Onderwijs

Herkomst telt mee bij hulp aan achterstandsleerling

Beeld ANP

Het scholingsniveau van de ouders moet niet langer het enige criterium zijn dat bepaalt of een school extra geld krijgt.

Herkomst moet weer mede bepalend worden of een kind een achterstandsleerling is. Nu krijgen scholen en gemeenten alleen extra geld voor leerlingen van wie de ouders niet meer onderwijs gehad hebben dan basisschool en twee jaar mavo.

Tot 2006 was er ook budget voor het bijspijkeren van allochtone kinderen om ze op hetzelfde niveau te krijgen als even intelligente kinderen die in een Nederlandstalig gezin opgroeiden. De afgelopen tien jaar werd de etniciteit van de ouders geacht geen rol meer te spelen bij het succes van de kinderen op school.

Taalachterstand

Maar scholen zijn daarvan teruggekomen met de komst van grote groepen Oost-Europese en Syrische kinderen met hoogopgeleide ouders: ze zijn misschien slim, maar ze hebben wel degelijk grote taalachterstanden.

Het CBS heeft een nieuw model ontwikkeld om de achterstandsleerling te herkennen: het opleidingsniveau van de ouders is belangrijk, maar ook hun land van herkomst, of zij in de schuldsanering zitten, hoe lang de moeder in Nederland woont en wat het gemiddelde opleidingsniveau is van de moeders van klasgenootjes.

Het ministerie van onderwijs is blij met de nuance die het CBS aanbrengt in de groep achterstandsleerlingen op de basisschool. Bovendien is het erg makkelijk: de criteria zijn allemaal uit overheidsdatabanken te halen, en scholen hoeven het papierwerk voor de aanvraag niet meer te doen. De PO-Raad is enthousiast. Voorzitter Rinda den Besten: "Het aantal leerlingen dat door hun sociaal-economische situatie slechter presteert dan ze zouden kunnen, is veel groter dan waar nu van wordt uitgegaan. Daardoor is de kansenongelijkheid in Nederland verder toegenomen."

Dat het land van herkomst en schulden worden meegewogen, vindt ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een goed teken. Vrijdag overleggen de vier grootste gemeenten (G4)over de nieuwe kenmerken van de achterstandsleerling. Het is hun nog niet helemaal duidelijk hoe die gaat uitpakken voor gemeenten met grote groepen immigranten.

"Alles hangt af van de manier waarop het ministerie beleid gaat maken", zegt een CBS-woordvoerder. De staatssecretaris onderzoekt nu bijvoorbeeld hoeveel achterstandsleerlingen een school moet hebben om extra geld te krijgen (nu meer dan 6 procent) en of er onderscheid nodig is in het budget voor grote en kleine gemeenten.

Ongerust

De VNG en PO-Raad zijn er ondertussen nog niet gerust op. Het gaat hun er namelijk ook om hoeveel geld er uitgetrokken wordt voor achterstandsleerlingen, en dat bedrag is de afgelopen jaren fors gedaald. Dat etniciteit verdween als criterium, betekende dat er veel minder kinderen voor de 'gewichtenregeling' in aanmerking kwamen.

Daarnaast waren voorheen ook kinderen van ouders met hooguit een mbo-2-diploma 'achterstandsleerling', maar inmiddels is dat niveau verlaagd naar twee jaar mavo-onderwijs. In het schooljaar 2011/2012 waren er 186.550 achterstandsleerlingen, in 2015/2016 nog maar 133.898. Volgens de PO-Raad is het budget gedaald van 430 naar 290 miljoen. Er moest bezuinigd worden op extra taallessen, klassenassistenten, projecten om ouders te betrekken en kleine klassen.

"Dat lek moet gerepareerd worden", vindt Den Besten. "We schieten weinig op met de nieuwe rekenmethode als we hetzelfde bedrag moeten blijven verdelen", zegt een woordvoerder van de VNG.

Wat de VNG, de G4 en de PO-Raad tegelijkertijd bezighoudt, is dat het onderwijsachterstandenbeleid ook nog eens onderworpen wordt aan verdere bezuinigingen (100 miljoen volgend jaar). Projecten voor voor- en vroegschoolse educatie ('Buma-gelden') lopen af. De Amsterdamse wethouder Simone Kukenheim is bezorgd:

"Het is goed dat behalve opleidingsniveau van ouders ook andere indicatoren gaan meewegen, maar dit betekent ook dat er meer geld bij moet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden