Herbouw Frauenkirche symbool van kracht Duitse samenwerking

De wijding van de Frauenkirche in Dresden, gisteren, is uitgelopen op een ingetogen feest van nationale trots. De kerk is een metafoor voor wat het land vermag.

Joost van Velzen

Dresden is doorgaans bezet door Japanse en Italiaanse toeristen. Ze komen af op de tragiek en op het wederopgebouwde historische centrum van het ’Florence aan de Elbe’, in 1945 in de as gelegd door geallieerde bommen. Ze kunnen zich ook vergapen aan het ’mooiste protestantse gebouw ter wereld’, de barokke lutherse Frauenkirche, die in twaalf jaar weer werd opgebouwd.

Maar op deze feestdag is de stad, en al haar hotels, heroverd door Duitsers. Zoals het echtpaar Müller uit Stuttgart. Zij hebben klapstoeltjes mee, en installeren zich bij het beeld van Maarten Luther, met zicht op de beeldschermen die de gebeurtenissen binnen tonen, ook aan de miljoenen kijkers thuis. In de kerk passen slechts 1800 genodigden. Buiten staan ettelijke tienduizenden.

,,Wij zijn zelf ook lutheranen. Hier wilden we per se bij zijn’’, legt mevrouw Müller uit. Meneer Müller was hier voor het eerst in 1982. ,,Waar we nu zitten, lagen de puinhopen. Een monument tegen kapitalistische agressie, noemde het DDR-regime het. Nooit gedacht dat ik zou meemaken dat hier die kerk weer zou staan.’’

De herrijzenis vervult veel Duitsers met trots. Vooral de lutheranen. Zoals mevrouw Höppner, die 81 jaar geleden in deze kerk is gedoopt, en die nu tijdens de dienst een gebed in plat Saksisch mag uitspreken. Maar dominee Stephan Fritz wil ook graag niet-gelovigen in zijn Frauenkirche. Voor de zekerheid maant hij de aanwezigen wel even: ,,Dit is een kerkdienst. Ook als u de muziek, of iets wat gezegd wordt bijzonder mooi vindt, applaudiseer dan alstublieft niet.’’

Iedereen die spreekt of preekt, benadrukt dat dit gebouw, symbool van vrede en verzoening, vrucht is van internationale samenwerking: er zijn donaties helemaal vanuit Japan en het door Nazi-Duitsland zo geteisterde Polen. Er hangt een kruis uit de kathedraal van Coventry, dat Hitler destijds liet platbombarderen.

Maar zowel bisschop Jochen Bohl als Bondspresident Horst Köhler staan ook langdurig stil bij wat de Frauenkirche moet betekenen voor het futloze, door crisis bevangen vaderland, waar menig bouwvakker na de voltooing van deze kerk nu weer werkloos thuis zit. ,,De Frauenkerk toont ons, wat ons als Duitsers verenigt, en wat we tot stand kunnen brengen als we goed samenwerken.’’

Stormachtig applaus valt de president ten deel. Dat mag, ook van dominee Fitz.

Kerk toch weer overeind

De Frauenkirche is niet zomaar een kerk. Haar meesterlijke architectuur, haar geschiedenis als pronkstuk van protestanten onder een katholieke vorst, haar verwoesting en haar wederopbouw maken haar uniek. Ook uniek: de kerk heeft geen eigen gemeente. Die wordt gevormd door de toeristen die Dresden dag in, dag uit overspoelen.

Toeristen hebben souvenirs nodig. Die zijn er dus ook van de Frauenkirche. De Duitse post gaf onlangs een speciale postzegel uit, van 55 cent. Een wijnfabrikant (ver uit de buurt van Dresden) brengt een Riesling op de markt, met op het etiket een schilderij van de kerk, gemaakt door de Italiaanse Dresden-schilder Canaletto. Verder is de kerk verkrijgbaar als bonbon en als tafelklokje, en figureert ze op puzzels, adventkalenders, T-shirts, stropdassen en manchetknopen.

Maar het schattigst is de Frauenkirche als duikelaartje. Geef de kerk een zetje en ziet: ze kantelt, maar komt toch weer overeind. Net echt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden