Herman Bleich 1917 - 1995

De journalist Herman Bleich is zaterdag 29 april, tijdens een verblijf in Israël, na een hartaanval overleden. Bleich (77) was meer dan vijftig jaar buitenlands verslaggever in Nederland voor een aantal Duitstalige media in Duitsland en Zwitserland, onder andere de Frankfurter Rundschau en de Neue Zürcher Zeitung.

Zeven jaar lang was hij voorzitter van de Buitenlandse Persvereniging van correspondenten in Nederland. Ook was hij een van de oprichters van het internationale perscentrum Nieuwspoort in Den Haag.

Herman Bleich was al een gevestigd reporter, toen hij eind jaren vijftig mede het initiatief nam tot Nieuwspoort, omdat hij met lede ogen aanzag hoe buitenlandse correspondenten Amsterdam of Den Haag voor Brussel inruilden. In Nederland, waar hij zijn hart aan had verpand, groeide hij ten slotte uit tot éminence grise onder de journalisten. Die status ontleende hij niet aan zijn functie in perskringen, maar werd hem door anderen toegekend dank zij z'n directe stellingname.

Hij was openhartig in zijn reportages ('Nederland is natuurlijk niet de navel van de wereld, maar de betekenis van het land wordt onderschat', zei hij een jaar geleden in een interview in deze krant); maar ook in uitspraken desgevraagd. Die betroffen nogal eens de oorlog: hoe Nederland aan de vooravond daarvan een niet bepaald ruimhartig vluchtelingenbeleid voerde, of hoe we nu onze doden gedenken, of hoe we onze vrijheid vieren en moeten delen met de vluchtelingen van deze tijd.

Geboren in 1917 in de buurt van Krakow, raakte hij als Poolse Jood na omzwervingen via Berlijn en Praag in Nederland terecht. Eigenlijk had hij naar Palestina gewild, maar “dan had ik eerst een vak moeten leren” en daar hadden zijn ouders (zijn vader was rabbijn) geen geld voor. In 1938 in Holland aangekomen schrok hij van de politiek om Joodse vluchtelingen slechts mondjesmaat toe te laten, opdat nazi-Duitsland niet voor het hoofd gestoten zou worden. 'Verblijf in een concentratiekamp beschouw ik niet als levensgevaarlijk', zei de toenmalige minister van justitie Goseling, die zelf later jammerlijk in Buchenwald zou omkomen. Na mei 1940 ondervond Bleich echter de hulpvaardigheid van Nederlanders, die hem waarschuwden voor razzia's en dan een paar dagen lieten onderduiken. In maart '42 vluchtte hij naar Lyon, zogenaamd bezet Frans gebied, bracht één nacht in een 'doorgangskamp' door en wist met zijn vrouw te ontkomen naar Zwitserland.

Ook één broer overleefde de oorlog, zijn ouders en vier zussen werden omgebracht in de concentratiekampen Belzec, Auschwitz, Bergen-Belsen en Mauthausen. Hij kon zich ergeren aan het naoorlogse vluchtelingenbeleid: “Hetzelfde als in 1938 doet men nu met de Tamils, met de zigeuners die men van grens tot grens laat zwerven”, zei hij in 1989 in de Anne Frank Krant.

Vorig jaar nog sprak hij zich in Trouw uit tegen een hoofdrol voor Duitsers op 4 mei, inmiddels ook Nederlands regeringsstandpunt. “Op die dag staat voor mij respect voor onze gevallenen voorop.” Hij vond dat hij best zo emotioneel mocht reageren: “Emotie is toch geen zonde?”

Herman Bleich wordt woensdag op de Joodse begraafplaats in Wassenaar begraven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden