Henk de Jong schudt kaïnsteken van vrijgemaakt prelatendom af

De emeritus-predikant Henk de Jong uit Zeist legt zich erbij neer dat geharnaste orthodox-gereformeerde prelaten hem als een vrijzinnige verachten en om die reden zijn kerkgenootschap als een paria verstoten. Zelf houdt hij vast aan de orthodoxe belijdenis, maar tussen de bijbelkaften is volgens hem niet elk woord op gelijke wijze Gods Woord. ,,De Bijbel is ook een oud document dat om verwerking vraagt, anders treedt de vervreemding in.''

Van de redactie religie & filosofie

De Jong (67) is het boegbeeld van de Nederlands gereformeerde kerken (16 000 leden), het kleinste van de drie orthodox-gereformeerde kerkgenootschappen. Recent hebben de beide grotere, oudere zussen (althans hun uit mannen bestaande synodes), de vrijgemaakte gereformeerden (120 000) en de christelijke gereformeerden (70 000) definitief het kleine zusje afgewezen. De rechtzinnige variant van 'Samen-op-Weg', ook wel kleine oecumene genoemd, vindt dat bij de kerk van De Jong de belijdenis niet veilig is; in het bijzonder De Jong zelf is een kaïnsteken van vrijzinnigheid opgedrukt. Kleine zus mag niet meer meepraten. Voor de duidelijkheid: we bevinden ons hier ruim rechts in het vaderlandse christendom, waar men zich verre houdt van de oecumene, van de Raad van kerken, de Wereldraad, zelfs van de Gereformeerde oecumenische raad.

In het Nederlands-gereformeerde blad Opbouw reageert De Jong scherp op de aantijgingen aan zijn adres, maar ook gelaten en als de minste en de wijste: zij wijzen mij af, ik negeer hun afwijzing. Maar het benauwt hem wel: zit de zaak echt vast op mij en mijn opvattingen?

Ben ik vrijzinnig?, vraagt De Jong zich af. Hij maakt een onderscheid: niet wat de inhoud van mijn geloof betreft, wel in mijn houding. De Jong is voor vrij onderzoek, ,,maar dan in verbinding met de Here God zelf, door gebed en vanuit intense betrokkenheid op de canon der waarheid.'' Maar vervolgens wil De Jong goed luisteren naar de vragen in de gemeente, daarmee naar de bijbel gaan en dan eventueel terugkomen dat je het niet weet, ,,dat de Bijbel je wel eens in de steek laat en dat we dus voorzichtig moeten zijn met het: 'Zo zegt de Schrift het'.''

De Jong hekelt de steeds meer in hoogheid gezeten en heersende prelaten bij de vrijgemaakte en christelijke gereformeerden en hun groeiende afstand tot de gemeente. Hijzelf staat een andere benadering voor: hij wil de Bijbel lezen met de vragen van de gemeente, ,,even onwetend, even onzeker, eigenlijk doodsbang voor vervreemdende deskundigheid''.

Verschuilt De Jong zich daarmee achter de vragen van zijn gemeente? Misschien, maar De Jong denkt dat het niet zal helpen hem het zwijgen op te leggen. De vragen van kerkgangers en catechisanten blijven: wat ze bijvoorbeeld moeten met het goddelijke bevel korte metten te maken met de Kanaünieten (Deuteronomium 7). ,,Er staan verwerpelijke standpunten in de Bijbel. Je ontkomt niet aan onderscheiden en selecteren. En als dat hier moet, waar mag of moet dat dan nog meer?'' Anders dan in de islam ziet De Jong 'ontwikkeling' als iets dat tot de canon zelf behoort.

Ds De Jong ziet de functie van zijn kerken als van een mogelijke bezemwagen voor uitvallers bij de twee grote zussen. ,,Zij erkennen ons niet? Wij hen wel.''

De emeritus-predikant wil zijn gelovigen niet naar de mond praten, ,,maar zij hebben er wel recht op dat hun vragen worden gehoord en dat er een eerlijk meedenken is met hun moeiten.'' Voor De Jong is dat langs een omweg wellicht een grotere dienst aan de eenheid ,,dan het zich in bochten wringen om de (vrijgemaakte en christelijke gereformeerde) keurmeesters te behagen.''

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden