Herbestemming

"Ik denk te snel, of ik schrijf met de hand te langzaam. Met de schrijfmachine kan ik beter bijhouden wat ik denk." Als je zoiets schrijft, moet je wel een tienvingersysteemtikker van formaat zijn. Toch gebruikte Willem Frederik Hermans alleen zijn wijsvingers - wat de vraag oproept of hij wel zo snel dacht.

W.F. Hermans verzamelde typemachines, bang dat hij eens zonder zou zitten. De laatste 25 jaar gebruikte hij een elektrische schrijfmachine; zo overschreed hij de grens tussen de handkrachtapparaten en de elektrische. De volgende grens ging Hermans (overleden in 1995) niet over; een pc of laptop heeft hij voor zijn schrijverschap niet benut.

Zijn jongere collega Dirk van Weelden markeert in zijn bijdrage aan 'Nooit meer typen' een andere grens: die tussen analoog en digitaal. Van Weelden was die ooit overgegaan, maar hij beveelt een omgekeerde beweging aan. Hij heeft "de afgelopen twee jaar vier jonge schrijvers, en een beginnend filmregisseur, allemaal digitaal inheemsen, geholpen bij de aankoop van een mechanische schrijfmachine. Omdat communiceren in hun ogen iets is voor een smartphone of een tablet, en e-mailen, onderzoek doen en tekstverwerken iets voor op een computer, maar schrijven (van een verhaal, een script, een toneelstuk, een roman) beter gaat op een apparaat waarop je niets anders kunt schrijven."

Deze gedachte zou de strengste denker van de Grote Drie - Mulisch, Reve, Hermans - zeker hebben aangestaan.

Het bekijken van Hermans' machines, gefotografeerd door Philippe Debeerst, is een begoochelende ervaring: zoveel vergeten techniek, en dat zo kort geleden. Wat moet je met al die oude apparaten? Van Weelden: "De beste herbestemming is: als simpel, vrolijk stemmend en mooi gereedschap in de militante strijd om vertellen, nadenken, schrijven en lezen terug te veroveren op de automatisch gegenereerde woordprut die dagelijks over ons wordt uitgestort."

Philippe Debeerst (fotografie), Christophe Vekeman, Dirk van Weelden, Peter Terrin (teksten): Nooit meer typen. De schrijf- machinecollectie van W.F. Hermans. Luster/Podium, 175 blz, euro 29,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden