Hengelo geeft winkels weg

Leegstand haalt sfeer uit het hart van steden, dus mogen starters gratis huren

Met gratis winkels hengelt Hengelo naar nieuwe, jonge ondernemers. Ze hoeven het eerste half jaar geen huur te betalen als ze zijn uitverkoren voor het experiment 'Win je winkel'. "We proberen mensen uit de tent te lokken, die al jaren met plannen rondlopen", legt voorzitter Henk Dassen van de stichting Centrummanagement Hengelo uit. "Slaagt hun winkel, dan gaan ze alsnog huur betalen."

Van de tachtig leegstaande winkelpanden in het stadshart van Hengelo zijn er tien tijdelijk gratis ter beschikking gesteld door de eigenaren. Vanaf oktober moeten ze gevuld zijn. "De eerste aanmeldingen kwamen de eerste week al binnen."

Scheve ogen bij bestaande winkeliers neemt de stichting voor lief. "Sommigen klagen dat zij het moeilijk hebben, maar wel huur betalen", zegt Dassen. "Dat snap ik. Maar soms zijn leuke acties nodig om de stevige leegstand aan te pakken. Het is een van de belangrijkste dragers in ons plan voor een toekomstbestendige binnenstad, waaraan we met de gemeente werken."

Wonen en andere bedrijvigheid in plaats van winkels horen daar ook bij. "Om te overleven, moeten we de binnenstad verkleinen", zegt Dassen. "Terug naar het oude stramien. Vroeger stond de kerk in het midden, winkels en horeca eromheen, maar we hebben alles uit elkaar getrokken. Nu kun je in de binnenstad geen spijker meer kopen."

Het probleem van Hengelo zijn de vele aanloopstraten, beaamt Gert-Jan Hospes, economisch geograaf aan de Universiteit Twente en bijzonder hoogleraar city- en regiomarketing aan de Radboud Universiteit Nijmegen. "Lege panden zijn funest voor de sfeer. Een kwart van het winkelpubliek ziet dat als reden om een stad niet meer te bezoeken, blijkt uit onderzoek."

Juist middelgrote steden als Hengelo (80.000 inwoners) hebben het moeilijk, zegt Hospes. Ze zitten tussen tafellaken en servet, missen de aantrekkingskracht van een grote stad en het knusse van een dorp. Daar komt bij dat Hengelo geen historische binnenstad heeft, merkt Dassen op. Die is in 1944 verwoest bij een poging van de geallieerden om de fabrieken van Stork te bombarderen, en na de Tweede Wereldoorlog gehaast en zonder veel fantasie weer opgebouwd.

Hospes begrijpt het experiment met winkels zonder huur. "Nieuwe ondernemers brengen reuring, dat kan de aantrekkelijkheid verbeteren. Maar je moet wel een visie hebben op waar je met je binnenstad naartoe wilt."

Dassen verwacht dat de nieuwe ondernemers - onder meer een patisseriezaak en een winkel in zelfgemaakte sjaals - plezier in het straatbeeld gaan brengen. "Liefst hebben we van alles door elkaar, dan wordt het sfeervoller. Geen stad kan zonder bloeiend hart."

Daarvoor is ook een 'trigger' nodig, stelt Hospes. "Goede horeca kan mensen naar de binnenstad trekken. Of een zaak als de Primark, die levert in Enschede flink wat bijvangst op. Ik raad gemeenten altijd aan te gaan kijken bij een factory outlet center: gratis parkeren, gezelligheid en vaak historiserend bouwen. Maar dat is natuurlijk vloeken in de kerk."

Huren te hoog

Acties tegen leegstand zijn prima, maar het kernprobleem is dat de huurprijzen nog steeds te hoog liggen, zegt woordvoerder Suzanne van de Graaf van Detailhandel Nederland, de belangenbehartiger van 110.000 winkeliers. Van de Graaf: "De markt is te traag. Veel winkeliers zijn in onderhandeling met de eigenaren van hun panden en de huren veranderen langzaam. Vooral in de middelgrote steden, waar winkeliers het moeten hebben van publiek uit de regio, zouden ze nog verder moeten worden aangepast. Er zijn inmiddels wel wat plusjes in de omzetcijfers, maar we zijn nog lang niet waar we willen zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden