Interview

Henk Kamp: De ouderenzorg moet fundamenteel anders

Voormalig VVD-minister Henk Kamp is voorzitter van Actiz, de branchevereniging voor de thuiszorg. Beeld Werry Crone

We moeten af van de overdaad aan regels en de ouderenzorg moet fundamenteel anders, zegt oud-VVD-minister Henk Kamp.

De zorg voor ouderen zoals die nu is, zal de komende decennia verdwijnen. Te duur, te weinig efficiënt, te arbeidsintensief, zegt Henk Kamp, bestuursvoorzitter van de branchevereniging voor thuiszorg en verpleeghuiszorg Actiz. Dat geluid klinkt vaker op symposia en congressen over de zorg. Maar buiten de congresmuren beseffen Nederlanders niet hoe sterk de zorg voor ouderen gaat veranderen. Kamp wil dat die boodschap iedereen bereikt, dat iedereen voorbereid is op een oude dag die er anders uitziet dan nu.

Nieuw beeld

“Nu zijn we met 3 miljoen 65-plussers, over twintig jaar met 5 miljoen”, zegt Kamp. “Het aantal ouderen met dementie verdubbelt, er zijn straks drie keer zoveel 90-plussers en 5,5 miljoen Nederlanders met meerdere chronische aandoeningen. Had jij dat beeld in je hoofd wat ik je nu schets? We zullen het anders moeten doen, de zorg voor ouderen opnieuw moeten uitvinden. Hoe, dat weet ik niet precies.”

Om die vraag te beantwoorden is volgens Kamp een ‘fundamenteel maatschappelijk debat’ nodig over ouder worden. Een debat zoals dat eerder is gevoerd over het klimaat, waarbij allerlei belanghebbenden aan zogeheten klimaattafels bij elkaar kwamen en plannen ontwikkelden.

Het ‘hoe’ mag dan nog een onbeantwoorde vraag zijn, over het ‘wat’ er moet gebeuren heeft Kamp wel ideeën. Zorg moet minder volgens modellen en gemiddelden. Oftewel: elke oudere moet de zorg krijgen die bij hem of haar past. De een moet meer bewegen, de ander wil zich creatief uiten, soms zijn bezoeken aan de arts noodzakelijk, soms is een gesprek via het beeldscherm voldoende. 

Maatwerk dus. Zorginstellingen experimenteren er al enige tijd mee. Maar zij ondervinden dat maatwerk lastig is te verenigen met de regel- en controlezucht waar de zorg zo onder lijdt. Bureaucratie gaat namelijk wel uit van gemiddelden, standaarden en modellen.

Kamp is dan ook een van de velen in de zorg die af wil van de overdaad aan regels. Vooral ook omdat de zorg alleen overeind is te houden met voldoende personeel. Dat medewerkers de sector verlaten omdat het werk te veel gaat over vinkjes zetten en formulieren invullen, helpt dan niet mee. “Er zijn organisaties die per jaar 900 nieuwe mensen aantrekken, maar er ook 800 verliezen, die voor een groot deel de sector verlaten”, zegt Kamp. “Daar ligt voor ons ook een taak. Wij moeten zorgen voor zodanige werkomstandigheden dat we de mensen vasthouden. Registratie moet je alleen doen als de gegevens echt noodzakelijk zijn om financiering toe te kennen en als het de zorg verbetert.”

Rust rond financiering

Winst is er volgens Kamp ook te halen als er rust komt rond de financiering van zorgorganisaties. Bestuurders zijn nu veel tijd kwijt met financiering aanvragen bij overheid of verzekeraars. Maak de aanvraag eenvoudiger en zorg voor meer zekerheid, stelt Kamp. Dan kunnen ook de bestuurders en managers hun tijd besteden aan andere zaken, zoals de vernieuwing van de ouderenzorg.

Bestuurders spelen daarin een belangrijke rol, benadrukt Kamp als voorzitter van de branchevereniging. Zij krijgen daar niet altijd de erkenning voor. Integendeel, bestuurders worden vaak gezien als onderdeel van het probleem.”Maar je kunt niet voor miljoenen mensen zeven maal 24 uur per dag 365 dagen per jaar zorg verlenen als dat niet goed is georganiseerd. De managers en bestuurders zorgen daarvoor. Zij zijn ook belangrijk bij de vernieuwing van de ouderenzorg.”

Een van de manieren om de kwaliteit van ouderenzorg voor de toekomst te bewaren is preventieve zorg, stelt Kamp. Ook het ministerie van volksgezondheid zet daarop in, onder meer met een preventieakkoord. Daarnaast zal de samenleving zelf verantwoordelijkheid moeten nemen. Daarin klinkt de echo door van de participatiemaatschappij waar de laatste kabinetten-Rutte zich hard voor maakten. “De samenleving als geheel zal de komende tientallen jaren zorgzamer moeten worden. We zullen ons verantwoordelijk voor elkaar moeten voelen en bereid moeten zijn om meer voor elkaar te doen dan we nu al doen. Daarnaast moeten we niet vergeten dat de arbeidsmarkt tegenwoordig Europees en niet Nederlands is. Er zijn mensen uit andere EU-landen die in Nederland in de zorg voor ouderen kunnen en willen werken.”

Lees ook:

‘Extra geld voor verpleeghuizen blijft op de plank liggen’

Het klinkt mooi, zo’n pot extra geld voor ouderenzorg, maar zoals het er nu uitziet kan bijna de helft niet besteed worden, aldus financiële experts. 

Nederland onderwijst China in ouderenzorg (en krijgt daar iets voor terug)

Ouderenzorg exporteren, zo wil directeur Micha van Lin van de Taskforce Healthcare de samenwerking met China eigenlijk niet noemen. Al heeft de overeenkomst die minister Hugo de Jonge van volksgezondheid in China ondertekent er wel iets van weg. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden