Herbebossing Afrika broodnodig

Achttien Afrikaanse landen schudden vijftig jaar geleden het koloniale juk van zich af. Wat heeft de onafhankelijkheid opgeleverd? Een korte serie. Deel 1: milieu

Ooit was een kwart van Afrika bedekt met bos. Zo’n 90 procent daarvan is door de eeuwen heen verdwenen.

Het tempo van de ontbossing versnelde, nadat vijftig jaar geleden meer dan een dozijn landen zelfstandig werd. Vanwege de snelle bevolkingsgroei moesten bomen wijken voor landbouw en huizen.

Bossen verdwijnen nog altijd. Hout is verreweg de belangrijkste energiebron op het continent. Afrikanen koken hun eten veelal op houtvuur. ,,Onbegrijpelijk dat regeringen niet investeren in alternatieve energie. Ze wachten tot het buitenland geld steekt in zonne-energie of biogas. Dat werkt natuurlijk niet. Afrika moet eerst zelf investeren en dan komt het buitenland vanzelf”, meent professor Wangari Maathai geagiteerd. De 70-jarige Keniaanse ontving in 2004 de Nobelprijs voor de vrede voor haar werk als milieu-activiste.

Sindsdien is ze ook buiten Kenia actief. Haar grote aandacht heeft het regenwoud in Centraal Afrika, dat goed is voor twintig procent van de bosbedekking op het continent. De conflicten in de regio voorkomen dat ook dat bos in rap tempo verdwijnt.

,,Het Afrikaanse regenwoud en dat in het Amazonegebied zijn de twee overgebleven longen in de wereld. Ze spelen een belangrijke rol bij het absorberen van CO2. In wezen helpt Afrika de wereld met ademen”.

Wangari Maathai voert al decennia strijd tegen bomenkap en propageert massale herbebossing. Haar Keniaanse Groene strook beweging organiseerde vrouwengroepen die meer dan een miljoen bomen plantten. Dat voorbeeld is overgenomen in meer landen op het continent waar momenteel voor 28 gekapte bomen er slechts een wordt geplant.

Het verdwijnen van bos heeft geleid tot meer droogte – en tot langere periodes van droogte. Als het regent wordt in de vaak heuvelachtige agrarische gebieden de vruchtbare toplaag weggespoeld. Steeds vaker schort het aan boomwortels die de grond vasthouden.

Afrika heeft van alle continenten de laagste CO2-uitstoot per hoofd maar door het fragiele milieu en de lage staat van ontwikkeling lijdt het continent het meest onder de klimaatverandering. Bomen planten is volgens Maathai belangrijk om het milieu te verbeteren én ontwikkeling te financieren. ,,Wij hebben nog de ruimte. Hoe meer bomen hoe beter. De Westerse wereld kan haar CO2-uitstoot bij ons afkopen door milieuprojecten te bekostigen”.

Wangari Maathai constateert ook positieve ontwikkelingen zoals de groeiende belangstelling in Afrika voor het milieu. ,,Regeringen praten er veel over. Alleen ontbreekt het nog aan acties.” In de laatste tien jaar hebben de meeste landen een ministerie van milieu gekregen.

Maathai, die biologie in de VS studeerde, werd in 2003 in eigen land benoemd tot staatssecretaris voor milieu. Maar haar minister, die weinig milieukennis had en zijn benoeming aan politieke vrienden te danken had, negeerde haar meestal. ,,Het was niet perfect maar in ieder geval een begin. Nu is het de hoogste tijd voor Afrika om mensen op milieudepartementen te zetten die verstand van zaken hebben.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden