Daan vraagt Jan

Helpt dat gekreun en gesteun van tennissers?

Daan van Eijk: "Ik moest hieraan denken omdat Roland Garros begonnen is. En dus wordt er bij elke slag hevig gekreund, gekrijst en gegromd."Beeld Maartje Geels

Daan van Eijk en Jan Beuving vormden samen het (wetenschaps)cabaretduo Jan & Daan. Jan is wiskundige en speelt vanaf september weer zijn theaterprogramma 'Raaklijn'. Daan is natuurkundige en werkt bij Nikhef, het instituut voor subatomaire fysica. Om de week stellen zij elkaar hier een vraag.

Dag Jan,

Ik woon inmiddels een paar jaar in een klein huisje op de begane grond in de Amsterdamse Jordaan. Een prachtige plek, maar het is een pijpenlaatje. En omdat het vroeger een winkel was, is de huidige inrichting als appartement verre van ideaal. 

Zo zit onze badkamer middenin het pand, zonder enige ventilatie. Daarom gaan na iedere douchebeurt de badkamer-, de voor- én de achterdeur tegen elkaar open om het vocht zoveel mogelijk af te voeren. En vervolgens hebben mijn vrouw en ik om beurten ‘deurdienst’: terwijl de één zijn tanden poetst in de uitwasemende badkamer, houdt de ander de wacht bij de geopende voordeur.

Zo gebeurde het laatst een keer dat mijn vrouw rond een uur of één ’s nachts deurdienst had. Ik lag al in bed. Midden in ons gesprek zie ik opeens haar gezicht betrekken terwijl ze naar de deur kijkt. Ze kan geen woord uitbrengen en ik realiseer me dat er iets niet in de haak is: waarschijnlijk staat er iemand in onze gang. Ik spring uit bed en sprint richting voordeur. 

Terwijl ik dat doe gebeurt er iets raars. Onbewust maak ik een luid grommend geluid. Geen idee waar het vandaan komt, maar het werkt. De man die - inderdaad - in ons halletje staat, schrikt en maakt dat hij wegkomt.

Ik moest hieraan denken omdat Roland Garros begonnen is. En dus wordt er bij elke slag hevig gekreund, gekrijst en gegromd. Uit onderzoek blijkt dat het inderdaad helpt om geluid te maken bij het uitademen: de geleverde kracht is dan groter. Er is een hypothese die stelt dat schreeuwen het autonoom zenuwstelsel activeert en zo voor een adrenalineshot zorgt, waardoor spieren zich sterker aanspannen. Dat zou mijn gegrom kunnen verklaren: het lichaam maakt zich klaar om te vechten.

Niet alleen bij fysieke arbeid helpt gegrom trouwens. Er is een mooi fragment uit een documentaire over Willem Wilmink waarin Herman Finkers vertelt hoe Wilmink schreef: kreunend, grommend en scheldend. En dat resulteerde dan vervolgens in ‘iets heel liefs, iets heel kleins’.

Ik weet dat je veel tennis kijkt, maar ook veel schrijft. Wat vind jij, helpt gekreun of erger je je eraan?

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Jan BeuvingBeeld Maartje Geels

Ha Daan,

Toen we nog studeerden, was er aan de natuurkundefaculteit in Utrecht een vakgroep ‘fysica van de mens’. Ik vond dat altijd een fascinerende naam, en ze deden er ook nog heel leuk onderzoek. Ik herinner me bijvoorbeeld dat ik ooit meegedaan heb aan een experiment over hand-breincoördinatie: ik moest met een blinddoek voor proberen twee staafjes evenwijdig aan elkaar te leggen. 

Het voorval dat jij beschrijft, zou een interessante casus voor die vakgroep zijn, hoewel het bijna de metafysica van de mens is. Bén je eigenlijk nog een mens, als het beest letterlijk in je los wordt gemaakt?

Ik ben blij van je te horen dat het maken van geluid wel degelijk helpt om een grotere inspanning te leveren. Dat verklaart waarom wij wringende geluiden produceren bij het opendraaien van jampotjes of op de wc. En inderdaad zie je ook sporters dat doen.

Niet alleen tennissers, ook discuswerpers en kogelslingeraars schreeuwen vaak als ze hun attributen loslaten. Opvallend: het gebeurt vooral bij sporters die één kortstondig piekmoment hebben in hun krachtsinspanning; ik heb althans nog nooit een marathonloper gezien die de hele weg schreeuwde. Wel zie je soms bij het finishen dat er nog een kreetje uitkomt.

Roland Garros is het kreuntoernooi bij uitstek. Gravel tennist ook zwaar. Maar tennissers hebben niet altijd zo hard gekreund. Ik keek naar een filmpje van Michael Chang en Ivan Lendl in 1989 op Roland Garros. Die wedstrijd voltrok zich aanmerkelijk stiller dan nu, al lag het tempo toen ook fors lager.

Tennissen gaat tegenwoordig veel sneller, en vereist dus ook meer kracht. Met Monica Seles en Thomas Muster is het kreunen in de jaren negentig naar een nieuw niveau getild, en nu doet bijna iedereen het. Zouden al die sporters dat wetenschappelijke onderzoek hebben gelezen? Of zou hier sprake zijn van na-aapgedrag? Ik vermoed het laatste - en dat is dan toch weer iets beestachtigs van de mens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden