Herinneringen aan de oorlog levend houden

Op mijn vraag welke voorwerpen hij bewaard heeft die hem herinneren aan de Tweede Wereldoorlog, loopt meneer Cohen (87) naar de kast. Uit een plastic mapje valt een jodenster. Het gele stukje textiel oogt als nieuw. "Ik denk dat ik 'm een jaar heb gedragen, daarna ging ik de onderduik in." Een andere herinnering vormt zijn identiteitsbewijs uit het begin van de bezettingstijd, met een grote J erop. De jodenster en zijn papieren heeft hij op zijn gevaarvolle reis langs onderduikadressen nooit weggedaan, ook al was het bezit ervan levensgevaarlijk.

Ze vormen nu een bittere herinnering aan die afschuwelijke periode, vertelde hij deze week tijdens een kopje koffie in het Amsterdamse Buitenveldert. Meneer Cohen leest al decennialang Trouw en had in een brief zijn beklag gedaan over onze berichtgeving en columns over Israël. We spraken er in vriendelijke bewoordingen over. Daarna vertelde hij over zijn leven in de onderduik.

Aan het eind kwam het gesprek op de expositie 'De Tweede Wereldoorlog in 100 voorwerpen', die dinsdag in de Rotterdamse Kunsthal wordt geopend door koning Willem-Alexander. Op mijn verzoek liet meneer Cohen zijn voorwerpen uit de Tweede Wereldoorlog zien.

De expositie is bijzonder, omdat het verhaal over die periode wordt verteld aan de hand van honderd voorwerpen. Zo is er de bril te zien die de bekende verzetsstrijder Hannie Schaft droeg als onderdeel van haar vermomming. En de capitulatievlag die sergeant-majoor Gerrit van Ommering in elkaar flanste van een bezemsteel en een laken na het bombardement op Rotterdam.

De tentoonstelling is een initiatief van het Nationaal Comité 4 en 5 mei in samenwerking met 25 oorlogs- en verzetsmusea in Nederland. Deze musea hebben voor de expositie betekenisvolle voorwerpen tijdelijk afgestaan. Tv-maker en journalist Ad van Liempt maakte een keuze en schreef er verhalen bij.

Trouw werkt ook samen met het Nationaal Comité. Woensdag komen we met een speciale bijlage over de '100 voorwerpen', samengesteld door collega Meindert van der Kaaij. We hebben er ook iets bijzonders mee gedaan. Bij verhalen van drie voorwerpen zijn video's gemaakt die te zien zijn via de gratis app Layar. Daarmee kan een virtuele werkelijkheid over een verhaal worden gelegd.

Praktisch werkt het zo: wie zijn smartphone of tablet boven de pagina's met een Layar-icoon houdt krijgt een video te zien waarin een familielid een verhaal vertelt over een voorwerp. De kleinzoon van Anton de Kom spreekt over het leven en verzetswerk van zijn grootvader. Willy Steenaart memoreert de schoenmakerskist die haar ouders van schoenmaker Julius Gold in bewaring kregen. In ruil zou Willy na de oorlog een paar nieuwe schoenen krijgen. De familie Gold keerde nooit terug. En de echtgenote van Gerrit Hoopman vertelt hoe een Scheveningse vissersvrouw hem hielp ontsnappen door haar cape, kapje en overrok af te staan.

Bijzondere verhalen die door zo'n app tot leven komen. Op deze manier willen we digitale ontwikkelingen dichter bij de krant brengen. Maar we doen meer. Voor de site van Trouw heeft collega Nienke Schipper een special gemaakt waarin informatie, filmbeelden en foto's worden gecombineerd. Ook te zien met de smartphone en tablet.

Misschien vraagt u zich af waarom wij dit doen. Het antwoord is eenvoudig. Als oud-verzetskrant willen wij de herinneringen aan de oorlog levend houden - zoals meneer Cohen zijn jodenster bewaart.

Cees van der Laan

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden