Helpt een jointje tegen psychoseklachten of is het de oorzaak ervan?

Beeld anp

Er is geen bewijs voor het idee dat cannabis schizofrenie opwekt. Patiënten gebruiken het eerder als zelfmedicatie.

Schizofrenie door wietgebruik verdwijnt langzaam naar het land der fabelen. Nederlandse wetenschappers tonen vandaag in vakblad Nature Neuroscience dat patiënten de psychotische ziekte lijken te ontwikkelen vóór ze voor het eerst een joint opsteken.

Iedereen is het erover eens dat er een verband is tussen cannabisgebruik en de door psychoses geplaagde schizofreniepatiënten. Zij gebruiken het nu eenmaal vaker dan gezonde mensen. De eeuwige discussie: werd hun aandoening aangewakkerd door de softdrugs, of grepen ze naar het verdovende middel om vroege symptomen wat te temmen? Een analyse van onder meer de Radboud Universiteit onder ruim 180.000 deelnemers – de grootste in zijn soort – lijkt die kip-ei-discussie nu te beslechten. Wiet komt uit de bus als zelfmedicatie voor beginnende psychotische klachten, niet als de aanstichter van de ellende.

Ethiek

Met genetische data onderzoeken in welke richting zo’n soort verband loopt, is notoir moeilijk, zegt de Nijmeegse hoogleraar Jacqueline Vink. “Je kunt niet aan een grote groep mensen met een gevoeligheid voor psychoses vragen jong te beginnen met blowen, om die te vergelijken met een groep die je het blowen verbiedt. Dat is onethisch.”

Maar je kunt wél rekenen met de genetische aanleg die mensen kunnen hebben voor zowel schizofrenie als cannabisgebruik. Ga uit van één van de mogelijke opties (wiet als trigger of zelfmedicatie) en bereken de kans dat die uitkomt op basis van de overlap in genetische aanleg. Met genoeg mensen rollen daar antwoorden uit. In dit geval: geen bewijs voor het idee dat cannabis de schizofrenie opwekt. Toch wil Vink niet uitsluiten dat cannabis in sommige gevallen wél de trigger was voor schizofrenie. Maar het verband dat ze voor die richting vond, was zwak. “Niet-significant, zoals dat in vaktermen heet. Het kan betekenen dat het effect niet bestaat, maar ook dat het zo klein is dat 180.000 deelnemers niet genoeg is om het in de resultaten boven water te laten komen.”

Complex

Hoogleraar psychiatrie Iris Sommer van het UMC Groningen vindt de studie ‘erg interessant’ maar trekt geen verregaande conclusies omdat de analyse gaat over erfelijke aanleg, en niet over mensen die jarenlang gevolgd zijn. “Dit laat vooral zien hoe complex de relatie is tussen schizofrenie en cannabisgebruik. En dan vooral dat mensen met schizofrenie meer behoefte lijken te hebben aan cannabis. Misschien om een zekere leegte te verdrijven?”

De onderzoekers zien ook andere verbanden in hun grote databank. Ze hoeven dan alleen maar te kijken naar de overlap in genen die al bekend stonden voor ander gedrag. Het genenpakket voor wietgebruik overlapt deels met dat voor autisme, ADHD, het vertonen van risicovol gedrag en minder nauwgezetheid. Maar – en dat verbaasde Vink – wietgebruikers hebben ook vaker genen die duiden op een hoge opleiding. “Dat kan komen doordat veel mensen op de universiteit wel eens een jointje proberen.”

Lees ook: Patiënten willen wiet als pijnstiller, maar werkt het wel?

Huisartsen moeten cannabis niet meer voorschrijven als pijnstiller, ook al zien zij de vraag ernaar sterk toenemen, zegt het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden