Herfstklaar met een aardappelponcho

Met pijn in het hart verving ik afgelopen week mijn zonnebril door een paraplu. Dag zomer, hallo herfst. Om niet alsnog nat en met een stuk gewaaide plu thuis te komen, is er de poncho van Equilicuá. Als je hem na gebruik begraaft in de tuin of in het park, breekt hij binnen een half jaar af, claimen de makers. En met een beetje geluk groeien er dan kruiden, bloemen en planten uit.

De regenponcho's, capes, tassen en zadelbeschermers van het Spaanse merk zijn van bioplastic op basis van aardappelzetmeel. Dat is beter voor het milieu dan plastic op aardoliebasis, zeggen de oprichtsters van Equilicuá. De aardappelen zijn geteeld zonder genetisch gemodificeerde zaden. De inkt om de producten mee te bedrukken, is composteerbaar en vrij van oplosmiddelen.

Equilicuá waarschuwt op de website voor bioplastic zonder het 'OK compost'-logo van Vincotte: 'Pas op! Greenwashing! Sommige mensen verkopen oxo-degradeerbare spullen als bioplastic. Deze laten vele chemicaliën achter in de grond.' Bij greenwashing doen bedrijven zich groener voor dan ze zijn.

Het OK compost-logo dat Equilicuá voert, is een bekend label, zegt Karin Molenveld, senior onderzoeker bij Wageningen UR Food & Biobased Research. "Producten met dat logo voldoen aan de Europese norm voor composteerbare producten." De waarschuwing voor greenwashing is terecht, zegt ze. "Biodegradeerbaar is geen beschermde term en wordt nog wel eens misbruikt."

Molenveld vindt het geen goed idee om de poncho te begraven in de tuin. "Het is onduidelijk hoe snel het afbraakproces gaat en of het materiaal wel volledig wordt afgebroken tot CO2 en water. In een composteerinstallatie zijn de omstandigheden gecontroleerd en verloopt de biologische afbraak sneller. Dat iets composteerbaar is, betekent niet automatisch dat het in de grond afbreekt."

'Echt' biologisch afbreekbare materialen zijn gunstiger dan composteerbare materialen, omdat er geen speciale vergistingsinstallaties nodig zijn voor de efficiënte afbraak ervan, zegt Heather Leslie, senior onderzoeker op het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) aan de VU in Amsterdam.

Leslie: "Biologisch afbreekbare materialen kunnen in biologische cycli worden opgenomen, zonder dat de resten rondslingeren in het milieu. Sommige materialen claimen ten onrechte biodegradeerbaar te zijn. Ze fragmenteren alleen sneller dan normaal. En plastic valt dan wel snel uit elkaar, maar daarmee heb je wel een bron van microplastics die wie weet hoeveel honderd jaren in het milieu blijven voordat ze helemaal afbreken. Het is milieuvriendelijker als een materiaal volledig afbreekt tot CO2 en water, zonder toxische reststoffen."

Erik Goselink, onderzoeker bij het lectoraat industrial design van Saxion, verwijst naar een aflevering van tv-programma 'Keuringsdienst van Waarde' uit 2011. Daaruit bleek dat groente- en fruitverpakkingen die composteerbaar zijn volgens de norm (na 20 weken), in de praktijk na tien weken al uit de compost worden gezeefd en verbrand.

Molenveld vindt dat echter een verdraaiing van de werkelijkheid . "Wij doen regelmatig praktijkproeven en zien dat producten met het kiemplantlogo keurig afbreken."

Of bioplastic op basis van aardappelzetmeel beter is dan 'gewoon' plastic, is ook maar de vraag. Gadi Rothenberg, hoogleraar duurzame chemie aan de Universiteit van Amsterdam, benadrukt dat je dat moet meten. "Het verbouwen van aardappels kost ook veel energie. Je hebt een veld nodig waar je ook bomen op had kunnen zetten, die CO2 uit de lucht halen. Je hebt een tractor nodig en diesel voor die tractor. Kunstmest maken kost veel energie. Mensen die op het veld komen werken, komen misschien wel met de auto. Je moet water op het veld sproeien, de aardappels verwerken tot zetmeel en het zetmeel tot plastic. Dat telt allemaal mee"

Volgens Molenveld gebruiken materialen op basis van hernieuwbare grondstoffen doorgaans juist minder fossiele brandstoffen en hebben ze een lagere CO2-uitstoot dan materialen op aardoliebasis. "Dat moet je alleen wel per materiaal uitrekenen op productniveau. In dit geval moet je een conventionele poncho met een alternatieve poncho van aardappelzetmeel vergelijken." Equilicuá heeft opdracht gegeven tot zo'n levenscyclusanalyse, maar laat weten dat die nog niet klaar is.

En dan zijn er nog de zaadjes voor kruiden, bloemen en planten en mediterrane struiken. Leslie vindt het een gimmick. "Hebben we die soorten plantenzaadjes nodig op een muziekfestival? Zijn het endemische planten of invasieve soorten die andere soorten in de omgeving wegconcurreren? Krijgen we er meer ziekteverspreiding door?"

Over het duurzame gehalte van de aardappelponcho zijn de experts het eens. Een degelijk regenpak, of een poncho van nylon, is veel beter.

De Equilicuá-poncho van aardappelzetmeel kost 12 euro en is te koop op shop.equilicua.com.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden