos' (een knipoog naar Elvis' manager Colonel Parker), die het onstuimige leven van Herman Brood in goede banen leidde. Met name Broods drugsgebruik. Als Herman stuff nodig had, deerde het hem niet dat hij daardoor afspraken miste. First things first. Van Dijk plande beter vooruit: ,,Ik heb me uiteindelijk bij Hermans verslaving neergelegd. Ik zag het als een soort suikerziekte. Ik móest het wel stroomlijnen, anders kwamen we nóóit op tijd.''

Het afgelopen jaar is het hem vaak gevraagd: 'Koos, is het niet ook een bevrijding dat Herman dood is?' ,,Natuurlijk is dat zo. Tegelijk wist ik dat we geschiedenis aan het schrijven waren. In de Pop Encyclopedie van Oor kwam er elk jaar een stukje bij. Dan weet je waar je het voor doet.''

Op z'n arm staat 'Wild Romance' getatoeëerd. Zo heeft hij zijn tijd met Herman Brood ook beleefd, zegt hij. ,,Ik mis hem natuurlijk als persoon; de humor, maar vooral de actie! Herman moest natuurlijk elke dag dóór, door die speed. Elke dag was een rock-'n-rollshow, vol met kicks.''

Niet dat hij stil is gaan leven sinds Herman Brood op 11 juli vorig jaar van het Amsterdamse Hilton afsprong. Hij is sinds driekwart jaar de manager van Ellen ten Damme, die in Duitsland op het punt van doorbreken staat. Begin volgend jaar wordt hij gastdocent popmanagement aan de Popacademie in Tilburg.

En hij neemt de zaken waar van 'de erven Brood'. Er gaan nog steeds platen en cd's van de Wild Romance over de toonbank, dan weer is er een herdenkingsfeestje in Paradiso of verschijnt er een boek van oude vrienden over hun leven met de rockster, er staan nog altijd schilderijen en zeefdrukken van Brood te koop in Van Dijks galerie aan de Amsterdamse Spuistraat, en nu is er weer die expositie in het Cobra. Hij glundert: ,,Zolang wij nog over hem praten, is hij niet dood''.

Van Dijks natuurlijke speed houdt hem wel aan de gang. ,,Ik verveel me natuurlijk niet'', knikt hij. ,,Maar ik mis Herman er wel bij.'' Zijn verwerkingsproces, zoals hij dat zelf noemt, vindt dagelijks plaats in het voormalige atelier van Brood in de Spuistraat, achter de galerie. Koos van Dijk heeft er nu zijn kantoortje gevestigd, zonder verder iets te veranderen. ,,Daar heeft Herman tien jaar gewoond. Z'n bed staat er nog, z'n schoenen, kleren, verfspullen. Hij kan zo beginnen.''

Morgen gaat de tentoonstelling in het Cobra Museum officieel open. Van Dijk zal er staan met gemengde gevoelens, blij en tegelijk 'zwaar in de benen'. ,,Maar Herman is wel aanwezig, hoor. En ik denk dat hij met Janis Joplin, Jimi Hendrix en die bassist van The Who er een borreltje op zal nemen daarboven. We'll meet again. Dat weet ik wel zeker!''

'Herman Brood, de schilder' en 'Herman Brood-Anton Corbijn', tot 15 september, Cobra Museum, Sandbergplein 1-3 in Amstelveen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden