Hem werd alles vergeven

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Met de ongeremde roem die de Belgische wielrenner Frank Vandenbroucke tien jaar terug ten deel viel, wist hij geen raad. Hij leek een heel eind op de weg terug. Maandag overleed hij, 34 jaar oud.

Antal Crielaard

Het ging eindelijk weer wat beter met Frank Vandenbroucke. De Belg sprak de laatste maanden openlijk de ambitie uit om weer een goede wielrenner te zijn. Hij wilde het verleden begraven onder een deken van goede prestaties. Op het wereldkampioenschap in het Zwitserse Mendrisio was hij aanwezig in de perszaal, als columnist voor een Belgische krant. Er werd gelachen om zijn grappen, in aandoenlijk Vlaams met een Frans accent. Als hij toch eens een goede ploeg zou kunnen vinden, dan zou het allemaal goed komen.

Maandag werd Vandenbroucke dood aangetroffen in een hotel in Saly, een badplaats in Senegal, vlakbij de hoofdstad Dakar. Naast zijn bed werden volgens de doorgaans goed ingevoerde Franse sportkrant l’Equipe drie flesjes gevonden met daarin insuline, het slaapmiddel Stilnoct en Xanax, een medicijn dat helpt tegen angstaanvallen. Een cocktail van die drie medicamenten kan dodelijk zijn, zeker in combinatie met alcohol. Officieel is de Belg overleden aan de gevolgen van een longembolie, maar in opdracht van zijn familie wordt een autopsie uitgevoerd op het lichaam.

Het is 18 april 1999 en Frank Vandenbroucke heeft de dag van zijn leven. Hoe hard hij ook trapt, welke versnelling hij ook ronddraait, hij voelt zijn benen die dag niet. Hij vernedert Bartoli op de flanken van de Redoute en wint Luik-Bastenaken-Luik, nadat hij ook Michael Boogerd als een kleine jongen heeft gedeklasseerd. Al ruim voor de finish balt hij een vuist. Hij had zijn overwinning aangekondigd. En hij houdt woord.

In België wordt hij direct vergeleken met grootheid Eddy Merckx. Maar die vergelijking kan hij in de jaren daarna nooit waarmaken.

In België, het land waar wielrennen zoveel meer is dan een sport, is hij dan al uitgegroeid tot een wielergod. VDB, zoals hij al snel wordt genoemd, wordt omarmd door duizenden en koestert de aandacht als een kind dat zijn ouders is kwijtgeraakt. Hij wentelt zich in de weelde die hij zich dankzij zijn enorme talent kan veroorloven. Hij omhult zich met mooie vrouwen, met mooie auto’s en leeft in een riant huis. Vandenbroucke is een mooie man bovendien. Hij leeft die jaren op het randje van het betamelijke, maar kan alles maken. Hij komt overal ermee weg.

Maar na die mooie dag in april 1999 verdwijnt langzaam de zon uit het leven van de flamboyante wielrenner. Hij raakt verslaafd aan cocaïne, aan alcohol en aan amfetamine. In de Vuelta van dat jaar wint hij nog wel twee etappes. De rit naar Avila, een vestingstad boven op een berg, staat nog steeds in het collectieve geheugen van het mondiale cyclisme gekrast; met een machtig verzet is hij die dag iedereen de baas. De avond daarvoor bedrijft hij de liefde met zijn vriendin, in een hotel in Madrid. Hij rijdt er speciaal voor op en neer.

Het leven lacht hem dan al niet meer toe. Hij laat zich in met de Fransman Bernard Sainz, een omstreden dokter, die ook paarden erg hard kon laten lopen. Al in 1999 zijn er voor het eerst geruchten dat Vandenbroucke zijn succes niet alleen heeft behaald op een bruine boterham en een stevig glas melk. Zijn soigneur Sainz raakt betrokken bij een dopingzaak en de renner dient op te treden als getuige. Daarna wordt hij nooit meer zo goed als in 1999, het jaar van zijn definitieve doorbraak en het jaar dat zijn val inluidde. Hij heeft moeite om met de druk om te gaan.

Stukje bij stukje brokkelt het heldendom van Vandenbroucke af. In 2002 wordt in zijn huis een grote hoeveelheid verdovende middelen gevonden. Bij een test blijkt hij echter negatief, hij wordt slechts een half jaar geschorst vanwege het bezit van verboden dopingproducten. Hij verklaart later dan die middelen bedoeld zijn voor zijn hond. Later geeft hij in zijn autobiografie met de veelzeggende titel ’Ik ben God niet’ toe dat hij jarenlang verslaafd is geweest aan amfetamine.

„Het gaat er bij hem niet om wat hij heeft betekend voor de Belgische wielersport’’, zegt de Vlaamse journalist en wielerkenner Guy Van Den Langenberghe van de Gazet van Antwerpen. „Het gaat er om wat hij hád kunnen betekenen. Qua talent kwam niemand in zijn buurt, maar als je zijn palmares bekijkt heeft hij veel te weinig gewonnen. Maar hij kwam ermee weg. Zelfs in zijn zwartste dagen werd hij toegejuicht. Hem werd alles vergeven. Hij had in België een onaantastbare status.”

Dat hij uiteindelijk overlijdt op een hotelkamer in Senegal voedt direct de geruchten dat hij alsnog de hand aan zichzelf heeft geslagen. Hij probeerde dat al eerder, op 26 juli 2004 doet hij een zelfmoordpoging, nadat zijn vrouw Sarah heeft gedreigd hem te verlaten. In 2007 hangt zijn leven opnieuw aan een zijden draad als hij teveel medicijnen inneemt. In het ziekenhuis wordt zijn leven op het nippertje gered. In dat jaar wordt hij na een nieuwe inzinking opgenomen in een psychiatrische inrichting. Hij zou een gevaar zijn voor zijn omgeving en voor zichzelf.

Volgens zijn vriend en ploegleider Nico Mattan zat hij de laatste maanden echter goed in zijn vel. In Mendrisio oogde hij fit en afgetraind. Hij zocht alleen nog een ploeg. Mattan praat zacht aan de telefoon. „Ik heb het niet zien aankomen. Echt niet. Het zat hem allemaal een beetje tegen. Dat moet hem ontgoocheld hebben. Hij kon zijn kinderen niet zo vaak zien als hij wilde, hij kon geen ploeg vinden. Hij was stilaan terug op topniveau en wilde dat laten zien. Hij was een perfectionist die alleen genoegen nam met het allerbeste.”

Het leek hem ook te gaan lukken om terug te keren op topniveau. Aldo Sassi, zijn oude trainer bij Mapei had zich weer over hem ontfermd. Zijn bloedwaarden zouden op internet worden gepubliceerd en Vandenbroucke zou een transparant leven gaan leiden. Mattan: „Hij was op de goede weg, alleen duurde het hem allemaal veel te lang. Frank was rusteloos en ongeduldig. Ook hierin. Maar ik kan me niet voorstellen dat hij zelfmoord heeft gepleegd. Ik durf dat nu nog niet te geloven. Laten we eerst de autopsie afwachten.”

Vandenbroucke werd in België nog altijd op handen gedragen, zelfs na alles wat hem was overkomen. Toen maandagavond, om iets over half elf het nieuws van zijn dood bekend werd ging er schok door het land. Vandaag komen diverse kranten in het land met extra bijlagen over VDB. om de dood van Vandenbroucke te analyseren.

Frank Vandenbroucke viert zijn overwinning in de negentiende etappe van de Ronde van Spanje, op 24 september 1999 in Avila. (FOTO EPA) Beeld
Frank Vandenbroucke viert zijn overwinning in de negentiende etappe van de Ronde van Spanje, op 24 september 1999 in Avila. (FOTO EPA)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden