Herman laat zon renderen

Zonnepanelen leveren op dit moment meer op dan spaargeld. Maar voor bewoners van flats of appartementencomplexen kan die opbrengst tegenvallen. Herman de zonnestroomverdeler, een vondst van Christiaan Brester, schiet hen te hulp.

De installateurs van zonnepanelen draaien momenteel overuren. Logisch. De panelen worden steeds goedkoper, spaargeld levert nu minder rendement op dan die glinsterende platen en wat is er nou leuker dan op je eigen dak energie oogsten uit de zonnestralen? Op je eigen dak is dat inderdaad leuk, maar wie met anderen zonnepanelen wil installeren, bijvoorbeeld via een Vereniging van Eigenaren (VvE) of via de woningbouwcorporatie, vergaat vaak het lachen. Als zij de door hun gezamenlijke panelen opgewekte stroom aan het net leveren, krijgen ze daar onder de huidige Energiewet maar weinig geld voor terug. Dat maakt de investering niet rendabel. Herman de zonnestroomverdeler, van Christiaan Brester en zijn compagnon Jim Wiese, biedt uitkomst.

Op het dak van de Amsterdamse woonboot van Brester staat Herman naast de zonneboiler opgesteld. Via dit witte schakelkastje levert Brester een deel van de stroom die zijn zestien zonnepanelen opwekken aan zijn buurvrouw Daphne. "In onze woonsituatie is Herman eigenlijk niet nodig, maar zo konden we testen of hij ook doet wat hij moet doen", legt Brester uit. Buurvrouw Daphne is niet de enige buur die van Bresters kennis, profiteert. Deze woonbotenbuurt achter het Olympisch Stadion is aardig op weg om een zonneplantage te worden. Zo'n 30 procent van de boten heeft panelen op het dak liggen. Op een paar na, zijn die allemaal via door Brester georganiseerde collectieve inkoopacties aangeschaft.

Behalve zonnepanelen en een zonneboiler heeft Brester ook sedum op zijn dak liggen. Deze vetplantjes isoleren het dak. Dat houdt het huis in de zomer koel en in de winter scheelt het in de stookkosten. Toen Brester en zijn vrouw in 2007 deze woonboot lieten bouwen, was het namelijk hun ambitie om, binnen de grenzen van hun budget, hun nieuwe drijvende huis zo duurzaam mogelijk te bouwen. "Naast zonnepanelen, een zonneboiler en een groen dak, hebben we ook een zuinig vloerverwarmingssysteem aangelegd en is het huis extra geïsoleerd. Daardoor is onze woonboot nu energieneutraal."

In het duurzame wereldje duikt Bresters naam regelmatig op. Hij was een van de oprichters van de organisatie Fairfood, die de voedingsindustrie aanzet om producten te maken die het milieu minder belasten en onder fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden zijn geproduceerd. Daarvoor studeerde hij politicologie, antropologie en bedrijfskunde. Al die kennis, samen met de technische kennis van duurzame energiesystemen die hij opdeed bij het bouwen van zijn huis, komt samen in LENS, zijn huidige bedrijf dat huiseigenaren, organisaties en bedrijven helpt bij alles wat bij de aanschaf van zonnepanelen komt kijken. "Van het adviseren en begeleiden van de VvE's tot het leveren en het uit handen nemen van de installatie en het onderhoud van de panelen", zegt zijn compagnon Jim Wiese aan de keukentafel bij Brester.

LENS komt voort uit meerdere collectieve inkoopacties van zonnepanelen waar Brester de voortrekker van was. "In 2008 vormden wij hier in Amsterdam-Zuid het eerste zonne-inkoopcollectief van Nederland", zegt hij enthousiast. Brester - van het type dat altijd het naadje van de kous wil weten - bekijkt veldtesten van panelen in Frankrijk en Duitsland en neemt ook de omvormer en andere toebehoren die nodig zijn voor het installeren van zonnecellen kritisch onder de loep. "De stekkers die ik gebruik om de panelen met elkaar te verbinden, kosten 3 euro per stuk. Je hebt ze ook voor een kwartje maar die zijn binnen vier jaar stuk en dan moet je weer het dak op om al die stekkers te gaan vervangen." Hij herinnert zich ook nog goed hoe alles in kannen en kruiken leek met een Chinese producent tot een klant met contacten in China hem erop wees dat het bedrijf daar bekendstond om het breken van personeelsstakingen en het schenden van het patentrecht. "Dan stopt het. Alles moet kloppen."

Dan nu terug naar Herman. Bij een van de collectieve inkoopacties die Brester coördineerde, kwam hij in contact met een VvE van vijf appartementen die gezamenlijk zonnepanelen wilde installeren. "Op het dak pasten 23 panelen die ongeveer 5000 kWh per jaar aan stroom opleveren. De enige gezamenlijke energieverbruiker die het pand had, was een lampje in de fietskelder dat 600 kWh per jaar verbruikte. Die VvE zou dus 4400 kWh aan het net kunnen terugleveren. Omdat voor VvE's andere tarieven gelden dan voor individuele huishoudens, zou dat in dit geval betekenen dat zij maar 7 cent per kWh van het energiebedrijf zouden ontvangen. Terwijl een particulier met een eigen dak 23 cent per kWh ontvangt, hetzelfde bedrag dat consumenten voor de levering van stroom betalen. Dat maakte de zonnepanelen voor deze VvE niet rendabel en daarom vroegen ze mijn advies."

Brester ging op het probleem zitten broeden en toen - om precies te zijn in de nacht van 15 op 16 december 2011 - had hij een eureka-moment. "In plaats van het installeren van allerlei afzonderlijke zonnesystemen op het dak die duurder en minder efficiënt zijn dan één groot systeem, bedacht ik Herman, een kastje dat de stroom van de grote gemeenschappelijke installatie verdeelt over de elektriciteitsmeters van de individuele huishoudens."

"Als je het kastje en de bijbehorende software laat installeren, dan past dat binnen alle wettelijke kaders", verzekert Brester. "Een bevriende notaris die zijn studie heeft betaald door bij te klussen als elektricien en dus ook kijk heeft op de technische kant van de zaak, is erin gedoken en heeft alles uitgespit en getoetst. Bovendien heb ik het voorgelegd aan de energiekamer van de NMa en die gaf groen licht."

Eigenlijk is het schakelkastje zelf niet het bijzondere aan Herman, vindt Brester. De bijbehorende chip en de software zijn dat wel. Daarmee wordt de verdeling van de stroom online aangestuurd door een door de VvE benoemde beheerder en krijgt de installateur automatisch bericht als een van de panelen niet goed werkt. Gaat er een bewoner weg, dan is die zo uit het systeem gehaald. Mocht een nieuwe bewoner deel willen nemen, dan is die zo toegevoegd.

Brester laat een voorbeeld van de software op zijn laptop zien. "Via internet kunnen de gebruikers de opbrengsten van hun panelen en de verdeling daarvan zien. Die verdeling gebeurt meestal naar rato van investeringen. Maar als de bewoners dat anders zouden willen, is dat ook eenvoudig te regelen. Ze kunnen bijvoorbeeld een medebewoner die door een zware periode gaat, een maand lang alle stroom gunnen."

Het is allemaal heel flexibel en dat maakt het ook geschikt voor bewoners van huurcomplexen of zorginstellingen die vaak geen zonnepanelen kunnen aanschaffen, omdat ze geen eigenaar van het dak zijn. Zij kunnen ook medegebruiker van de stroom en zelfs mede-eigenaar van de panelen worden dankzij een juridisch model dat Brester samen met juristen ontwikkelde. "De enige voorwaarde is dat de dakeigenaar toestemming geeft." Wat dat betreft voorziet hij geen problemen. "De meeste woningbouwcorporaties zijn bewoners die het initiatief nemen om gezamenlijk zonnepanelen aan te schaffen, graag ter wille."

Brester verwacht niet dat het huidige kabinet de energiebelasting gaat aanpassen ten gunste van de aanbieders van groene energie, zoals in Duitsland is gebeurd. "In Nederland is de prijs van stroom gekoppeld aan de gasprijs. Politici zijn als de dood om de energiewet te wijzigen, omdat dit gevolgen heeft voor de waarde van de gasbel in Groningen", zegt hij. Maar mocht de wet toch 'vergroenen' dan verwacht hij niet dat Herman overbodig wordt. "Juist omdat de unieke software het beheer van dit soort systemen vergemakkelijkt, zal er vraag naar blijven. Dat ik nu ook aanvragen voor Herman uit Engeland, Zwitserland, Denemarken en zelfs Zuid-Afrika krijg, landen met een andere wetgeving dan Nederland, bewijst dat."

www.zonnestroomverdeler.nl

Kosten en baten
Hoeveel de zonnestroomverdeler kost en opbrengt, valt volgens LENS-compagnon Jim Wiese niet direct te zeggen omdat het installeren van Herman maatwerk is. "Herman kost tussen de 1200 tot 2500 euro. Dat is inclusief ons advies en de begeleiding bij de installatie. Hoeveel werk daarbij komt kijken, verschilt per situatie. Niet één pand is hetzelfde. Voor stroomverdelen, monitoring en softwareonderhoud vragen wij per Herman jaarlijks een licentiebijdrage van ongeveer €25,- per huishouden. Gemiddeld levert zonne-energie met Herman jaarlijks ruim 10 procent op. Dat is ruim 30 procent meer rendement dan zonder hem, plus alle andere voordelen."

Hermann Scheer, de Duitse zonnepaus
Herman de zonnestroomverdeler dankt zijn naam aan Hermann Scheer, de grondlegger van de Duitse energiewet uit 1999. Deze wet biedt aanbieders van groene energie een vaste, hoge prijs. "Dankzij die wet is Duitsland koploper op het gebied van duurzame energie in Europa. Nederland bungelt ergens onderaan", zegt Christiaan Brester, de bedenker van de zonnestroomverdeler. "Hermann Scheer wordt daarom ook wel de zonnepaus genoemd. Hij ontketende in Duitsland een groene energierevolutie, hopelijk gaat de Nederlandse Herman datzelfde doen doordat nu meer daken benut kunnen worden voor het opwekken van zonne-energie."

Lokale initiatieven voor duurzame energie
Behalve voor VvE's pakt de Nederlandse energiebelasting ook ongunstig uit voor lokale initiatieven die gezamenlijk energie willen opwekken. Buurtbewoners die samen een windmolen willen aanschaffen of het dak van een buurtschool willen volleggen met zonnepanelen, mogen de energie die hiermee wordt opgewekt niet verrekenen met hun eigen energieverbruik en ontvangen een minder gunstig tarief. Voor hen is Herman de zonnestroomverdeler vooralsnog niet de oplossing omdat er juridisch gezien wel een kabel moet lopen tussen het systeem en het huishouden. Maar Christiaan Brester, bedenker van de zonnestroomverdeler, is druk aan het puzzelen hoe dit wel zou kunnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden