Henry Roth 1906 - 1995

Van onze kunstredactie AMSTERDAM - De Amerikaanse schrijver Henry Roth is vrijdag op 89-jarige leeftijd overleden in Albuquerque, in de staat New Mexico. Henry Roth heeft slechts drie boeken op zijn naam staan, maar literatuurcritici beschouwen zijn debuutroman 'Call It Sleep' ('Noem het slaap') algemeen als een van de belangrijkste romans uit de Amerikaanse literatuur van de twintigste eeuw.

Toen 'Call It Sleep' in 1934 uitkwam, waren de kritieken redelijk gunstig. Eén recensie echter leidde ertoe dat Roth zestig jaar niets meer van zich liet horen. Roth, zelf vurig communist, werd in de partijkrant The New Masses om de oren geslagen met een vernietigende kritiek. De roman zou onder andere te weinig proletarisch zijn, er ontbrak een duidelijk vijandbeeld en ook de sociale gelaagdheid van het boek werd minimaal geacht. Resultaat? Meer dan een halve eeuw zette hij geen letter meer op papier.

Pas in 1994 verscheen er weer een boek van hem: 'A Star Shines Over Mt. Morris Park' ('Boven Mount Morris Park schijnt een ster'), het eerste deel van een geplande zesdelige autobiografische cyclus 'Mercy of a Rude Stream' ('Aan de genade van een ruwe stroom'). De vertaling kwam dit jaar uit bij De Bezige Bij. Het tweede deel, 'A Diving Rock on the Hudson', verscheen in 1995 en is nog niet in vertaling verschenen. Wel komt volgend jaar maart bij De Bezige Bij de Nederlandse vertaling uit van Roth's debuutroman 'Call It Sleep' onder de titel 'Noem het slaap'.

Eind jaren zeventig begon Roth te schrijven aan zijn autobiografische epos, dat zo'n drieduizend pagina's zou gaan beslaan. Een hels karwei voor de schrijver, die werd geteisterd door reumatische artritis. Roth's uitgever bij de Amerikaanse St. Martin's Press verwacht in 1996 deel drie - 'From Bondage' - uit te geven.

Roth's debuutroman, 'Call It Sleep', vertelt de ervaringen van een klein joods jongetje uit Europa wiens vader naar New York is afgereisd en die geld heeft gestuurd opdat vrouw en kind zich bij hem kunnen voegen. Roth beschrijft de problemen binnen het gezin en de hectische en beangstigende wereld van de Lower East Side op Manhattan door de ogen van het kind. Daarbij koos de schrijver ook nog voor een bijna fonetisch taalgebruik. De lezer moet aanvankelijk dan ook veel moeite doen om in het verhaal te kruipen.

Het boek werd redelijk verkocht, maar was jarenlang slechts in beperkte kringen bekend. Totdat Penguin Books in 1964 besloot 'Call It Sleep' in paperback uit te brengen bij de kleine uitgeverij Avon. Het werd een bestseller, tot nog toe zijn er één miljoen exemplaren van verkocht.

'Call It Sleep' vertoont een aantal sterk autobiografische trekken. Henry Roth werd in 1906 geboren in een joods gezin in het Galicische stadje Tysmenitz. Kort na zijn geboorte vertrok zijn vader naar New York, op zoek naar een betere toekomst, anderhalf jaar later gevolgd door vrouw en kind. Het gezin woonde in eerste instantie in de Lower East Side en verhuisde rond 1914 naar de wijk Harlem. Daar pakt Roth de draad op in de cyclus 'Mercy of a Rude Stream'.

In 1927 ontmoette Roth, die aan het City College studeerde, in de kunstenaarskringen van Greenwich Village Eda Lou Walton, dichteres en gastvrouw van een literaire salon. Zij maakte Roth opmerkzaam op het werk van James Joyce en steunde Roth bij het schrijven van zijn debuutroman. Na de vernietigende kritiek gaf Roth verdere schrijfpogingen snel op. Hij trouwde in 1939 met de pianiste en componiste Muriel Parker en verhuisde naar het landelijke Maine.

Roth werkte onder andere als houthakker, bessenplukker en wijdde zich vanaf 1953 aan het houden van eenden en ganzen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden