Herinneringen aan de ijstijd en aan woestijnen

Deze wandeling (16-18 km) is geinspireerd op een dagtocht die wandelorganisatie ThemaTours morgen over 13, 18 en 24 kilometer uitzet van de Utrechtse Heuvelrug naar het kastelengebied bij Langbroek. De route kan zowel bij het station van Driebergen als van Maarn worden begonnen. Onderweg geven experts uitleg over natuur en landschap. Inschrijven voor de tocht kost een tientje (inclusief kaart en een informatieboekje), inlichtingen tel. 030-730608. De tocht kan ook op eigen gelegenheid worden gelopen. Een behoorlijke kaart en eventueel een kompas worden aanbevolen. Informatie over het gebied is verkrijgbaar bij de VVV Doorn (tel. 03430-12015).

In al z'n tegenstrijdigheid is die combinatie van heuvelbossen en soppige weidegronden een prachtig terrein. Het is de overgang van hoog naar laag, van arme droge grond naar natte vruchtbare bodem, van het land waar vroeger kleine keuterboertjes moesten opboksen tegen schrale hei en zandverstuivingen naar een gebied waar de rijke westerling zich fraaie landhuizen liet bouwen. Die verschillen zijn niet beter te proeven dan stap voor stap. Vandaar dat deze wandeling in Maarn begint en verder reikt dan de rand van de Kaapse Bossen.

Er zijn talrijke mogelijkheden om van NS-station Maarn de Heuvelrug over te steken. De gekozen omweg door de villawijk van het dorp naar de Bergweg geeft een prachtig panorama over de zandafgraving Zanderij. Het ijs moet hier vroeger als een bulldozer over het land gegaan zijn, nog veel ingrijpender dan het materieel waarmee de Spoorwegen nu op grote schaal zand afgraaft voor nieuwe traces. Prikkeldraad houdt de recreant weg van de verleidelijke groeve en onwaarschijnlijk blauwgekleurde waterplas, maar het uitzicht tussen bomen en struiken door is een kleine troost.

Tussen een wemeling van bomen en recreatieterreinen strekt zich een grote maisakker uit, behaaglijk leunend op de glooiingen van de Heuvelrug. Dwars over deze helling, waar het smeltwater zich vroeger een weg naar beneden zocht, loopt een pad. Het waaiert uit in de bossen van Hoog Moersbergen, een landgoed dat ruim een eeuw geleden werd aangelegd. In een koers naar het zuidoosten kondigt de drukbereden Amersfoortseweg zich al van verre aan.

Aan de overkant liggen de Kaapse Bossen. Ze werden omstreeks 1850 aangelegd door de familie Swellengrebel, spijtoptanten die vanuit de Kaapkolonie in Doorn neerstreken en het gebied van heide en stuifzand vergeleken met de woestijnen in Zuid-Afrika. Parkachtige bosgebieden met bochtige laantjes vermengen zich nu met kaarsrechte bospercelen en langs een liniaal getrokken paden, oorspronkelijk bedoeld voor wandelingen en voor de produktie. De Swellengrebels lieten er verschillende 'kapen' opwerpen, uitkijkheuvels en -torens. Op de St. Helenaheuvel (genoemd naar hun oudste dochter) staat nu een restaurant, omringd door een restantje heideveld. Een kilometer verder steekt de Doornse Kaap met z'n constructie van dennen- en larixhouten balken nog net boven het bladerdak van de Heuvelrug uit. Bij heldere lucht wedijveren de Utrechtse Dom en de Lange Jan van Amersfoort om de aandacht en tekent zich zelfs de Tolbrug bij Tiel als een rariteit aan de horizon af.

Via een rechte lijn (in het begin begeleid door een blauwe markering) daalt de route af, kruist de Sandenburgerlaan en en stuit op de oude Rijksstraatweg bij het Wapen van Sandenburg. Het zijn verwijzingen naar het kasteel dat enkele kilometers verderop ligt, aan de Langbroekerwetering in de Rijn-vallei. De historie van het landgoed gaat terug tot de dertiende eeuw, het indrukwekkende torengebouw is pas tweehonderd jaar oud. Het biedt een vorstelijke aanblik, maar het landgoed waar Utrechts commissaris der Koningin graaf Van Lynden van Sandenburg zijn hele leven woonde en de zoon van diens koetsier Gerrit Achterberg werd geboren, is helaas alleen vanaf een afstandje te bekijken. Het is particulier bezit en net zo min te bezichtigen als die (zoals Achterberg dichtte) vele andere 'spookhuizen langs stille weteringen, hun dode ogen binnenwaarts gekeerd, tot conferentieoord gedegradeerd voor volksdans en wereldverbeteringen'.

Via de Remise (een rijtje huizen die herinneren aan de tijd dat de trammetjes naar Utrecht en Wijk bij Duurstede hier af en aan reden) belanden we in het stiltegebied rondom boerderij De Kleine Bunt. Zelfs het geluid van de voetstappen smoort, als het bosgordijn wordt opengetrokken en zich een landschap van lange rechte stroken grond ontvouwt. Het moet een vruchtbare bodem zijn, aan de welvarende boerderijen en de uitgestrekte fruit- en boomkwekerijen te zien.

Via Buurtweg en Broekweg bereiken we de Gooyerdijk langs de Gooyerwetering. Een verrassend natuurpad langs de sloot (nog op geen enkele kaart vermeld) voert tenslotte naar de Langbroeker Wetering, naar de 'spookhuizen' van Gerrit Achterberg. Het is mogelijk om in Langbroek de bus naar Doorn te nemen, doorlopers kunnen het beste de stille Buntlaan en Dwarsweg kiezen om terug te keren naar Simon Vestdijks 'parel van de heuvelrug'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden